d�bidas ling��sticas

Pautas para reco�ecer a abertura das vogais

Wed, 30 Apr 2008 10:50:00 +0100

Presentan no sistema m�is com�n vogal t�nica semiaberta
� As vogais de abertura media que portan un acento diacr�tico: v�n, s�, p�la, �so, pr�sa,...
� Os substantivos rematados en -el ou -ol e os seus plurais: papel, papeis,tonel, toneis, caracol, caracois, farol, farois.
� Os verbos da 2� conxugaci�n (-er) con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia voc�lica, nas segundas persoas do Pres. Ind.: bebes, bebe, beben, comes, come, comen
� Os verbos da 3� conxugaci�n (-ir) con vogal radical -e- ou -u- que presentan alternancia voc�lica, nas segundas persoas do Pres. Ind.: serves, serve, serven, foxes, foxe, foxen
� As formas verbais do tema de perfecto (pret�rito, antepret�rito, pret�rito de subxuntivo e futuro de subxuntivo) irregular: coubeches, coubera, coubese, couber...
� Os nomes das seguintes letras: e, efe, ele, eme, ene, e�e, erre, ese, o.

Presentan vogal t�nica semipechada
� Os verbos da segunda conxugaci�n con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia voc�lica, na 1� persoa do Pres. Ind., no Pres. Subx. e no Imperativo: bebo, beba, bebas. Como, coma, comas.
� As formas dos verbos da primeira conxugaci�n nas que a vogal -e- ou -o- vai seguida de -i- ou de consoante palatal (graf�as x, ch, ll, � ) e nos verbos rematados en -ear ou -oar:
Deite, axexa, pechas, tellan, empe�a, coxean.
Loita, despexas, acocha, ollan, so�as, voas
� As formas do tema de perfecto dos verbos ser e ir: fomos, fora, fose, for.
� As formas verbais do tema de perfecto regular: collemos, collera, collese, coller.
� As formas do infinitivo: coller, collermos..., p�r, pormos,...
� Os nomes das seguintes letras: be, ce, de,gue,pe, que, te, xe, ceta.
� A maior parte das palabras acabadas en -�s: coru��s, vigu�s, monta��s,...
� As palabras nas que -o- forma ditongo con -u-: touro, tesouro,...
� Os nomes acabados en: -edo (medo), -ello (cortello), -eo (feo), -eza (grandeza), -�n (coraz�n), -or (matador), -oso (fermoso).
� O o e o e cando est�n en posici�n post�nica son sempre pechados: d�beda, �vrego, conde
morto, s�mbolo

Testemu�a vs testemu�o

Wed, 30 Apr 2008 09:27:00 +0100

testemu�a

1 s f 1 Persoa que ten co�ecemento dun feito por telo comprobado cos seus sentidos, e do que d� fe. 2 Persoa que viu ou sentiu algunha cousa.

Testemu�o
1 s m
1 Declaraci�n de algu�n para certificar unha cousa que viu ou sentiu, para establecer ou probar un feito.
2 DER Declaraci�n e exame dunha testemu�a para provocar a convicci�n dos xu�ces.

2 s m
1 Aquilo que � unha proba manifesta dalgunha cousa.
2 DEP Obxecto que un corredor entrega para dar fe da remuda.
Polo tanto ser� Carreira de remudas ou carreira de revezamentos

Ex. Co testemu�o que ofreceu a testemu�a o inculpado foi declarado inocente

Problemas co x�nero dalgunhas palabras

Fri, 25 Apr 2008 13:33:00 +0100

As palabras rematadas no sufixo -ume son masculinas ag�s mansedume e servidume

As palabras rematadas no sufixo -axe son femininas ag�s traxe, paxe e garaxe que son masculinas. A palabra personaxe pode ter os dous x�neros (o personaxe ou a personaxe).

Distinci�n entre o antepret�rito de indicativo (fora) e o pret�rito de subxuntivo (fose)

Thu, 24 Apr 2008 10:28:00 +0100

Existe a tendencia, tanto na lingua oral como na escrita, de utilizar as formas do antepret�rito de indicativo e do pret�rito de subxuntivo indistintamente. Estes tempos te�en os seus usos ben delimitados e debemos utilizalos con propiedade.
O antepret�rito de indicativo reserv�molo para expresar acci�ns reais que aconteceron no pasado. O pret�rito de subxuntivo expresa acci�ns que poder�an realizarse pero que non se levaron a cabo.
Xa collera o autob�s e xa estaba na praia / Se collese o autob�s xa estar�a na praia
Almorzara antes c�s meus amigos porque levaba pr�sa / Dix�ronlle que almorzase con eles a�nda que levase pr�sa.

Forma recomendada: Non se mollar�a se levase paraugas.
Forma non recomendada: *Non se mollar�a se levara paraugas.

Forma recomendada: Far�a todas esas consultas se tivese m�is tempo.
Forma non recomendada: *Far�a todas esas consultas se tivera m�is tempo.

Acentuaci�n de i e u en hiato

Sun, 13 May 2007 13:38:00 +0100

As vogais i, u t�nicas levan acento gr�fico cando van inmediatamente antes ou despois dunha vogal �tona, para indicar que as d�as vogais pertencen a s�labas distintas e que, polo tanto, non forman ditongo. As�: acent�o, a�nda, ba�l, ca�da, Co�mbra, constitu�u, ego�smo, mi�do, mo�a, prexu�zo, ra��a, ra�z, ro�a, ru�do, sa�a, sa�n, sa�r, s�a, tra�a, t�a, xu�zo, etc. Para indicar que non forman ditongo coa anterior, as vogais i, u t�nicas non levan acento cando entre as d�as aparece o grafema h: prohibido.
Tampouco se acent�an graficamente, as vogais i, u t�nicas se forman ditongo crecente ou decrecente coa vogal que as segue ou que as precede: biling�ismo, ling�ista, puido, partiu, seguiu.

Como/Coma

Tue, 05 Dec 2006 09:45:00 +0100

Como e coma �sanse nas comparaci�ns de igualdade. Entran en correlaci�n con tanto(s) / tanta(s) ou tan, pero nalg�ns casos estes termos poden non aparecer.

O asunto non � tan doado como parece

Es (tan) listo coma un allo

Es tan listo como o � teu pai

Coma � a variante m�is frecuente e caracter�stica da comparaci�n, pois como ten outros valores non comparativos (modais, causais, condicionais), que coma non ten.

Cinx�ndose � estrutura comparativa, a distribuci�n de ambos � s� parcialmente igual � de ca/que:

�sase sempre coma ante pronomes persoais

Fixeches tanto o parvo coma min

Coma � m�is usual que como, e por iso se recomenda, ante as restantes frases, ante oraci�ns amodotemporais e ante oraci�ns con verbo modotemporal iniciadas por outro nexo (se, que, quen, cando...):

Mi�a nai fai filloas coma ningu�n. Pois claro que est� enfadado, coma todos. Tanto ten Xan coma Peric�n. Pois Eladio estache coma sempre.

Tanto lle ten vir coma quedar. Est� tan triste pola s�a marcha coma do�do por non te despedires

Fixo coma/como se non nos vise. Fai coma/como que non os ves. Facede coma/como quen que non os vedes. Todo foi coma/como cando eramos pequenos.

As mesmas posibilidades existen en construci�ns semellantes que non son propiamente comparativas.

� coma un touro. Est� coma un buxo. Ten un cabelo coma o acibeche.

C�mpre usar como ante oraci�ns con verbo modotemporal sen outro nexo no inicio das mesmas e significado netamente comparativo:

Non era tan luxoso como parec�a. O negocio non foi tan redondo como nun principio cr�an.

Con todo, nas distributivas, �sanse coma / como no mesmo contexto

Tanto fala seguido como/coma queda calado toda a tarde

Alg�ns datos sobre os acentos diacr�ticos

Thu, 09 Nov 2006 13:17:00 +0100

Temos que lembrar que a acentuaci�n diacr�tica empr�gase para distinguir palabras que se escribir�an igual de non seren acentuadas.
As� podemos distinguir as palabras con distinta tonicidade voc�lica (abertas e pechadas). Nestas o acento recae sempre sobre a palabra coa vogal media aberta: �so (parte do corpo) / oso (animal), p� (parte do corpo) / pe (letra)

Se a palabra non ten diferente tonicidade, � dicir, se as d�as son abertas ou se as d�as son pechadas, o acento diacr�tico distingue as vogais t�nicas das vogais �tonas: n� (atadura) / no (contracci�n en + o), � (verbo ser) / e (conxunci�n).

Tam�n serve o acento diacr�tico para marcar o alongamento da vogal t�nica. Acontece isto nas contracci�ns de dous as: � (contracci�n da prep. a e do artigo feminino a) / a (artigo ou prep.)

O acento diacr�tico non se utiliza en todas as palabras, s� se utiliza nas palabras con m�is frecuencia de uso ou nas que presentan un contexto ambiguo no que a palabra pode adquirir un dobre sentido.
O caso do verbo ter � un deles. As formas (el) ten / ten (ti) poden presentarse nun contexto no que poden valer calquera das d�as formas, ent�n optaremos por acentuar a que ten a vogal aberta (el) t�n.
Ex. Ten conta diso (ti) / T�n conta diso (el)
De todos os xeitos estes son casos moi excepcionais e que poucas veces se presentan en textos reais.

NON ESQUEZADES QUE:
O acento diacr�tico mantense ao engadir os pronomes �tonos e tam�n a segunda forma do artigo:
D� (verbo dar) / da (contracci�n de + a): D�lle as uvas da horta
Teslle que d�-las notas da materia

� (verbo ser) / e (conxunci�n): �me imposible cantar e asubiar � vez

p�r (po�er) / por (preposici�n): tes que p�la/p�lo no vertedoiro por se pinga

Abonar, Aboar, Estercar e Fertilizar

Mon, 30 Oct 2006 11:22:00 +0100

Temos que ter claras as diferenzas que existen entre estes catro termos.

abonar. v.t. 1. Facer que [algu�n] adquira o dereito, mediante pagamento, de poder concorrer [a algo] ou recibir [alg�n servizo periodicamente]. Abonouno a unha publicaci�n semestral. // v.p. 2. Adquiri-lo dereito, mediante pagamento, de poder concorrer [a algo] ou de recibir [alg�n servizo periodicamente]. Abonouse a unha revista literaria. Abonouse � tempada de �pera. SIN. subscribir(se).

aboar. v.t. 1. Probar a certeza ou realidade de [algo]. Este documento aboa a s�a identidade. SIN. acreditar, garantir. 2. Pagar [a cantidade correspondente] [por unha venda, un pr�stamo, etc.]. Aboou o segundo prazo das taxas acad�micas.

estercar. v.t. Botar esterco a [unha terra]. Estercaron a leira antes de a sementar.

fertilizar. v.t. Facer f�rtil ou m�is f�rtil [unha cousa, particularmente a terra], por medio de fertilizantes. Fertilizan as leiras con esterco.

A diferenza entre esterco e fertilizante � que o esterco sempre est� composto por materias org�nicas mentres que o fertilizante pode estalo ou non, xa que hai fertilizantes qu�micos.

Fin

Tue, 18 Jul 2006 12:21:00 +0100

O substantivo fin pode presentar d�bidas en canto ao seu x�nero xa que ten os dous dependendo do seu significado.
Segundo o Gran dicionario Xerais da lingua por unha parte temos
a fin: 1.Termo ou remate dalgunha cousa; final (a fin do mundo, a fin do Imperio). 2. Feito de terminar ou terminarse algunha cousa; conclusi�n, final, remate (este traballo non d� chegado � s�a fin). 3. Morte (cando chegue a nosa fin debemos estar preparados!).
o fin: 1. Obxecto ou motivo polo que se fai unha cousa, finalidade, prop�sito (a obra f�xose con este fin).

Utilizaci�n de AMBOS/AS

Thu, 01 Jun 2006 13:00:00 +0100

AMBOS/AS � un pronome indefinido que sempre se ten que utilizar xunto co artigo os, as (tam�n coa segunda forma: �mbolos, �mbalas) cando vai modificando un substantivo. Pode ir ou non xunto co numeral.

Ex.
Ambas as directoras tiveron unha carreira paralela.
Ambas as d�as directoras tiveron unha carreira paralela

Cando o indefinido non vai modificando un substantivo non se lle pon o artigo.
Ex.
Desde ent�n quedou entre ambos unha grande amizade.

� importante saber que este indefinido fai alusi�n a dous referentes polo tanto NUNCA se pode dicir *ambos os tres.