d�bidas ling��sticas

A preposici�n a e o complemento directo

Wed, 14 Oct 2009 12:48:00 +0100

En galego o complemento directo non leva, polo xeral, preposici�n a.

o p�blico apoia os xogadores
apoia as s�as teses na experiencia

Con todo, a lingua habilitou a preposici�n a cando o complemento directo �:

� Un nome propio.
viu a Mar�a
� Un pronome persoal.
co��ceo a el
� Un nome de parentesco con posesivo sen artigo.
criticou a seu pai
� Nomes propios non persoais, pero personalizados.
Italia alcanzou a Francia na clasificaci�n
� Cando o suxeito e o CD van os dous antes ou despois do verbo e hai posibilidade de confusi�n.
apoian os m�dicos aos farmac�uticos? Acusou o xardineiro � veci�a; ao home o neno viuno na r�a.

Facer / haber

Fri, 24 Oct 2008 14:01:00 +0100

Facer:
1. Ter unha determinada idade.

Este mes fago 28 anos (*cumpro)

2. Ter lugar o cumprimente exacto de certo tempo

(Hoxe) fai 5 anos que est� traballando nesa empresa.
Fai 8 d�as que embarcou para o Gran Sol.

Haber:
Ter transcorrido certo tempo , transcorrer o per�odo de tempo que se indica. Non se trata dun per�odo exacto.

Hai polo menos 5 anos que non o vexo.
Hai moito tempo que non o vexo.
Hai d�as que non o vexo.

que, cal, cando, canto, como, quen, onde, por que

Fri, 17 Oct 2008 09:23:00 +0100

Os pronomes interrogativos e exclamativos non se acent�an nunca, nin nas interrogativas e exclamativas directas nin nas indirectas, ag�s cando for preciso para evitar ambig�idades, � dicir, que na frase poida ter dous significados:

Ex:

dille qu� queres (tes que lle dicir que cousa queres)
dille que queres (tes que lle dicir que si, que queres do que che ofrece)

sabes qu� beb�n? (sabes cal foi a bebida que tomei?)

sabes que beb�n? (sabes que inxer�n bebida?)

porqu�, porque e por que

Wed, 08 Oct 2008 09:28:00 +0100

Porqu� � un substantivo (o porqu�, � dicir, a causa, o motivo); sempre vai precedido do artigo (o) ou doutro determinante (o seu, este, outro...). Admite plural : os porqu�s.
Exemplo: Non explica nunca o porqu� das s�as decisi�ns.

Porque � unha conxunci�n causal: introduce unha oraci�n subordinada que explica a causa doutra principal.
Exemplo: Est� chorando porque lle berrou seu pai (a causa de que estea chorando � que lle berrou seu pai)

Por que s� se usa en oraci�ns interrogativas, directas e indirectas. Por � preposici�n e que � un pronome interrogativo.
Exemplos: Por que non vi�eches � festa? (Interrogativa directa)
Non sei por que se portou tan mal.(Interrogativa indirecta)

Pautas para reco�ecer a abertura das vogais

Wed, 30 Apr 2008 10:50:00 +0100

Presentan no sistema m�is com�n vogal t�nica semiaberta
� As vogais de abertura media que portan un acento diacr�tico: v�n, s�, p�la, �so, pr�sa,...
� Os substantivos rematados en -el ou -ol e os seus plurais: papel, papeis,tonel, toneis, caracol, caracois, farol, farois.
� Os verbos da 2� conxugaci�n (-er) con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia voc�lica, nas segundas persoas do Pres. Ind.: bebes, bebe, beben, comes, come, comen
� Os verbos da 3� conxugaci�n (-ir) con vogal radical -e- ou -u- que presentan alternancia voc�lica, nas segundas persoas do Pres. Ind.: serves, serve, serven, foxes, foxe, foxen
� As formas verbais do tema de perfecto (pret�rito, antepret�rito, pret�rito de subxuntivo e futuro de subxuntivo) irregular: coubeches, coubera, coubese, couber...
� Os nomes das seguintes letras: e, efe, ele, eme, ene, e�e, erre, ese, o.

Presentan vogal t�nica semipechada
� Os verbos da segunda conxugaci�n con vogal radical -e- ou -o- que presentan alternancia voc�lica, na 1� persoa do Pres. Ind., no Pres. Subx. e no Imperativo: bebo, beba, bebas. Como, coma, comas.
� As formas dos verbos da primeira conxugaci�n nas que a vogal -e- ou -o- vai seguida de -i- ou de consoante palatal (graf�as x, ch, ll, � ) e nos verbos rematados en -ear ou -oar:
Deite, axexa, pechas, tellan, empe�a, coxean.
Loita, despexas, acocha, ollan, so�as, voas
� As formas do tema de perfecto dos verbos ser e ir: fomos, fora, fose, for.
� As formas verbais do tema de perfecto regular: collemos, collera, collese, coller.
� As formas do infinitivo: coller, collermos..., p�r, pormos,...
� Os nomes das seguintes letras: be, ce, de,gue,pe, que, te, xe, ceta.
� A maior parte das palabras acabadas en -�s: coru��s, vigu�s, monta��s,...
� As palabras nas que -o- forma ditongo con -u-: touro, tesouro,...
� Os nomes acabados en: -edo (medo), -ello (cortello), -eo (feo), -eza (grandeza), -�n (coraz�n), -or (matador), -oso (fermoso).
� O o e o e cando est�n en posici�n post�nica son sempre pechados: d�beda, �vrego, conde
morto, s�mbolo

Testemu�a vs testemu�o

Wed, 30 Apr 2008 09:27:00 +0100

testemu�a

1 s f 1 Persoa que ten co�ecemento dun feito por telo comprobado cos seus sentidos, e do que d� fe. 2 Persoa que viu ou sentiu algunha cousa.

Testemu�o
1 s m
1 Declaraci�n de algu�n para certificar unha cousa que viu ou sentiu, para establecer ou probar un feito.
2 DER Declaraci�n e exame dunha testemu�a para provocar a convicci�n dos xu�ces.

2 s m
1 Aquilo que � unha proba manifesta dalgunha cousa.
2 DEP Obxecto que un corredor entrega para dar fe da remuda.
Polo tanto ser� Carreira de remudas ou carreira de revezamentos

Ex. Co testemu�o que ofreceu a testemu�a o inculpado foi declarado inocente

Problemas co x�nero dalgunhas palabras

Fri, 25 Apr 2008 13:33:00 +0100

As palabras rematadas no sufixo -ume son masculinas ag�s mansedume e servidume

As palabras rematadas no sufixo -axe son femininas ag�s traxe, paxe e garaxe que son masculinas. A palabra personaxe pode ter os dous x�neros (o personaxe ou a personaxe).

Distinci�n entre o antepret�rito de indicativo (fora) e o pret�rito de subxuntivo (fose)

Thu, 24 Apr 2008 10:28:00 +0100

Existe a tendencia, tanto na lingua oral como na escrita, de utilizar as formas do antepret�rito de indicativo e do pret�rito de subxuntivo indistintamente. Estes tempos te�en os seus usos ben delimitados e debemos utilizalos con propiedade.
O antepret�rito de indicativo reserv�molo para expresar acci�ns reais que aconteceron no pasado. O pret�rito de subxuntivo expresa acci�ns que poder�an realizarse pero que non se levaron a cabo.
Xa collera o autob�s e xa estaba na praia / Se collese o autob�s xa estar�a na praia
Almorzara antes c�s meus amigos porque levaba pr�sa / Dix�ronlle que almorzase con eles a�nda que levase pr�sa.

Forma recomendada: Non se mollar�a se levase paraugas.
Forma non recomendada: *Non se mollar�a se levara paraugas.

Forma recomendada: Far�a todas esas consultas se tivese m�is tempo.
Forma non recomendada: *Far�a todas esas consultas se tivera m�is tempo.

Acentuaci�n de i e u en hiato

Sun, 13 May 2007 13:38:00 +0100

As vogais i, u t�nicas levan acento gr�fico cando van inmediatamente antes ou despois dunha vogal �tona, para indicar que as d�as vogais pertencen a s�labas distintas e que, polo tanto, non forman ditongo. As�: acent�o, a�nda, ba�l, ca�da, Co�mbra, constitu�u, ego�smo, mi�do, mo�a, prexu�zo, ra��a, ra�z, ro�a, ru�do, sa�a, sa�n, sa�r, s�a, tra�a, t�a, xu�zo, etc. Para indicar que non forman ditongo coa anterior, as vogais i, u t�nicas non levan acento cando entre as d�as aparece o grafema h: prohibido.
Tampouco se acent�an graficamente, as vogais i, u t�nicas se forman ditongo crecente ou decrecente coa vogal que as segue ou que as precede: biling�ismo, ling�ista, puido, partiu, seguiu.

Como/Coma

Tue, 05 Dec 2006 09:45:00 +0100

Como e coma �sanse nas comparaci�ns de igualdade. Entran en correlaci�n con tanto(s) / tanta(s) ou tan, pero nalg�ns casos estes termos poden non aparecer.

O asunto non � tan doado como parece

Es (tan) listo coma un allo

Es tan listo como o � teu pai

Coma � a variante m�is frecuente e caracter�stica da comparaci�n, pois como ten outros valores non comparativos (modais, causais, condicionais), que coma non ten.

Cinx�ndose � estrutura comparativa, a distribuci�n de ambos � s� parcialmente igual � de ca/que:

�sase sempre coma ante pronomes persoais

Fixeches tanto o parvo coma min

Coma � m�is usual que como, e por iso se recomenda, ante as restantes frases, ante oraci�ns amodotemporais e ante oraci�ns con verbo modotemporal iniciadas por outro nexo (se, que, quen, cando...):

Mi�a nai fai filloas coma ningu�n. Pois claro que est� enfadado, coma todos. Tanto ten Xan coma Peric�n. Pois Eladio estache coma sempre.

Tanto lle ten vir coma quedar. Est� tan triste pola s�a marcha coma do�do por non te despedires

Fixo coma/como se non nos vise. Fai coma/como que non os ves. Facede coma/como quen que non os vedes. Todo foi coma/como cando eramos pequenos.

As mesmas posibilidades existen en construci�ns semellantes que non son propiamente comparativas.

� coma un touro. Est� coma un buxo. Ten un cabelo coma o acibeche.

C�mpre usar como ante oraci�ns con verbo modotemporal sen outro nexo no inicio das mesmas e significado netamente comparativo:

Non era tan luxoso como parec�a. O negocio non foi tan redondo como nun principio cr�an.

Con todo, nas distributivas, �sanse coma / como no mesmo contexto

Tanto fala seguido como/coma queda calado toda a tarde