PERFIL
fatocastelao@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 
 ANTERIORES

Justo Rodríguez Rivas
...que después de un minucioso estudio de su actuación en la guarnición de Bilbao, a propuesta del comandante de asalto, Aizpuru, fue por mi puesto en libertad e incorporado a su puesto en la jefatura de Asalto de Bilbao (Echeverría, S. D.).

O daquela Gobernador Civil de Biskaia, o pontevedrés José Echeverría Novoa, non se fía nun primeiro intre do seu paisano Justo Rodríguez Rivas. O Tenente de Asalto de Verín (Ourense) é retido nunha cela en agarda da súa sorte. Quizáis os eu pasado no Exército de África pese como unha lousa nestes cruciais intres sobre as súas costas. Nembargantes algunhas fontes contradín ao pontevedrés e afirman o convencido republicanismo de Justo Rodríguez (Ruiz, 2019).

Nembargantes o xoven verinés é un heroe de guerra. Nado en Verín en 1901, axiña en 1920 alístase no Regimiento de Infantería Isabel La Católica Nº 54 con base en A Coruña. En 1925 pasa a formar parte do Grupo de Fuerzas Regulares Indígenas de Alhucemas con cuartel en Segangán (Nador, Marruecos) onde fica ata marzal de 1928. O seu seguinte destino atópase en Bilbo no Regimiento de Infantería Garellano Nº 43 (Logo en tempos da República transformado no Batallón de Montaña Nº 4). Merecedor de diversas mencións e condecoracións, é en 1925 cando obtén a Cruz do Mérito Militar con distintivo rojo sencillo. Justo Rodriguez aínda tería tempo de gañar unha cruz ao mérito máis en 1929 (AGMS, S1, L R2225).
Cando Alfonso XIII visita Bilbo en agosto de 1928, acode aos por aquel entón novos cuarteis de Garellano e leva unha grata sorpresa ao ver formado coa tropa a un suboficial en cuia casaca penden un bo número de medallas.

Durante la revista, S. M. se fijó en un suboficial que ostentaba en su pecho la medalla de Sufrimientos por la Patria, la del Mérito Militar y otras varias y honrosas condecoraciones ganadas en los campos de batalla de África.
(…). El citado suboficial se llama don Justo Rodriguez Rivas, es natural de Galicia. Todos sus ascensos, desde soldado de primera clase hasta suboficial, los ha ganado por méritos de guerra, algunos de ellos contraídos en el grupo de Regulares de Alhucemas número 5... (El Noticiario Bilbaíno 15/08/1928).


En 1934 licénciase có grao de alférez aínda que ao ano seguinte alcanzará por antigüidade os galóns de tenente. Con esta graduación ingresará no Cuerpo de Asalto.

Finalmente o Gobernador Civil atende ás argumentacións do comandante de Asalto Gabriel Aizpuru Maristany que media a favor do seu subordinado. Froito destas xestións é a posta en liberdade do tenente galego. Deseguida Echeverría Novoa vaille confiar o mando dunha pequena tropa que debe partir cara a Donostia. Solicítanse voluntarios para integrala que deben presentarse no instituto que hai fronte a Correos (Azurki, 2011). Finalmente166 homes parten o 21 de xullo de 1936.

Xa en camiño reciben orde de desviarse a Arrasate. Segundo parece o destacamento local da Garda Civil permanece sublevado e négase a abandonar o cuartel. Justo Rodríguez aproxímase ao edificio e parlamenta có oficial ao mando e consegue que depoñan a súa actitude e mesmo convenceo para que o acompañen a Donostia acomodados sobre o teito dos autobuses (Balbuena, 1998). Nesta vila coinciden coa columna que saiu essa mesma mañá de Donostia comandada polo militar Augusto Pérez Garmendia. Alí tamén reciben a nova de que os militares dosnostiarras acaban de sublevarse e combátese nas rúas da capital. Ambalas dúas columnas fusiónanse e deciden marchar cara a capital gipuscoana. A súa chegada resulta providencial para os partidarios da República e os rebeldes vense na obriga de repregarse aos cuarteis de Loyola. Os que non o logran encastélanse en diversos inmóbeis da cidade destacando entre todos o hotel María Cristina. Sufocados o día 23 os derradeiros conatos de resistencia dos sublevados. Pero deixemos ao propio Justo que nos relate os aconteceres daqueles combates.Justo Rodriguez Rivas da conta en radio Bilbao do desenrolo dos combates do día 22, sen dúbida os de maior severidade. O xornal El Pueblo Vasco correspondente ao día 24 de xullo reproduce as verbas do tenente:

El Teniente Rodríguez habla desde San Sebastián.
A las ocho y cuarto pone hilo directo con San Sebastián Radio Bilbao y en aquel micrófono hace uso de la palabra el teniente de Asalto don Justo Rodríguez Rivas, adicto al régimen y jefe de las fuerzas leales que salieron de Bilbao para San Sebastián.
Así se anuncia.
El teniente dice:
Ciudadanos de Santander, Guipúzcoa y Vizcaya.
El martes, día 21, el Excmo. señor gobernador civil de Vizcaya me confió el mando de una columna organizada por fuerzas de orden público y del Frente Popular, para ayudar al sometimiento de los todos (sic) rebeldes que existían en San Sebastián.
Esta columna fue reforzándose en los pueblos de Vizcaya y Guipúzcoa, hasta conseguir trescientos hombres armados de tanques, morteros y distintos efectivos para atender las distintas operaciones que se les habían confiado.
A las doce del mediodía de ayer llegamos a las puertas de San Sebastián y, después de organizar la marcha hacia la Diputación después de sostener algunos tiroteos en el camino con los rebeldes hicimos acto de presencia ante la primera autoridad de la provincia a las dos cuarenta y cinco , y colaboramos con el resto de las fuerzas para sofocar el movimiento de los rebeldes.
Para satisfacción de los vizcaínos y como prueba de cómo ha cumplido la columna, he de comunicar que el pueblo de San Sebastián vitorea por donde pasan las fuerzas de la columna a la República y al Frente Popular.
Viva la República.


A columna bilbaotarra aínda fica na Bella Easo e bota un cabo nos combates que pretenden reducir aos atrincheirados nos cuarteis de Loyola e os montes que o circundan todavía nas mans dos sublevados, así coma tamén o cemiterio de Polloe, o manicomio de Uba e o convento das Hermanitas de los Pobres.

O día 26 de xullo as forzas gubernamentais asaltan simultáneamente os altos de Polloe e de Ametzagaña. Na refrega do cemiterio o tenente de asalto Justo Rodríguez Rivas é ferido de gravidade no ventre. Luís Arbella tamén atópase no mesmo fatídico lugar onde o galego é ferido mortalmente, isto é o que nos relata:

Estábamos nosotros allí en posiciones (no cemiterio de Polloe), y un buen día sacaron ellos una bandera blanca para parlamentar. Íbamos a ir: Entre ellos Antxon Andonegui, yo y algunos más y los militares no dejaron, porque tenían que ser ellos los que tenían que ir a parlamentar. Y efectivamente salió (¿Cómo se llamaba aquel el Teniente de Asalto? ¿cómo?). No me acuerdo. Bueno salieron tres y cuando estuvieron a huevo, como generalmente se dice, ellos tiraron y nos mataron a alguien. Iban a parlamentar y los mataron en el camino. Esto es un hecho que mucha gente no lo sabe. ¡Para que veáis como eran estos tipos! (Estévez -Otaegui, 1985).

O Tenente de Asalto de Verín non falece alí mesmo como cre Luís Arbella. Rápidamente é trasladado ao hospital de San Ignacio onde falece poucas horas despois (Talón, 1978).

O seu cadáver é trasladado a Bilbao. Na capital biscaíña vai recibir unha conmovedora homenaxe das autoridades civís e militares así cómo dos bilbotarras no improvisado velatorio instalado ao efecto no edificio do Goberno Civil.
Sobre ás 11:30 hrs do día 28 a comitiva fúnebre percorre as principais rúas da cidade para logo conducilo ao cemiterio de Derio onde será soterrado.

El acto de la conducción constituyó una imponente manifestación de duelo, de la que participaron varios millares de personas (El Liberal, 29/07/36).

Ese mesmo serán regresa a Bilbo a columna entre o alborozo dos veciños do botxo. Recibidos por José Echeverría Novoa sucédense discursos e parabéns louvando a barvura destes homes. O cabo de Asalto Ramón Fernández Vela non esquece ao seu comandante. Para honrar a súa memoria solicita ás autoridades que en nome da columna sexas depositados uns ramos de flores en la tumba del heroico teniente de Asalto don Justo Rodríguez (El Liberal, 30/07/36).

Artigo de Serxio Balchada Outeiral. Satxa.



Fontes

• Archivo General Militar de Segovia.
• Fundación Sancho el Sabio.
Xornais
• El Liberal.
• El Noticiario Bilbaíno.
• El Pueblo Vasco.
Bibliografía
• Azurki, Aitor. Maizales Bajo la Lluvia. Testimonios de los Últimos Gudaris y Milicianos de la Guerra Civil en Euskadi. Irún, 2011.
• Balbuena, Mateo. El Viejo In Util. Galdakao, 1998.
• Echeverría Novoa, José. Memorias. Inéditas.
• Estévez, Xosé; Otaegui, Marta. Protagonistas de la Historia Vasca (1923-1950). Ciclo de mesas abiertas 21-31 de mayo de 1984. San Sebastián, 1985.
• Jiménez de Aberasturi Corta, Luis Mª. Crónica de la Guerra en el Norte (1936-1937). San Sebastián, 2003.
• Muñoz Echabeguiren, Fermín. San Sebastián. Los Años Trágicos. 1934-1936-1939. Donostia, 2006.
• Ruiz, Llano, Germán, Militares y Guerra Civil en el País Vasco. Leales, Sublevados y Geográficos, Bilbao, 2019.
• Tabernilla, Guillermo; Lezamiz, Julen. Cecilia G. De Guilarte, Reporter de la CNT. Bilbao, 2007.
Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 03-02-2021 23:18
# Ligazón permanente a este artigo
O derradeiro Berro de Daniel Losada Seoane

Artigo de Serxio Balchada


Non acompaña a sorte a Daniel Losada Seoane, anarquista galego nado en Carballo, Quiroga (Lugo) capitán do batallón Nº 27 Castilla. Batallón adscrito oficialmente ás XSU (Xuventudes Socialistas Unificadas) pero onde combaten un bo número de cenetistas.

Losada foi un dos tantos combatentes do Exército de Euskadi que se concentran en Santoña. Por aqueles días cunha fea ferida nun brazo que leva en cabestrillo. Ao igual que o resto de milicianos e gudaris péchano no penal de El Dueso. A vida non semellaba ser moi dura. Deixando a un lado a falta de espacio para durmir nas celas, a estadía na temporada na que os italianos son os depositarios da seguridade dos prisioneiros é dentro do que cabe agradable. As tornas cambian cando se produce o relevo por gardas españois e é neste intre cando a sorte de Losada sofre unha viraxe de fatais consecuencias.

Os relatos que aportan luz sobre o seu final e que tamén fan referencia a como pasou ás horas inmediatas ao desenlace difiren uns dos outros como é habitual. Non obstante trataremos de explicar que lle aconteceu a Daniel Losada.

Segundo parece a ferida que lle producirá un anaco de metralla nun dos seus brazos vai empeorando paseniñamente debido a que non lle aplican no penal os coidados médicos pertinentes;. Ten febre alta e o brazo vai sendo invadido pola gangrena o que lle produce intensas dores. Losada ten a teima de que vai morrer debido a esa ferida e entón confesa a un compañeiro de cela que vai por fin aos seus sufrimento dunha vez por todas.

Coma cada mañá arredor dunha centena de prisioneiros forman no patio da cárcere. Os militares obríganos a cantar o Cara el sol co brazo alzado. De seguido izan a enseña rojigualda e os cautivos deben berrar a viva voz a consabida consigna do inimigo: ¡Arriba España! cando o oficial de turno o indica. A mañá do 24 de novembro Daniel Losada abandoa á formación e adiantase aos compañeiros: ¡Viva la República! ¡Gora Euzkadi Azkatuta!.

O oficial e mais os gardas non dan crédito. As respiracións semellan conterse. No patio todos os presentes fican abraiados. O oficial toma un fusil dun soldado e apunta cara o resto da formación de presos. Daniel Losada é illado do resto da colonia penitenciaria. Ese mesmo serán en xuizo

simarísimo é condeado á pena capital.

Á mañá seguinte forman os mesmos prisoneiros do día anterior. Poden observar a súa fronte con claridade a Losada de pe contra un dos muros do patio maniatado e cos ollos vendados. Diante do capitán anarquista o piquete de execución está xa formado. A cerimonia que se celebra a cotío da comezo coa entoación do himno da Falanxe, ízase a bandeira e no intre no que se dan os berros de rigor o piquete dispara sobre o prisioneiro. Daniel Losada aínda ten arrestos para protagonizar un novo acto de rebeldía. Coa bandeira ondeando no alto do mástil soan os primeiros acordes da Marcha de Granaderos o anarquista berra: ¡Viva la república! ¡Viva la Libertad!. A detonación do piquete silencia o seu peito.

Fontes e Bibliografía

• Centro Documental de la memoria Histórica (CDMH)

• De Garate, Rafael. Diario de un Condenado a Muerte. Bayonne, 1974.

• Estornés Lasa, José. Un Gudari Navarro en los Frentes de Euzkadi, Asturias, Cataluña. San Sebastián, 1979.

• Portugal Arteaga, Xavier. Pasaia 1931-1939. La Memoria de los Vencidos. Pasaia, 2007.

• Vargas Alonso, F. Manuel. Milicianos. Las Bases Sociales del Frente Popular de Euskadi y Defensa de la República. Tesis doctoral, 2016.
Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 04-01-2021 17:33
# Ligazón permanente a este artigo
Amador Garrido: O Capitán do Bakunin

(Artigo de Serxio Balchada)

Amador Garrido García nace en Vigo no 1908. No decurso, quizais de finais dos anos 20, recala en Euskadi establecéndose en Trintxerpe onde acode ao chamado dos moitos postos de traballo que reclama a captura do bacallau. Debeu ser un home cunha forte impronta de ideas sociais posto que dende moi cedo ingresa no sindicato de pescadores El Avance Marino da CNT. De feito ocorre o 01 de setembro de 1931 có número de afiliado 795.

O inicio da guerra civil cólleo en Trintxerpe. Logo de combater aos sublevados en Gipuzkoa consegue pasar a Bizkaia e ingresa no Batallón Nº 21 CNT Nº 1 Bakunin. Amador Garrido serve coma tenente da primeira compañía e en xuño de 1937 aparece xa ascendido a capitán da mesma AHE/EAH Secc. Ejército vasco, Serie: Nóminas de Batallones, CAJA 26 EXPTE 1.).

Logo de percorrer diferentes frontes polo territorio vasco e trala perda de Bilbo o 19 de xuño de 1937, o Bakunin retírase á provincia de Santander. A coñecida coma batalla de Santander (14 de agosto-17 de setembro de 1937) vai barrer a resistencia republicana na provincia e é neste escnario onde vai tomar protagonismo o Pacto de Santoña. Mediante este pacto quere conseguirse a rendición das forzas do Exército de Euskadi aos italianos. Deste xeito os diferentes batallóns reciben a orde de concentrarse na vila cántabra de Santoña para o facer efectivo.

No medio do caos que supón os derradeiros coletazos da fronte santanderina a meirande parte do batallón Bakunin vai a concentrarse en Santoña para facer oficial a súa rendición. Amador non desexa renderse. Todo o contrario, quere proseguir a loita e por iso acompaña a outros oficiais do Bakunin á capital montañesa na procura dunha saída por mar cara Francia que lles permita logo entrar a territorio republicano. No porto fanse cunha lancha e abordan ao vapor Aller onde atopan a oficiais doutros batallóns. Xa en alta mar teñen a mala fortuna de toparse có bou artillado Denis. Capturados son conducidos polo navío de guerra a Santurtzi (Bizkaia). Alí agárdaos unha comitiva moi especial composta de frades, monxas, gardas Civís e requetés (Mendivil, 1992). Os prisioneiros van desfilando por diante desa sorte de comité de benvida. Algúns deles sinalados polos presentes súben a un camión que os conduce á cadea bilbotarra de Larrinaga. O resto da cós seus osos no campo de concentración de Orduña.

O citado campo ubícase no colexio dos Xesuítas,dependente do goberno militar da capital alavesa, nace como ampliación das prisións de Vitoria-Gasteiz e Murgia (Badiola, 2011). Sitúase en pleno casco urbán da cidade biscaíña ocupando unha superficie de pouco máis de 21.000 metros cadrados entre dependencias, patios e instalacións deportivas (Egiguren, 2001).

Deseguida varios dos prisioneiros do Bakunin, os de maior confianza, reúnense para organizarse e activar unha célula de cooperación e solidariedade, có propósito de mellorar as condicións de vida dos prisioneiros e na medida das posibilidades salvarlles a vida. É fundamental copar certos servizos dentro do campo para garantir a consecución dos obxectivos marcados (Mendivil, 1992). Primeiramente ocupar os postos dispoñibles nas oficinas, fonte inesgotable de información sensible sobre os presos e o seu futuro a curto prazo. Introducir homes nas cociñas que poidan apartar subrepticiamente alimentos distribuidos logo entre feridos e enfermos. E por último acaparar os postos do servizo de limpezas das dependencias do campo, pois deste xeito os encargados van poder disfrutar de liberdade de movimento por todo o perímetro do penal.

Amador Garrido vai ter un papel principal en toda esta historia de clandestinidade. O vigués consegue un posto como auxiliar na oficina do director do campo con acceso á documentación e o máis importante: Está presente nas periódicas visitas de falanxistas e gardas civís na procura dalgún inquilino do campo que logo sacan para o seu xuizo ou para darlle o paseo. Amador enteirado da identidade do prisioneiro en cuestión deseguida pasa comunicación á rede para dispoñer a fuga do individuo. Apoianse en enlaces externos ao campo.

A maiores Amador aproveita o seu posto para falsificar as súas identidades e facilitar documentación auténtica, pero con identidade ficticia, para deste xeito darlles unha pátina de seguridade unha vez se atopen fóra dos muros. Os fugados contan con instruccións de dirixirxe á raia con Francia onde os agarda un mugalari, é dicir, unha persoa coñecedora da fronteira e de camiños que moi poucos saben da súa existencia. Qué foi de Amador Garrido García logo de pasar polo campo de concentración de Orduña, descoñecémolo.

Fontes e Bibliografía

? Centro Documental de la Memoria Histórica (CDMH)

? Archivo Histórico de Euskadi/Euskadiko Artxibo Historikoa (AHE/EAH)

? Badiola Ariztimuño, Ascensión. Cárceles y Campos de Concentración en Bizkaia (1937-1940). Donostia, 2011.

? Chiapuso, Manuel; Jiménez de Aberasturi, Luis Mª. Los Anarquistas y la Guerra en Euskadi. San Sebastián, 2009

? Egiguren, Joseba. Prisioneros en el Campo de Concentración de Orduña (1937-1939). Donostia, 2011.

? Mendivil Urquijo, Sebastián. Miliciano, Militar y Fugitivo. Memorias de un baracaldés. Bilbao, 1992.

Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 09-10-2020 13:16
# Ligazón permanente a este artigo
GALEUZCA
Comentarios (0) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 13-07-2020 17:08
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
VISITANTE NUMERO




Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0