PERFIL
fatocastelao@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 
 ANTERIORES

CLASES DE EUSKERA NO POVOADO DE PASAI SAN PEDRO
A época trinitaria aínda que breve, foi abondosamente fértil non soo no eido pastoral, se non tamén no cultural.
Deste xeito, o vizor destes tres anos longos deixaría unha pegada que perduraría no tempo trá-la marcha destes.
Así, a Parroquia da Asunzón de Pasaia dera un forte pulo á cultura basca ca posta en marcha polo nadal do Olentzero ou as clases de euskera, unha das teimas de Aita Markos.
As clases impartíanse aos adultos polas mañáns (9H30´ a 10H30´) e tardes (16H15´a 17H15´) na Sociedade Gatzaga. Ás noites de sete a oito aos nenos, e de oito a nove aos maiores, no desaparescido parvulario de Pablo-Enea. E por suposto, os frades tiñan aberta a súa casa, como para outras cousas, a quen fose precisar dunha axuda para un examen, etc.
O número de persoas que acudiron a esta eskola durante os tres anos que durou, oscilaban por curso, máis tiñan de media coarenta adultos e a mesma cantidade de nenos, aos que dividian en duas collas, segundo o coñecemento da fala.
O custo para asistir era simbólico (aínda que sempre había quen aportaba máis) e o método utilizado foi o Jalgi Hadi.
Coa marcha dos relixiosos biscaíños estes cursos integraronse na Gau Eskola de S. Pedro (A.E.K.).
Martín, viñera despois de traballar 16 anos nos seminarios. E a eles volveu ao cárrego da fomazón dos seminaristas e a direuzón do dpto vocazonal en Algorta. E Aita Markos demostrou que aínda tería azos para voltar ao traballo nas misións. E unha vez máis marcharía para Madagascar pasados os sesenta anos de idade.
Corría o ano 1983.


FILIPE DOMÍNGUEZ AVILÉS
pubricado en PASAIAN nº78 EKAINA-SAN XOAN 2008

Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 20-07-2008 23:19
# Ligazón permanente a este artigo
GALEGOS EN SAN MARCIAL
Na derradeira fase da chamada Guerra da Independencia ou máis ben Francesada o exército anglo-hispano-portugués, no que se encadraban os continxentes galegos, avanzou cara o Norde dende Portugal, derrotando ás franceses en Arapiles (Salamanca), o 22 de xullo de 1812, en Vitoria o 21 de xuño de 1813 e en San Marcial, perto de Irún (Gipuzkoa) o 31 de agosto de 1813.
Na Batalla de San Marcial, mentres outras tropas aliadas, as anglo-portuguesas, baixo o mando do xeneral Graham encetaban o saqueo de San Sebastián,o 31 de agosto de 1813 o 4º exército español ou de Galiza sob mando do xeneral Freire- Andrade fixo retroceder as tropas de Soult, que emprendera a maior ofensiva contra o exército aliado dirixido polo duque de Wellington, o irlandés Sir Arthur Wellesley. Cicais, e isto sae do meu peto, os parentes devanceiros, vencellados a Breogán, ou os sons nostálxicos das gaitas explican as querencias filogalegas deste noble da vella Eirin como ollaremos máis adiante.
Wellington achegouse a San Sebastián logo da victoria de Gasteiz e puxo sitio á cidade no mes de xullo de 1813, buscando render esa importante praza forte, entanto o exército francés se retiraba cara o Leste, e tentaba recuperarse e cuidar os feridos habidos en Vitoria. San Sebastián xunto con Pamplona situábanse aos flancos das forzas de Wellington, gardando as proximidades da fronteira francesa e listas para ser aproveitadas polos franceses antes de que os aliados tentasen operar dentro do seu país. Porén, o asalto contra San Sebastián mostrou que Wellington xulgara mal a determinación da gornición francesa e a do seu comandante, o xeneral Rey, así que os asaltos británicos foron rexeitados con graves perdas, como os 600 mortos contabilizados no ataque do día 21 de xullo. Antes de que Wellington puidese reprantexar as súas accións, tivo novas de que Soult recuperara as súas forzas e reaparecía desde o Leste, bastante antes do que Wellesley crera posíbel; de xeito que parte do exército aliado levantou o asedio de San Sebastián para enfrontarse ao marechal francés. Entre os que foron a Irún para facerlle fronte a Soult atopábase o continxente galego, polo que fica nidio que os galegos non interviron no saqueo e queima de San Sebastián, senón os anglo-portugueses a quen sempre se citan na documentación da época e posterior.
Mentres Wellington, que tiña o Coartel Xeneral en Lesaka (Navarra), encaraba a Soult, o xeneral Thomas Graham mantiña o bloqueo de San Sebastián e preparábase para asumir o segundo asedio da bela Easo o 26 de agosto de 1813. Foi erguida unha liña de fortificacións lixeiras para resgardarse contra os asaltos de Soult, mentres un forte amalló se fixou nas beiras do río Bidasoa. Acrecentouse a forza das divisións anglo-portuguesas coa a inclusión de forzas españolas das divisións españolas 3ª, 5ª e 7ª sobre as alturas de San Marcial, así como dúas brigadas da 4ª division en reserva, que formaban parte do Cuarto exército español ou exército de Galicia, dirixido polo xeneral Manuel Freire Andrade e Armijo, nado en Carmona (Sevilla) o 11de abril de 1767 no seo dunha familia vencellada ó estamento castrense e foi bautizado como Manuel Alberto Josef León. Foron os seus pais Francisco, daquela Sobtenente do Rexemento de Cabaleiría de Alcántara e natural de Santomé (Galicia), e Josefa Armijo y Bravo, natural da propia Carmona. Pola banda do pai pertencía, xa que logo, a esgrevias familias fidalgas galegas, os Freire e os poderosos Andrade. En xuño de 1813 foi nomeado Xeneral en Xefe del 4º Exército español ou de Galicia, sucedendo no posto ó xeneral Castaños, o heroi de Bailén en 1809.
En efecto, logo de catro semanas de recuperación, Soult preparara unha ofensiva cara San Sebastián, concentrando as súas nove divisións en Ainoa (Iparralde), para un ataque sobre os arredores de San Marcial. Nen as forzas francesas, nen as españolas tiñan a moral en perfecto estado de combate; os franceses estaban desmoralizados polas retiradas recentes; en tanto as enrabiadas tropas de Freire, abandoadas pola súa loxística, non gozaran das súas racións en varios días. Detrás deles, os exércitos aliados estaban enfrascados nos terríbeis combates por San Sebastián, que lles costarían 2.376 mortos ou feridos só no día 31 de agosto.
Enfoscadas pola néboa mañanceira, sete divisións francesas marcharon cara o Bidasoa no 31 agosto, vadeando o río. As posicións aliadas en Vera e Irún víronse sorprendidas e sobrepasadas, mais non sen alertar antes a Freire, que dirixíu as súas tropas formando unha liña nas alturas. As columnas imperiais perderon o seu orde cando gabearon sobre o difícultoso terreo, alcanzando as liñas de Freire como unha masa confusa. Os galegos recibíronos con fogo e, avanzando contra eles con baioneta calada, atrollaron os homes de Soult, empuxándoos ladeiras embaixo.
Soult recompuxo as unidades a medianoite e preparou tropas de refresco para un segundo asalto sobre os outeiros, mais os galegos á baioneta calada mantivéronse firmes fronte este asalto final, batendo novamente nos franceses. Impotente ante as sucesivas retiradas dos seus homes, Soult ordeou a retirada. Cando Freire reclamou reforzos para a súa liña, foi replicado con magnanimidade por Wellington: Como xa obtivo esta vitoria, debe gardar a honra dela tan só para os seus paisanos. Polo seu comportamento nesta batalla foi premiado ( o 11 de setembro de 1813) co ascenso a Tenente Xeneral e posteriormente coa Gran Cruz da Real e Militar Orden de San Fernando. Integrado nas forzas da vangarda hispano-británicas, penetrou en territorio francés, participando en diversas accións de armas: paso do Bidasoa ( o 17 de outubro de 1813) e paso do río Nivelle ( o 10 de novembro de 1813). Iste xeneral de rexa estirpe galega morrería en Madrid o 7 de marzo de 1835.
Donostia caería logo dunha amedrentadora batalla máis tarde, sufrindo un terribel saqueo e queima, e Soult retirouse para chan francés.
A fazaña dos galegos en San Marcial sería inmortalizada polo mesmo Duque de Wellington neste bando emitido ós poucos días dende o seu Coartel Xeneral:

?Guerreiros do mundo civilizado: deprendede a se-lo dos individuos do coarto exército español que teño a dita de mandar. Cada soldado del é merecente do bastón que apuño con máis xusto motivo ca min. Todos somos testemuñas dun valor descoñecido até agora. Do pavorío, da altiveza, da serenidade e da mesma morte, de todo dispoñen ó seu devezo. Duas divisións inglesas foron testemuñas desta orixinal e senlleira contenda, sen axudarlles en cousa algunha pola miña orden para que eles soios disfroitasen dunha groria, que nos anais da historia non ten compañeira.
Españois: dedicádevos todos a premiar ós infatigabeis galegos; Sinalados sexan deica o remate dos séculos por ter levado a súa afouteza e barileza donde ninguén chegou até agora; donde con dificultade podían chegar outros e donde só eles mesmos podían escadar, se cecais iso é posible.
Nación española: o sangue verquido de tantos Cides vitoriosos foi galardoado con 18.000 inemigos e unha numerosa artillaría que desapareceron coma o fume, para que non nos ofendan máis.
Franceses fuxide, pois, e pedide que vos dictemos leises, porque o Coarto exército español vai detrás de vos e dos vosos caudillos para ensinarvos a ser soldados?.

Lord Wellingon, Cortel Xeral de Lesaka, a 4 de setembro de 1813


Xosé Estévez.
Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 13-04-2008 17:38
# Ligazón permanente a este artigo
CASTELAO E EUSKAL HERRIA (FRAGMENTO)
Unha morea de monumentos, rúas e prazas dedicadas a iste rianxeiro, galego integral e polo mesmo universal, enfeitizan pobos e cidades vascas como Pasaia, Donostia, Eibar, Txurdínaga. O que se inaugura iste 15 de xullo, co gallo do setenta e cinco cabodano da fundación da Casa de Galiza, no parque Castelao, ubicado no bairro donostiarra de Intxaurrondo é unha digna coroa desta xeira.

Escritores euskalduns de sona como Antonio María Labayen, Gabriel Aresti, Koldo Izagirre, Ramón Etxezarreta ou Bego Montorio traduciron ao éuscaro case tódalas as obras narrativas e teatrais de Castelao. Mesmo existe unha importante obra de investigación sobre as relacións de Castelao cos vascos a cárrego de Iñaki Anasagasti.

O rianxeiro xa era coñecido no País Vasco durante a II república polo feito de ter sido diputado do Partido Galeguista en duas lexislaturas e manter amizade con outros diputados vascos como Agirre, Aldasoro e Irujo. Pero. sobre todo, difundiron a sía figura os artigos de Vicente Risco, colaborador do xornal ?Euzkadi?, nos que a eito louvaba a Castelao en tódolas súas facianas da vidas: arte, caricatura, literatura e política. Durante a etapa republicana visitaría o País Vasco en duas ocasións.

A primeira aconteceu no outono de 1932. Foi unha viaxe particular a Gernika, donde, na compaña do diputado de IR, o tolosarra Ramón Aldasoro, bicou a árbore, símbolo das libertades vascas, e levou un xermolo para plantalo en Galiza. A segunda ocasión sería o 2 de abril de 1933 para participar nun mitin celebrado no Frontón Euskalduna de Bilbao e artellado por ANV.

Tamén visitaría Gernika na compaña do catalán Riera i Puntí e do aneuvista Sabin Seijo e os tres asinarían, no Album da Casa de Xuntas, o pacto de Gernika, ratificando a solidariedade dos tres Pobos pra acadar a libertade.

Non convén silenzar tampouco a defensa que Castelao realiza a cotío dos dereitos á libertade e á soberanía do Pobo Vasco no seu libro ?Sempre en Galiza?, pobo ó que mencioa en 196 citas.

Iste libro, cuxa primeira edición saiu do prelo en Bos Aires en 1946, está considerado como a «Biblia do Galeguismo». Remata resumindo a suas ideas políticas, algunhas premonitorias, se se lle houbera feito caso.

A autonomía integral de Galiza para federarse cos demáis Pobos de Hespaña; A República Federal Española para confederarse con Portugal; A Confederación ibérica para ingresar na Unión Europea; Os Estados Unidos de Europa para constituir a Unión Mundial.

No movemento Galeuzca, que ten os alicerces na Triple Alianza arredista, asinada o 11 de setembro de 1923 en Barcelona, confírmase no Pacto de Compostela ou Galeuzca, selado en Santiago o 25 de xullo de 1933 e ratifícase nos sucesivos pactos artellados no exilio, sobre americano, entre 1941 e 1947, é onde Castelao pon toda a súa carne na grella, convertíndose no más férvedo siareiro desta entente trinacional.

Castelao matinaba que somentes as tres nacións xunguidas mediante rexo convenio serían quenes de trocar a estructura unitaria, uniformista e centralista do Estado español por outra de xorne confederal. Neste novo artellamento as tres nacións, Galiza, Euskal Herria e Catalunya vencellaríanse mediante pactos internacionais, libres, voluntarios e reversíbeis.

Castelao finou en xaneiro de 1950 en Bos Aires, nun exilio imposto polo réxime franquista, sen ver cumprido o seu soño: unha Galiza liberada social e nacionalmente que xunto as outras nacións peninsulares conformaría unha Confederación Ibérica. Iste soño repítese unha e outra vez non só no ?Sempre en Galiza?, senón tamén na farturenta correspondencia epistolar con persoeiros vascos como José Antonio Agirre e, sobre todo, con Manuel de Irujo, o seu máis íntimo e fidel amigo vasco.

No seu pasamento non fallaría unha abastada presencia vasca. Pedro de Basaldúa, delegado do Goberno Vasco, asistiu en representación deste. Basaldúa e Manuel de Irujo escribiron sentidos artigos de pesar no número extraordinario de ?A Nosa Terra? sobre o pasamento de Castelao.

No mes de febreiro seguinte o Goberno Vasco, ubicado en París, orgaizaría un funeral e unha homenaxe cívica coa participación de esgrevios persoeiros republicáns españois, cataláns, galegos e vascos, entre eles o lehendakari Agirre, por suposto, a adhesión do President da Generalitat, Josep Irla, e o propio Presidente da República no exilio, Diego Martínez Barrio.

Non quero esquecer unha aparente miudeza, mais dabondo ben significativa. Os únicos responsos recitados diante do cadaleito de Castelao cantounos en eúscaro o Pai Iñaki de Azpiazu, un crego vasco nado en Azpeitia. Iste dato reveloumo el mesmo en persoa, confirmoumo oralmente Bieito Abraira e ratifícao Rodolfo Prada en carta a D. Ramón Otero Pedrayo.

O Pobo Vasco é agradecido e hospitalario, moi lonxe dos tópicos que verten pola parameira mesetaria e lugares adxacentes os túzaros centralistas españois, moitos deles viúvos do franquismo e casados en segundas nupcias con esta seudodemocracia, que tanxemos como podemos.

único «delito» deste Pobo é loitar arreo, sen acougo e sen baixar a cabeza, pola súa soberanía nacional para arrequentar o polífono concerto da variada riqueza universal de pobos libres e diferentes. Iste pobo vasco, xeneroso e solidario, acolleu a máis de 70.000 galegos antes e durante a «longa noite de pedra», dándolles pan, fogar, traballo e familia.

O 15 de xullo acollerá outro símbolo máis da fraternidade vasco-galega. No bairro donostiarra de Intxaurrondo erguerase un monumento ó rianxeiro no parque Castelao, así bautizado en 1994, e que conta con un cruceiro dende 1993.

Iste fermoso monumento, proxectado por Xosé Antonio Vilaboa, representa o mapa de Galiza en pedra-grá branca, que acolle no seu seo unha autocaricatura de Castelao en mármore moura, un trisquel e unhas verbas en galego, eúscaro e castelán. Olla dereito cara a Zurriola para furar as «lañoas» bretemosas do Cantábrico e arrolar con gaitas e txistus o berce das ondas en simbiose de muiñeiras e zortzikos.

Os galego-euskadianos sentímonos fachendosos de vivir neste País, que anda a percorrer o camiño da paz cas armas incruentas do diálogo e da negociación, sendeiro no que axudaremos dentro das nosas posibilidades.

Temos o toro da nosa árbore vital ben chantado na nación finisterral, a que non renunciamos, pero abrimos as pólas ó vento da solidariedade á patria eúscara, aberta á esperanza, e na que quezabes entregaremos os nosos ósos para semente de froitífero porvir! -

XOSE ESTÉVEZ
Comentarios (1) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 16-02-2008 22:31
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
VISITANTE NUMERO




Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0