Pepe Dovale, Patrón do barco
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 ANTERIORES
 ARQUIVO
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 NA REDE

COMEZAMOS O ANO

Xa levamos tres meses do ano e aínda non nos puxemos ao día co blog. As mareas andaron revoltas. Xa se ve.
Iso non quitou para que na casa organizaramos algunha que outra festa.
No mes de febreiro celebramos o día dos namorados. Temos varias parelliñas na casa, unhas de hai moito tempo e outras moi recentes. Tamén moita xente namorada da vida. Contamos coa Charanga Alborada para amenizar a tarde.
A primeiros de marzo celebramos o Entroido. Ben celebrado. Fixemos as nosas tradicionais rosquiñas. Merenda-baile o luns. O mércores de cinza veu Manolo, o irmán de Saturnino, para facer os freixós. Que bos estaban! Achegáronse tamén unhas carpideiras moi choronas. Podedes ler aquí as súas ladaíñas e na fotoblogoteca ver as fotos de tódalas actividades.
Non queremos rematar este artigo sen lembrar a unha persoa que marchou paseniño, sen balbordo, tal e como viviu nesta casa. Un home bo. O noso Chuco da Laracha. Ata sempre!

Ai miña comadre,
o Entroido finou.
Sería condenado
que pouco durou.

A xente da Vila
por porco comer
matou unha burra
hoxe no amencer.
Retrouso.
Inocencio do Ermo
madeira cortou
apañou unhas cinzas
e o cu lle queimou.
Retrouso.
E dende Luía
Benigna chegou
partiulle unha perna
por ter un xamón.
Retrouso.
Os de Couzadoiro
viñeron tamén
meteron o rabo
no pote a cocer.
Retrouso.
Javier no Baleo
a lingua lavou
das mans esvaroulle
e ata o mar chegou.
Retrouso.
Carmen de Luama
foi a burra buscar
abriulle a barriga
para as tripas papar.
Retrouso.
Cándido de Senra
amodo chegou
limpoulle o fociño
lucido quedou.
Retrouso.
O Lucas de Mera
fritiu os roxóns
comeunos Olimpia
sen eles quedou.
Retrouso.
Loliña de Freires
veu para axudar.
Comeu nos chourizos
cun bolo de pan.
Retrouso.
Correu de San Claudio
Aurora tamén,
levou as orellas,
papounas de vez.
Retrouso.
Baudilio de Loiba,
machado na man,
cortoulle a cachola
asouna ao serán.
Retrouso.
A dona Avelina
de San Adrián
quitoulle no coiro
para se tapar.
Retrouso.
Satur de Devesos
e Luísa tamén
a burra probaron
e sóubolles ben.
Retrouso.
Veñen de Cariño
a burra buscar.
Xa non queda nada.
Que fame han pasar!
Retrouso.
Trouxeron os doces
as tres de Ferrol.
Papáronos elas
nunha habitación.
Retrouso.
Verzas e xudías
habemos comer
cachelos, sardiñas
e xardas tamén.
Retrouso.
Mércores de cinza
comeza a coresma
xa non temos burra
derriba da mesa.
Retrouso.
Con bágoas nos ollos
ímoslle rezar
á nosa burriña
no seu funeral.
Ai miña comadre,
o Entroido finou.
Sería condenado
que pouco durou.
Se pouco durou,
o ano que vén
o festexaremos
dende o Belén.
Comentarios (1) - Categoría: 1. CADERNO DE BITÁCORA - Publicado o 31-03-2014 13:22
# Ligazón permanente a este artigo
UN PASEO POLA VILA

Levamos un inverno de auga e vento. Non presta saír da casa dar unha volta. Así é que hoxe imos dar un paseo virtual pola Vila.
Entramos pola rúa Ancha ou Real ao corazón da Vila, pasando por diante de Casa Puente, a antiga fábrica de chocolate que recoñecemos polo arco de medio punto da súa fachada. Pola rúa abaixo chegamos á Praza das Tres Farolas, onde ten Jesús a tenda como as de antes, das que lles chamabamos ultramarinos e onde podemos atopar de todo. Alí estaba o estanco de Alonso, hoxe xa pechado, rexentado despois do pai polas súas fillas (Carmiña foi veciña desta casa moitos anos). Tamén nesta praza está a casa da familia Maciñeira, hoxe Centro Arqueolóxico Federico Maciñeira, na honra do eminente historiador e arqueólogo.
Seguimos baixando a rúa e atopamos edificios antigos de granito e cachote con galerías e balcóns de ferro forxado. A botica de Pedro Castiñeiras, lugar de parolas sobre arte a principios do século XX; a casa natal de Ramón Armada Teixeiro, poeta galego do Rexurdimento e membro fundador da Real Academia Galega; a imprenta Foxo, berce do xornal local dende 1.916; a casa dos Pita Romero, o pai político agrarista e o fillo ministro na II República; a casa Barahona, onde se decidiu toda a política local na época da Restauración; o Nuevo Club, sociedade de lecer que antes foi estanco e Café do Centro; ao seu carón a Casa da Cordeira, pousada do escritor Alberto Insua, sé do Centro Artístico Ortigueirés, comedor social, academia... Cen metros cheos de historia, cultura, parolas, xogo, lecer …
Deixando o Cantón subimos ata a Praza de Isabel II onde se atopa o antigo convento de dominicos que hoxe alberga a igrexa parroquial, a casa do Concello e o Teatro de Beneficencia. Alí tamén queda en pé o alpendre do antigo mercado que se celebraba dúas veces en semana.
Entramos pola rúa Amargura no barrio máis antigo de Ortigueira, o do Ponto, formado por rúas irregulares e estreitas, situadas derredor da Praciña dos Anxos: Amargura, Príncipe e Manuel Sandomingo. Na Praciña dos Anxos está a antiga casa consistorial, que albergou as actuacións do Alcalde Maior de Xustiza e Rexemento, e que foi sé posteriormente da primeira escola de nenas da Vila.
Dende alí, a rúa San Xosé lévanos ata a Alameda do Ponto, tamén chamada cemiterio vello, un espazo verde onde estaba a antiga igrexa parroquial cos enterramentos ao seu carón.
Damos alí cun edificio sinxelo pero cunha gran historia de seu. Naceu como Hospital de peregrinos de San Roque, para atender a camiñantes que se dirixían tanto ao santuario xacobeo como ao máis próximo de Teixido. A finais do século XIX cambiou a súa actividade dedicándose a Asilo municipal, concibido como institución benéfica para proporcionar coidados aos anciáns desvalidos, socorro aos pobres, asistir aos enfermos e incluso serviu para coidar da infancia desprotexida. Este foi o xerme da nosa casa. En 1.932 remataríase a obra do novo emprazamento en Miñaño, onde agora estamos.
Este paseo polo Ponto remata no cemiterio situado na punta de Requeixo. A vista sobre a Vila, o porto de Ortigueira e a ría non a podedes perder.
Comentarios (0) - Categoría: 6. CATALEXO cousas para ver - Publicado o 10-02-2014 13:02
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA XOÍÑA ESQUECIDA

AUTOR: TOÑITO DO BARQUEIRO
Aínda que a miúdo pensamos que por Galicia non se dan as orquídeas de forma salvaxe, estamos nun erro, pois temos un bo puñado de especies, no Ortegal suman unhas doce.
A maioría delas escollen as zonas dunares de Morouzos, Esteiro ou Espasante, algunhas moi fermosas como a flor da abella (Ophrys apífera) 1 ou a flor da araña (Ophrys araneola) 2. Outras de formas caprichosas como a Sphiranthes spiralis 3. Outras máis pintorescas como Satirión apincarado (Dactylorhiza maculata) 4.
Pero hai unha pequerrecha coñecida pola herba das dúas follas, hai 20 anos que se viu por Ortigueira e dende aquela ningunha noticia máis dela. A pesar de saber máis ou menos por onde fora atopada, nin eu nin outros compañeiros fóramos quen de botarlle o ollo. Xa a daba por desaparecida, pero nun golpe de sorte, unha casualidade fixo que me metera nun pequeniño monte de loureiros e eucaliptos, e alí agochada apareceu a pequerrechiña Listera ovata 5.
Tan só dúas grandes follas das que nacía a súa vara floral, da cal penduran as pequenas flores de cor verde. A máis discreta e sinxela de todas as orquídeas, pero non por iso menos fermosa.
A diferenza doutras orquídeas, esta non utiliza o engano visual para atraer os insectos polinizadores, de aí as súas cores discretas, pola contra ofrece un apetitoso néctar e posiblemente un arrecendo similar ás feromonas dalgún tipo de insecto, que fai que se acheguen á flor.
Tan só catro pés manteñen a esperanza de que esta especie non desapareza do Ortegal e forman parte da escasa poboación desta singular orquídea en Galicia, da que só se coñecen cinco colonias, e algunha delas tamén con moi escaso número de exemplares.
Cómpre protexelas pois con cada retallo de natureza que desaparece da comarca, pérdese tamén parte da nosa riqueza.
Comentarios (4) - Categoría: 7. TESOUROS naturais - Publicado o 23-01-2014 09:47
# Ligazón permanente a este artigo
ANINOVO CON BEN VEÑAS

Non queremos deixar pasar a ocasión para felicitar a todas e a todos as festas deste Nadal, agradecendo tanto por parte das persoas maiores que vivimos na Residencia, como de todo o persoal que nela traballa, así como das nosas familias, a vosa compaña e atención.
Agardamos que o ano que entra, o 2014, veña cargado de folgos, para seguir co bo rumbo que levamos, moita saúde e sorte abonda.Como dí o cantar popular:
"Aninovo con ben veñas
cos años e coas ovellas
e co sol enriba das tellas"

Nestes días puidemos desfrutar ao compás da Rondalla de Cariño que,ano tras ano nos acompaña nestas datas especiais.Os nenos e nenas do CEIP José Mª Lage fixeron as delicias de todo o mundo coas súas panxoliñas, flautas, pandeiretas e tamboril, ao igual que os máis pequerrechos/as da Escola Infantil "Patucos" que viñeron adornar unha das nosas árbores cos seus traballos e debuxos.Canto traballaron!!
Pasou o Apalpador ás caladiñas e tivemos a visita de dous papanoeis, ben coñecidos por certo, que repartiron doces pola Casa; tivemos xantares e merendas típicas da tempada e un queique ben rico feito cos ovos das nosas galiñas poñedoras, Pita e Churra,que non teñen medo á friaxe nen ás cicloxéneses.As "apeghotas" inocentes, estaban de día libre e deixan paso ao anovello.Teremos preparado o noso cepo de Nadal, polas ánimas benditas, ao quentiño da lareira e agardaremos pola maxia dos Reis, felicitando primeiro aos Manueles e Manuelas como manda a tradición.
Dende este NOSO BARCO seguiremos, no vindeiro ano, indo e vindo COAMAREA, que virá cargadiña de cousas que contar.Unha aperta e moitos bicos
Comentarios (2) - Categoría: 1. CADERNO DE BITÁCORA - Publicado o 30-12-2013 14:45
# Ligazón permanente a este artigo
CONCURSO NAVIYAYO

A empresa ADD informática convoca este ano un concurso de manualidades de Nadal a través da súa comunidade de facebook: Naviyayo 2.013-2.014.
Dende esta casa presentamos dúas fotografías de dúas árbores de Nadal que fixemos o ano pasado e que volveremos a montar en breve:
A ÁRBORE DE FARRAPOS. Feita con cachos de distintas teas verdes anoados a unha malla plástica triangular de 2 metros de alto. A posteriori situáronse diversos adornos feitos tamén de material reciclado: pasta, botellas, cápsulas de café, cartón... e tamén de papel pintado.
A ÁRBORE DE PAPEIS. Feita con cachos de papel de seda e de celofán de cores dispostos a xeito de abano e inseridos nunha estrutura piramidal de metro e medio de alto feita con un palé, catro listóns de madeira e malla plástica. Tamén se elaboraron bolas con poliespán pintado e cuberto de purpurina. A árbore serve para pendurar as distintas postais de Nadal recibidas na casa así como as tarxetas de desexos de residentes, persoal, familiares e amizades.
As fotos son as que vedes neste artigo. Se vos gustan podedes votalas entrando no facebook de Resiplus e picando en “Me gusta” enriba de cada foto. Temos ata o 11 de decembro.
Grazas por colaborar!
Comentarios (0) - Categoría: 1. CADERNO DE BITÁCORA - Publicado o 02-12-2013 09:27
# Ligazón permanente a este artigo
A PRAZA DA GHAIA
Xa non acordan os máis vellos de Cariño a Vicente Armada. Un mariñeiro do Porto que tiña por costume xurar dicindo: un raio dios me coma! Prendía na fala a dicir o erre e máis semellaba un ghe, polo que o raio soaba ghaio. Quedoulle de alcume. Mais se o Ghaio tivo sona, a súa neta supéralle.
As galegas de porto de mar adoitan ser fortes e as de Cariño non habían ser excepción. Será por ter que tirar para adiante coa casa cando os seus homes andan ao mar, por non traballar só na casa senón tamén fóra dela ou porque o vento mareiro lles confire a súa bravura.
Nos anos vinte do século pasado naceu na Pedra unha nena que, por ser neta de quen era, chámanlle Angustias do Ghaio. Traballadora como poucas. Dende ben pequena axudaba á súa nai limpando na casa da mestra Dna. María Rivas Pardo. De portadeira, na praia de Cariño, semellaba un argaciño, desenvasando as lanchas do peixe para levalo á fábrica nun paxe de dúas asas.
Con trece anos, un ano antes de empezar a guerra, foi para a Fábrica de Conservas e Salgaduras de José Santiago Abella. Traballaban a sardiña, o chicharro e o bocarte, tamén facían escabeche con chicharriño, chicharro mediano, sardiña e parrocha. As latas encarnadas levaban un Santiago co seu cabalo branco. Tamén se vendía a morca, unha graxa amarela que soltan os bocartes e os arenques cando se prensan e cheira moitísimo. Metíana en bidóns de ferro e a levaba un viaxante para fóra. Disque a usaban os curtidores.
Os amos dábanlle á súa nai as cabezas do peixe para aboar os terreos do maínzo e as patacas; de chicharro que aguantaban mellor. E máis o aceite, como se fora unha das traballadoras da fábrica, que llelo daban polo San Antonio e pola Nosa Señora, segundo gañaba el; se ía todo ben, tamén lles daba polo Nadal.
Alí había traballo dabondo, pero na fábrica non estaba case nada. Ía á horta que tiñan ao lado da tenda dos Pumares, na casa, onde plantaba patacas do cedo, garavanzos verdes (chícharos), coles, por se quería facer caldo de verdura, e maínzo, por culpa das fabas que subían polo medio del. Tamén había cocos, parecidos ás fabas de color, pero encarnados todos e cunhas raíñas brancas; moi guapos para facer fabada e así.
Cando casou, marchou a vivir ao porto. O seu home, Manolo do Chareto, e o Manco carretaron as pedras do Peiral e os Amenedos construíron a súa casa de planta alta. Tivo unha nena que lle morreu aos dous meses e un neno que se criou para ben. Alí viviu moitos anos.
Cando fixeron o paseo marítimo, Angustias e o seu home cederon parte dos seus terreos para facer unha praza ao pé da súa casa. O nome? Non ten, pero preguntade pola Praza da Ghaia e todo o mundo vos saberá dicir.
Muller aguerrida e forte. Todo un carácter.
Comentarios (1) - Categoría: 6. CATALEXO cousas para ver - Publicado o 28-11-2013 11:48
# Ligazón permanente a este artigo
O QUEIXO

O queixo é un alimento moi antigo, anterior á historia escrita.
Eu recordo que antigamente en tódalas casas se facía queixo. En Galicia o leite máis utilizado é o da vaca pois temos moi bos pastos e excelentes vacas. Para facelos, primeiro fervíase o leite con sal, deixábase arrefriar e cando estaba morno botábaselle a auga de callar. Agora cómprase na farmacia, pero algún día callábase cun cacho do estómago dun becerro. Cando o leite estaba callado, cortábase en cachiños para quitar o soro, ata facer unha pasta grumosa. Púñase a pasta nun molde de vimbios furado, apertándoa ben para que decorrera o soro que aínda lle quedara e tapábase cun pano de liño. Así de fácil e así de natural. O malo destes queixos era que non se aguantaban moito tempo sen pórse acedos, pero como a fame era moita tampouco duraban o suficiente.
Hoxe en día, en Galicia hai catro tipos de queixo con denominación de orixe:
O queixo do Cebreiro é o que ten forma de pucha de cociñeiro. Faise con leite de vaca ó que se lle pode engadir un pouco de cabra. Disto sae unha pasta granulosa coa codia fina e un sabor lixeiramente acedo e picante. Os peregrinos a Compostela encargáronse dende vello de dalo a coñecer e hai textos que din que o rei Carlos III agasallaba á corte portuguesa con este saboroso queixo.
O queixo de Arzúa-Ulloa é o que ten forma de lentella grande. Faise só con leite de vaca e dá unha pasta branda, manteigosa e sen ollos, coa codia amarela. O máis curado e máis rico é coñecido como queixo da nabiza por estar realizado no tempo dos nabos.
O queixo de Tetilla xa vos podedes dar unha idea da forma que ten. É un queixo histórico, orixinario do centro de Galicia. Ten a codia amarela e a súa pasta é branda, manteigosa e con poucos ollos.
O queixo de San Simón da Costa é o que ten forma de teta de cabra (longa e apuntada). Procede da zona de Vilalba. A súa codia é dura, algo graxenta e de cor amarela ocre polo tempo de afumado que lle dá o sabor especial. A pasta é firme e con poucos ollos.
Outro queixo (sen denominación de orixe) é o de Pao Santo. Os monxes dun mosteiro preto de Cuntis atoparon nos documentos vellos a fórmula do queixo do século XVIII na que se usaba un pao para remover o leite callado. Está feito con leite de vaca. A codia, dura, é de cor amarela igual que a pasta. É moi manteigoso e de sabor suave.
En Galicia temos queixos de formas moi singulares e sabores con personalidade.

Do queixo non che me queixo,
que o queixo ben che me sabe;
quéixome de quen o vende,
que non mo deixa de balde.
Comentarios (0) - Categoría: 5. A saúde VENTO EN POPA - Publicado o 27-11-2013 10:30
# Ligazón permanente a este artigo
A PETENESA - MENCIÓN ESPECIAL ADULTO
Relato presentado por D. Manuel Vázquez usuario do Centro de Día do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar no Corgo.

No mes de setembro íamos ás patacas, apañabámolas co sacho e ca man para o cesto, despois botabámolas no carro e na casa nun montón. Máis ou menos 12 ou 14 carros delas... Todo isto acontecía en Carteira (Palas de Reis).
Un ano estabamos toda a familia e amigos na leira, nun momento da mañá apareceu unha vella no camiño, chamábanlle a Petenesa de Carteira, esta muller era moi coñecida. Era una muller peculiar. Cando ía o río lava-la roupa cantaba:

Camisa dun cabrón
moito coio e pouco xabón
e patarán tristrás
”.

Ben, o caso é que parou e empezou axudarnos a apañar as patacas. Ao chegar o mediodía miña nai foi polo xantar a casa pa aforrar o camiño de ir e vir. Máis tarde durmimos a sesta, ben, descansamos o xantar. A Petenesa quedouse durmida, e eu que era un demo, fixen unha trasgueada.... ateille ao pescozo dun can unha corda, a mesma, ateina á perna da veciña Petenesa... Aiii!!! cando o can se decata e bota a correr, a señora berrando, todos espertaron sobresaltados e miña nai.... miña nai detrás miña pa zouparme no lombo!!!!
Comentarios (1) - Categoría: 4. CONTOS DA VILA - Publicado o 25-11-2013 11:47
# Ligazón permanente a este artigo
VOLTA A 1.900 - 1º PREMIO CATEGORÍA INFANTIL

Relato presentado por Darío Breijo Novo de 9 anos, veciño de Abarqueira (Cerdido).

Eu chámome Patán e vou camiñando cara non sei onde pero vou andando, andando. De súpeto atópome cun cabalo branco, grande e lustroso que se puxo a camiñar ao meu carón. Eu preguntei, - E se me monto? E aló vou. – Ahhh. Que ben se vai aquí! Iamos por un sendeiro verde, todo verde cando aló ao lonxe vin unha casa de pedra, solitaria, baixiña.
Fómonos achegando e alí había unha parella de anciáns. Sentados no entreportas co postigo aberto debullando nas castañas.
- Boas tardes!, saudei.
- Boas, e ti quen es?
- Eu son Patán, saín dar unha volta e no camiño atopei este fermoso cabalo que me trouxo ata aquí.
- Xosé, o noso Bonito! – exclamou a señora.
- Rapaz, ese é o noso cabaliño, o que nos axuda aos traballo da leira e que me serve para non ter que ir camiñando á taberna.
Eu quedei abraiado. Por que Bonito fora onda min?
O matrimonio, moi amable convidoume a quedar para toma-las cinco, que xa ían vir os nenos da escola. E os pais dos cativos estaban traballando a reo preparando o muíño, que se ía esfollar á noite.
Chegaron os nenos: Nicanor e Paco, e a avoa preparounos unha “sopa de cabalo cansado”, eu nunca tal oíra! Botounos viño tinto, ben escuro, nunha cunca, enchémola de pan e azucre e veña, que boa merenda! A avoa díxonos: agora hai que axudar a botar o maínzo para a pila, para esfollalo á noite.
E aló fomos todos, cando rematamos a avoa, que se chamaba Rosario, púxonos a cea: castañas con leite. Que boas estaban!
- Aí veñen Antón e Pilar, veñen á esfolla.
E aló fomos todos para o maínzo, eu nunca tal vira. Ao caloriño do lume da lareira comezamos o choio.
- Ahh! A miña espiga ten os grans vermellos.
- O rei, o rei, berraron Paco e Nicanor.
O avó fíxome un boneco coas plumas e a barbana, que bonito!
- Canto maínzo, canto traballo, eu non podía máis e quedei durmido.
Ring, ring, ring. Soa o espertador, érgome na miña cama, no me cuarto e mamá berrando: - Patán apura que tes o almorzo na mesa e xa ven o bus.
Todo fora un sono, que noite máis divertida!
Comentarios (2) - Categoría: 4. CONTOS DA VILA - Publicado o 25-11-2013 11:44
# Ligazón permanente a este artigo
ATANISCANDO NO OUTONO 1º PREMIO CAT. ADULTO
Relato presentado polos profesionais e usuarios do Centro de Día do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar en Carballo.

PRÓLOGO

Quizais non soubésemos explicar o que pensabamos nese mesmo intre, no cal, Antón entrou pola porta, sen embargo, o brillo que se desprendía dos nosos ollos, amosaba a gran ledicia que estabamos a sentir… Ninguén contaba con el, e á vez, no fondo do noso ser, todos criamos que Antón volvería.


A Antón non lle gustaba que eu lle chamase polo nome de pila, pois el dicía que eses non eran os modais para un rapaz da miña idade e, de ter que cambiarlle o nome, el prefería ser chamado “o gran xefe”. Así lle soen dicir aos indios que saen nas películas que máis lle gustan a Antón, sen embargo, os meus irmáns, chámanlle avó.
Eu son Xan, e teño dez anos, a pesar de que todo o mundo me di que xa son un home “vello”, e ademais, que son moi espabilado, eu creo que son un rapaz coma os outros, que me gusta xogar e andar a meter os pes nas pozas.
Vivimos nunha aldea chamada Artes, que pertence a Carballo. Na casa estamos os meus irmáns, Pedro e Luís, que son máis pequenos ca min; os papás e o avó Antón.


Estaba desexando que tocase a campá que marcaba o final do día na escola, así que, tan pronto sentín aquel ruído infernal, saín escopeteado polo corredor, con moitas ganas de chegar á casa, pois Antón prometérame que hoxe iríamos na procura de castañas.
Antón sempre sae a camiñar arredor da casa, polo monte que está cheo de piñeiros e castiñeiros. Nesta época, no outono, recollemos cantas castañas podemos, para comelas na xuntanza veciñal que se fai polo magosto. Este ano, apenas había ourizos cheos, pois xa se apresuraran os demais en baleiralos. Aínda así, sempre quedaba un pequeno castiñeiro escondido entre varias silveiras, que nós coñeciamos ben. Eu ía case todos os días e subía ó castaño, así arrapañaba todas as castañas que podía. Cando chegabamos á casa, meus irmás máis eu, axudabámoslle a miña nai, a ataniscar as castañas coa boca… porque así o facía Antón… pero á mamá non lle gustaba nada, porque dicía que non ía gañar para arranxarnos os dentes, sen embargo, Antón, non tiña ese problema, pois os seus, eran postizos.

A XUNTANZA

Na miña casa, todos esperabamos que chegase o día da xuntanza veciñal. Nese día, na aldea, celebramos a festa do San Martiño e a do Magosto. A Antón gústalle moito esta celebración, e aínda máis, arranxar todos os preparativos… sobre todo, dende que morreu a avoa, pois así el está entretido e acompañado dos veciños. Eu tamén os acompaño mentres andan a esfollar no millo e matan nos porcos… así foi como aprendín a construír unha cabana con follas de espigas e troncos. Axudoume Antón, pois el de pequeno tamén tiña unha, na que se escondía cando seu pai se poñía rabudo.
Antón conta sempre, que agora, Artes é no único lugar de todos os da volta, onde se conserva esta tradición; xa que antigamente, se reunían os veciños e entre todos xuntaban moita comida e bebida, sobre todo, castañas, chourizos e viño. Así, o día 11 de Novembro, toda a parroquia desfrutaba dun día de leria e de ledicia... e como di o veciño Andrés: ”Polo San Simón, proba o viño e polo San Martiño, o porquiño”.
Eu desfrutaba moito desta festa, porque aprendía moitos contos e historias que dicían os maiores do lugar, entre eles Antón, e aínda así, el escoitaba sempre atento a todos os demais e cando tornabamos para a casa oíaselle comentar... ”Un vai morrendo e vai aprendendo”.
Miña nai, Amelia, era a primeira en presentarse na xuntanza cunha gran pota chea de castañas. Ela preparábaas como o facía a miña avoa, unhas cocíaas con anís e nébedas, e outras asábaas, nunha tixola vella furada, na lareira. A verdade é que calquera delas estaban ben boas. E para acompañalas, Antón asaba as espigas do millo no lume, que parecían churros. Pero iso non quedaba aí, os outros veciños, entre eles, a tía Angustia, levaban os chourizos e as morcillas que fixeran da matanza. Tamén touciño con pementos, e o que máis me sabía, a tortilla de sangue… Con toda esta comilona, pasabamos o día no campo e eu sentía como os máis vellos andaban a rexoubar uns dos outros, pero tamén contaban historias de cando eran rapaces, do traballo que pasaban indo ao xornal, ou tendo que esfollar o millo, cortalo e gardalo nos palleiros ou hórreos. Unha das veces eu faleilles do Samaín, de como nos tempos de agora, os rapaces nos disfrazamos de meigas e mortos viventes, para recordar ese ritual que realizaban os antigos celtas, incluso lles ensinei cabazas decoradas; pero creo que non lles fixo moita graza, pois Antón ten dito que o da “Santa Compaña” era a imaxinación e as alucinacións do tempo da fame.
Cara ó final da xuntanza, os maiores xa non conversaban, cantaban. Nunha desas, a tía Angustia aproveitou para irse queixar ó que vendía as verzas na praza os xoves e domingos de feira en Carballo, pero Luciano non soubo ou non quixo atender ó que dicía o conto
Non chas quero, non chas quero,
nabizas do teu nabal,
non chas quero, non chas quero,
que me poden facer mal
”.

Eu, ao final da festa, agarro unhas poucas castañas e con elas fago colares que logo lle regalo ás veciñas. Así tamén se acordan de me regalar algo polo día do San Xoán.


A xuntanza deste ano, fíxosenos un pouco longa, xa que Antón desapareceu por arte de maxia. Todos os veciños nos axudaron a buscalo pola aldea e polos arredores, pero non aparecía. Cando xa críamos que nunca o volveríamos ver, el mesmo se presentou na porta da casa, con bágoas nos ollos e con feridas nos xeonllos.
Miña nai estaba moi asustada e agarrouse a el coma unha lapa. Namentres, bisbáballe ao oído, e eu escoitei aquilo que ela dixo, e que nese mesmo intre, me fixo ver aquilo que eu viña negando:
Meu pai querido, meu pai amado, mentres eu viva hei de axudalo, e polos despistes, non se preocupe, porque faremos que cada día, nunca sexa esquecido. E cando xa non me coñeza nin saiba quen son, seguirei ao seu carón, ensinareille o camiño de regreso ao seu corazón”.
Comentarios (2) - Categoría: 4. CONTOS DA VILA - Publicado o 18-11-2013 15:38
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal