Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra


Nel Vidal: “Por vez primeira o proceso de normalización está a ser regresivo
Sermos Galiza


O próximo sábado a Coordinadora de Traballadores e Traballadoras de Normalización Lingüística (CTNL) desenvolverá a súa asemblea xeral. O seu presidente, Nel Vidal Barral, técnico no Concello de Carballo, trasládanos a valoración do colectivo que traballa pola normalización e que está a vivir o momento de maior precariedade e maiores retrocesos no proceso dos últimos tempos.


-Un dos obxectivos de CTNL é detectar eivas no traballo de normalización lingüística, cales son as máis notorias?

Distinguiría dous tipos de eivas, unhas fixadas no Estatuto, é dicir, de carácter técnico derivadas da administración ou do goberno que deberían ser as máis fáciles de mudar e logo están as eivas sociais que son consecuencia do proceso histórico, dos prexuízos e da propia situación, máis complexas para transformar. O que pretende o traballo de normalización é rematar con eses prexuízos mais é preciso tamén mudar as outras eivas para facer efectivo o traballo de normalización. A nivel político e administrativo temos unha lexislación moi frouxa coa que é difícil avanzar e, polo outro, non hai unha estrutura técnica forte para facer unha planificación e intervención de acordo coas necesidades.

-Coa petición da anulación da convocatoria de cursos CELGA reclamaron tamén maior planificación por parte da Xunta, detectan entón déficit na política lingüística?

Reclamamos planificación, servizos técnicos e coordinación. Agora mesmo hai arredor de corenta servizos de normalización pero traballando de xeito independente cando tiña que existir unha planificación global que debía devir da Xunta. O que acontece é que na administración galega non hai ningún servizo técnico e o exemplo é o que acontece con accións como o programa CELGA. Estamos a anos luz de Cataluña, mais tamén do Quebec, Euskadi ou mesmo o País Valenciá. En Cataluña, poño por caso, existen estrutura de normalización para intervir no conxunto do país con medios e recursos.

-O desmantelamento non cesa e así os orzamentos de 2014 contemplan menos dun terzo do que Fraga lle dedicaba hai vinte anos. Como interpreta esta redución de cartos para normalización lingüística?

En 1993 o orzamento era o equivalente a 20 millóns de euros e agora sitúase nos 5 millóns. Sempre se di que nos orzamentos é onde mellor se pode valorar a liña política, as preferencias dos gobernos e, se sempre foron reducidos, agora son nulos. Que significa isto? Unha paralización total do proceso. Por exemplo, antes dábanse axudas públicas para o proceso de galeguización das empresas que agora xa non existen, antes se promovía que as asociacións fixesen intervencións de normalización que desapareceron. Un millón douscentos mil era o orzamentos para os equipos de normalizacións dos centros de ensino e agora quedou en douscentos mil, unha sexta parte. Se un centro antes contaba con 3.000 ou 2.500 para actividades de normalización, agora recibe 200 ou 250. E así ámbito por ámbito, nos concellos, nos cursos de formación, nas campañas desde a administración... a parálise é total. Para a política lingüística son necesarias persoas e cartos mais mesmo sen diñeiro poderíase facer algo mais mesmo así, vaise no sentido contrario, en lugar de normalizar, “desnormalízase”, enviando mensaxes prácticas contrarias ao galego desde o propio goberno. De nada serve, poño por caso, desenvolver campañas para incentivar o galego nas empresas se o conselleiro de industria se dirixe a elas en español.

-Durante moito tempo criticouse o uso “litúrxico” da lingua, que se empregase en actos oficiais mais non na práctica normal. Agora, polo que di, mesmo xa nin se mantén...

O problema do uso litúrxico que tanto se criticaba non era que se usase o galego nos actos oficiais senón que se deixase de usar na comunicación informal. O que acontece agora é que se deixou de usar tamén nesas actos formais.

-O goberno podería explicar esa, digamos, “relaxación” na política lingüística se o proceso de normalización estivera avanzado. É ese o caso?

Nin moito menos e abonda dar un paseo polas cidades para ver que o galego está practicamente invisibilizado, achegarse aos quioscos e ver como a presenza é mínima nos medios de comunicación. Abonda con ter ollos e orellas para comprobar que aínda que nalgúns ámbitos se dan pequenos pasos quedan esmagados pola realidade que se impón. Sempre houbo pouca acción de goberno para impulsar a normalización a anos luz de Cataluña ou Euskadi mais agora estamos tamén a moita distancia dos esforzos que se lle dedican no País Valenciá, un goberno da mesma cor que o galego, cunha situación lingüística diferente e con menos demanda social.

-Dicía vostede que a lexislación era frouxa mais mesmo así incúmprense en moitos aspectos, non é?

A lei básica, a Lei de Normalización Lingüística do 83, con máis de trinta anos aínda foi pouco desenvolvida. Só no ámbito local e no ensino se aprobaron decretos para o galego. Mais, ademais, a Lei de Normalización fala sempre do uso progresivo do galego, da aplicación progresiva da lei que obriga a ir sempre a máis e isto veuse abaixo co decreto do plurilingüísmo que, por vez primeira, o proceso comeza a ser regresivo. Onde existía un pequeno espazo de uso do galego, obrígase a reducilo, por exemplo, prohibindo o uso da nosa lingua en materias que se estaban a impartir en galego.

-A CTNL está a facer un traballo de coordinación de profesionais e servizos que non se fai desde a Xunta?

Está formada por traballadores e traballadoras, non entidades, que traballamos en ámbitos distintos que se non fose pola CTNL non teriamos ningún tipo de contacto e coñecemento entre nós. Como asociación non podemos coordinar os traballos das administracións mais tentamos poñernos en contacto e desenvolver un traballo de encontro a nivel persoal e voluntario. A maioría procedemos do ámbito da filoloxía, necesaria pero non suficiente, e temos que formarnos en comunicación, psicoloxía de intervención social... moitos ámbitos que son precisos para o noso traballo. Vímonos na obriga de autoxestionar esa formación. Temos tamén iniciativas de desenvolvemento de acción conxunta, algo que non existe desde a administración. Campañas como “Gústame o galego” foi proposta por nós mais desenvolvida por distintas entidades. Este ano continuaremos con outras iniciativas nesta liña, intercambiando opinións e facendo traballos colaborativos e rachando o illamento.

-A campaña “Gústame o galego”, foi un grande éxito da coordinadora, gañadora do Premo Manuel Pintos, aportou tamén claves para novas accións de promoción da lingua?

Non tanto pola mensaxe, que tamén, que era facer ver que hai moita xente que quere máis galego, senón porque provocou que moita xente quixese traballar de maneira voluntaria. Todo o mundo se ofreceu directamente a participar e, neste sentido, cumpriu o obxectivo. Mais, ademais, foi moi interesante o modelo de xestión. A acción desenvolveuse conxuntamente por moitas entidades. Propuxemos nós mais logo moveuse reclamada por administracións e entidades que eran quen a movían. Centros de ensino, concellos... que solicitaban participar e desenvolvían elas mesmas o traballo.

-Responde a filosofía do seu “viveiro”? Á procura de ideas novas para a normalización?

Cada quen pode ter as súas ideas pero o positivo é contrastalas con outras persoas, con técnicos e técnicas que traballan en distintos ámbitos. Dunha idea inicial ao resultado final hai moita distancia porque pasa pola intervención de moitas persoas. Do viveiro naceron moitas ideas e algunhas delas materializaranse nas próximas semanas. En quince días, comezaremos una campaña dirixida á visibilización do galego nos medios de comunicación.

-O actual secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, foi tamén presidente da CTNL. Agardaban máis da súa acción de goberno?

Non sei exactamente cales eran as esperanzas mais a realidade é que é o responsábel político do momento no que se executaron os maiores retrocesos lexislativos, económicos, técnicos e persoais para a lingua. O tempo dos maiores retrocesos en todos os niveis.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 03-03-2014 12:21
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé Henrique Costas: "Comprobar en Estremadura o uso masivo da fala é ideal contra o autoodio dos galegos"
Praza Pública - Miguel Pardo | @depunteirolo


Xosé Henrique Costas vén de presentar O Valego. As falas de orixe galega do Val do Ellas (Cáceres-Estremadura), resultado dos vinte anos de traballo e estudo do profesor na zona e sobre esta lingua, con orixe no galego e que pervive en Estremadura desde a Idade Media. O valverdeiro, o lagarteiro e o mañego son as tres falas, variedades esencialmente galegas que, malia as diferenzas entre elas constitúen un mesmo dialecto, "a terceira póla da lingua galega medieval" que continúa viva no Val do Ellas, Val de Xálima ou Os Tres Lugaris.

É esta a obra definitiva sobre o valego?

Non, para nada. O que fago nesta obra é unha recapitulación de todo o feito ata o de agora, tanto o edito como o inédito. Expoño o feito, as diversas posicións sobre o tema e abro campo de traballo. A miña sorte é saber que hai catro teses de doutoramento en marcha, tres delas de rapazas que son nativas do Val e que estudan en diferentes universidades. Hai moito labor por diante.

Que destacarías do inédito que achega esta obra?

O importante é que agora a obra preséntase como un todo e que inclúe unha parte de ensaio político-social. Xa tiña publicado sobre lexislación non aplicada nestas falas, sobre a lexislación para favorecer as minoráis lingüísticas, que é inexistente no Estado. Agora pretendo actualizar todos estes datos e interpretalos tamén de maneira ensaística. Se calquera persoa ve un cadro onde se di que o 70% dos nenos dunha zona falan nunha lingua pero logo ese idioma non existe na escola, é que está pasando algo. Hai un segundo paso, máis aló da aproximación aséptica e filolóxica que tamén se fai. Este segundo paso é o compromiso político con estas falas.


E hai compromiso político na lexislación para defender estas falas?

Non, para nada. En 2011, votouse no Congreso e no Senado a última reforma do Estatuto de Autonomía de Estremadura. O BNG introduciu unha emenda para que se recoñecese a fala e o portugués de Olivenza como patrimonio cultural de Estremadura. Non se pedía oficialización e nin tan sequera se nomeaba a lingua como galega para non ofender, pero todos os partidos, agás os nacionalistas, votaron en contra. Nin tan sequera aceptaron unha mínima mención para que se recoñecese a existencia dun patrimonio lingüístico. Só hai unha declaración de Ben de Interese Cultural do ano 2002, que non compromete nin obriga a nada e que non vale para nada.

Non é unha contradición que un Goberno como estremeño, firme impulsor do portugués, renegue deste patrimonio lingüístico?

É totalmente contraditorio. En Olivenza, por exemplo, non hai nada escrito en portugués, e é o territorio onde eu vin ou autoodio máis grande arredor dunha lingua. Traducen os seus propios apelidos, non recoñecen a lingua que falan os seus avós e pais na casa e presumen da súa españolidade por riba de todo. Teñen clase de portugués no instituto, pero estúdano como podían estudar alemán ou húngaro. Á hora da verdade, non se lles ocorre empregar o portugués para nada nos bandos ou nos plenos municipais. Non obstante, no Val do Ellas teñen todas as rúas rotuladas nas súas falas desde 1991 e fano e escríbeno como poden. Presumen e están orgullosos dun idioma ao que non teñen acceso na escola, onde si poden estudar portugués.


Fala normalización pero sobre todo normativización?

Falta unha normativización que non pode ser nin á portuguesa, nin totalmente á galega. O 90% da xente fala nalgún destes tres dialectos no Val e, das tres variedades, o valverdeiro é o máis próximo ao galego.

Ou sexa, falan galego...

Está moi ben a solución de compromiso que lle buscou Juan Carrasco, un catedrático de portugués de Estremadura, que a chamou a terceira póla do galego-portugués. E é evidente que é así, porque por un lado están as falas galegas, por outro as falas portuguesas e logo estas tres, pero estas tres falas non naceron do tronco común, senón que naceron da póla galega.

A Junta de Estremadura fai pouco pola normalización e oficialización das falas, e a Xunta?

Nada. A Xunta meteuse algo, pero só durante o bipartito. A Universidade de Vigo, por exemplo, fixera un curso de verán alí sobre as falas e convidaramos ao vicepresidente Anxo Quintana, que se entrevistara co daquela presidente estremeño, Fernández Vara, a quen lle manifestara o orgullo e emoción que lle supoñía aos galegos ao identificarse con aquelas linguas. Non houbo máis.

As maiores diferenzas co galego son fonéticas?

Hai diferenzas fonéticas, porque por exemplo non teñen vogais abertas, pero tampouco ditongan. Hai variacións entre as tres falas, pero diferenzas que aquí son macrodiferenzas pero alí son microdiferenzas. Media Galicia di cerdeira e outra media di cererxeira; pois alí nun concello din unha cousa e no outro, a outra. O mesmo ocorre con fungueiro, estadullo ou estaluncho. Aquilo non é exactamente galego, pero se a algo se lle parece é ao galego.

Hai quen di que é un portugués castelanizado.

Dicir iso é como dicir que o galego non exite e que é un portugués castelanizado, e eu négome a ese recoñecemento. Ademais, alí Portugal nunca pintou nada porque nunca houbo reino de Portugal alí presente en toda a historia. Sempre foi Reino de Galicia e León ata que logo foi absorbido por Castela. Do mesmo xeito, os portugueses sempre foron considerados inimigos porque houbo moitas batallas fronteirizas, e ata 1940 non houbo estrada co país veciño. Estaban separados por máis de vinte quilómetros da primeira poboación portuguesa, con serras e montañas polo medio. A única comunicación que había era cos contrabandistas.

Os habitantes do Val reciben con cariño os galegos que se interesan pola súa fala ou están xa cansos?

Están encantados. En canto escoitan falar a un galego xa che empezan a contar historias e a reivindicar a súa fala. Hai unha retroalimentación porque nós tamén nos quedamos abraiados pola súa maneira de falar e a eles encántalles que alguén se preocupe pola súa lingua, da que se senten aínda máis orgullosos. Durante moitos anos, empreguei aquela zona como sanatorio para curar a doenza do autoodio.

Por que?

Levaba alí alumnos e comprobaban como todo o mundo falaba e reivindicaba a súa fala. Os pijos, os malotes, as rapazas novas... Todos falaban a súa fala, mentres nós os galegos non facemos o mesmo. "Como esta xente o fala e o defende tanto?", preguntábanse. Unha alumna da última fornada que viaxou alí díxome unha cousa que aínda lembro: “Aquí vas á discoteca e ata che entran en galego!”. Isto é ideal para curar o autoodio dos galegos
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 13-12-2013 13:53
# Ligazón permanente a este artigo
M.ª Pilar García Negro: ¿O galego é unha lingua?
La Voz de Galicia - 04 de diciembre de 2013


Apergunta non é retórica. ¿Que vén sendo a lingua galega para o Ministerio de «Economía y Competitividad» cando decide rexeitar solicitudes de universitarias-os galegos para dispoñeren dunha bolsa predoutoral, por esas solicitudes cometeren o grave pecado de incluíren certificados de estudos en galego? ¿Un refugallo? ¿Un resto antropolóxico en vías de extinción?
¿De que vale que as universidades galegas teñan declarado nos seus estatutos o galego como idioma oficial? ¿Serve de algo ter promulgada desde hai 30 anos unha chamada Lei de Normalización Lingüística? ¿É esta a particular celebración do 35.º aniversario da Constitución española que clama pola súa reforma?
Ministro e funcionarios, tan involucionistas eles, ¿ignoran que o Decreto 2929/1975, asinado polo xefe de Estado en funcións (o actual), por estar agónico o anterior, estabelecía que «el conocimiento y uso» das chamadas daquela «lenguas regionales» será «amparado y protegido por la acción del Estado y demás Entidades y Corporaciones de Derecho Público» (art. 1)? ¿A que tempos tencionan retornar?
Ora ben, na realidade, a historia é outra. A realidade é que a lexislación iuslingüística actual -estatal, autonómica-, que bebe directamente da existente na Segunda República e da tardofranquista, mantén incólume a hexemonía do español como único idioma oficial de facto e de iure, estabelecendo un rexime de constante vixiancia sobre as linguas que non son ela mesma, o galego, o catalán, o euskera, e reforzando totalitariamente o imperio consolidado do castellano como oficial do Estado e en todo o Estado. O inglés, xaora, é máis oficial que o galego.
Esta decisión ilegal e despótica non é casual. Trátase de inflixir máis un dano á Galiza e aos seus dereitos humanos e políticos mínimos. Pouco importa que estexan en xogo empregos e retribucións. Obrígasenos a todos os contribuíntes -pagadores dos diñeiros públicos- a pagar a exclusión da lingua galega na nosa propria casa.
Até onde eu sei, a denuncia foi rotundamente formulada pola Mesa pola Normalización Lingüística e mais por CIG-Ensino. Son optimista, porén. Así como Castelao, no seu magnífico Alba de groria fai desfilar unha Compaña de ilustres galegos-as, eu aventuro que despois da clara posición das citadas organizacións, e o máis axiña posíbel, van desfilar en tropel, para ampararen os dereitos esmagados das-os solicitantes e daren a valer a mínima lexislación permisiva para coa lingua galega, as seguintes institucións. Moi en primeiro lugar, a Xunta de Galiza, co seu presidente á cabeza. A seguir: o conselleiro de Educación; a Real Academia Galega; o Consello da Cultura Galega; o Centro Ramón Piñeiro; as tres universidades, ao máis alto nivel de representación e, con eles todos, tutti quanti existen grazas a existir algo chamado lingua galega.

M.ª Pilar García Negro é profesora de Filoloxía na UDC.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 04-12-2013 11:29
# Ligazón permanente a este artigo
Xurxo Martínez González: A tribo dos neofalantes
Praza Pública - Mércores 30, Outubro 2013


Un neofalante é un galego falante máis e pertence á comunidade lingüística. Pro distinguímonos por un feito: aprendemos a falar en castelán (ou noutro idioma) dende pequenos e foi a nosa lingua de uso durante longos anos de vida pro, nun intre, decidimos mudar para o galego. Ás veces supón un proceso lento no ámbito das amizades e familia (superar as horas de estrañas, curiosas e novas situacións); noutros, é un proceso algo máis veloz, como cando participamos nunha comunidade nova (imaxinemos o mudar de barrio ou cidade); incluso, algúns outros casos son cando se accede á universidade e se despraza lonxe da súa casa.

Cambiar de lingua, ser neofalante, é moitas veces un renacer. Temos nove meses para acostumarnos. Pois, con certeza, escoitarnos a nós mesmos falar en galego resulta estraño. Estamos deshabituados e precisamos adestrar a lingua. É un feito que desafía o noso propio eu. Non desprezamos o castelán nin renunciamos á nosa historia como castelanfalantes. Sinxelamente, aceptamos renacer.

Neses nove meses temos que aprender unha boa cantidade de léxico. A pobreza nos recursos é notábel cando rematamos os estudos. Debemos practicar a colocación dos pronomes (e custa moito). Primeiro comezamos polos pronomes en inicio de oración. Logo xa pasamos a outros niveis. Diferenciar o te e o che é dos exercicios máis sisudos. Tamén nos resulta moi complexo pronunciar o /x/. Que lle imos facer! Practicar. É o único remedio que se coñece.

A xente próxima a nosoutros teñen curiosidade. Os que nos coñecen saben de sobra as razóns da nosa mudanza (que poden ser moi dispares). Pro hai outros que lles custa mirarnos desta maneira. Coma nós os primeiros días cando ao erguernos, ao lavar a cara, dicímonos: “bos días”. E parece que soa forzado. Repetímolo: “Bos días”. Resultamos tan estraños como nos resulta rechamante escoitar un cativo falar en galego nun bus urbano de Vigo ou da Coruña: volteámonos para mirar a esa especie en perigo de extinción. Asombrámonos e alegrámonos que unha pícara fale galego nun lugar chamado Galiza. A verdade: na cidade os raros son os que falan a lingua propia do país en que residen.

Ao pasar os nove meses de prácticas orais, ao afianzar o noso espazo e normalizar as relacións coas persoas do noso arredor, entón renacemos e rexurdimos para integrarnos na comunidade galegofalante. E sentímonos, polo esforzo, moi reconfortados co período de aprendizaxe e mais preto da lingua. Como se fose máis nosa ca antes. En realidade, é así.

Os neofalantes somos elementos sociolingüísticos en mobilidade constante. Elementos determinantes para o futuro da lingua galega. As persoas que nos escoitan valoran en positivo. Hai actitudes proclives ao idioma aínda que é frecuente escoitar: “a mi también me gustaría hablar gallego pero...”. Sempre hai un pero. Unha razón que podemos comprender. Os neofalantes sabemos moi ben o que supón saltar ao baleiro lingüístico do galego na urbe. Os temores, a inseguridade, a burla etc.

Pro como renacemos temos fachenda a eito para distinguirnos coa etiqueta: son neofalante. Porque é unha mostra material de que os peros existen mais hai que superalos. Somos probas tanxíbeis. E enfrontámonos ante actitudes remisas dun e doutro bando. Uns din: “donde irás con el gallego”; outros “non me veñas co galego ese que eu cho falei toda a vida de dios; saca de aí!” (todo por dicir vermello e non roxo). En castelán hai que consultar a gramática e o dicionario que limpia, fija y da esplendor; en galego... váleche ben calquera cousa (que carallo!). Estes axudan ben pouco á normalización e á incorporación de novos falantes. A actitude de laios, burlas, choromiqueos ou exaltacións do ego atrancan bastante. Sobre todo cando nos primeiros meses do renacer custa máis ter seguridade ao falar. Ser galego non é doado; exercer de galego aínda é máis complexo.

Deixádenos chamar neofalantes. Canto menos, aos que nos gusta etiquetarnos así. Non é por dividir en leiras no país do minifundismo. É porque nos sentimos recoñecidos no esforzo feito; porque hai unha certa fachenda (sa fachenda) por superar as cancelas e ferrollos que tiñamos nas vilas e cidades; porque fomos quen de gañarnos o idioma en que nos desalfabetizaron na escola; porque nola trouxo ao pairo os prexuízos sociais; porque axudamos a través da propia experiencia a que outras persoas imiten o exemplo; e, tamén, porque nos peta chamarnos neofalantes.

Mentres se eviten políticas activas a prol do idioma e se expulse o galego do ensino con decretazos aprobados por ditaduras democráticas (ou maiorías ditatoriais), os galegofalantes no seu conxunto seguiremos turrando da lingua. Non agardamos por ninguén. E os neofalantes das urbes seguiremos sendo esa estraña tribo que un día decidimos renacer.

PS. Un antídoto que pode axudar é escoitar a confesión de Belén Regueira

Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 11-11-2013 18:50
# Ligazón permanente a este artigo
Xavier Queipo, "Traducir o Ulises é unha homenaxe á Xeración Nós"
Sermos Galiza


"Un non escribe igual –non pode- logo de ter asimilado as ensinanzas estilísticas de Joyce", di o escritor Xavier Queipo que leva anos centrado na tradución dunha das obras mestras da literatura universal. En novembro a Editorial Galaxia publicará o Ulises, a realización daquel soño que a Xeración Nós encetara, un proxecto que é, para Queipo, o recoñecemento da "modernidade e afouteza" daquel grupo intelectual, en especial, de Otero Pedraio.

-Que supón para un escritor enfrentarse ao reto da tradución do Ulises de Joyce?

Traducir é un exercicio saudábel para calquera escritor. Axuda a espeluxar os labirintos internos da escrita. Axuda tamén a procurar opcións na propia lingua, a explorar camiños non transitados. Neste sentido é recomendábel para a formación de calquera escritor.

Constitúe, sen lugar a dúbidas un reto, mais un reto que non pode senón implicar unha maduración no xeito propio de escribir. No caso de Joyce, e do Ulysses en particular o reto é maior, considerando a complexidade formal do texto.


-Deixa un escritor “marcas de autor” ao traducir unha obra narrativa como o Ulises?

É case unha obriga, pois a tradución non é senón unha interpretación dun texto que se nos presenta con códigos alleos ao noso universo lingüístico. Xa o dicía Eva Almazán, co-traductora do Ulises, nunha entrevista no desaparecido Xornal de Galicia en Agosto de 2010. Non atopo mellores palabras e concordo coa mensaxe, por iso a repito: “O da invisibilidade do tradutor é unha entelequia. Nunca somos invisíbeis. Todos deixamos unha pinga de nós, non podemos desaparecer por completo do texto. [...] Traducir é como conducir. Ao volante, salvo ao principio, non pensas en cambiar de marcha; cambias cando cho pide o coche. Na tradución é igual: o texto vaiche marcando o camiño.” Un escritor, aínda máis, deixa pegadas na selección da verba entre múltiples sinónimos, na orde das palbras e no ritmo de lectura. É inevitábel e penso que proveitoso.

-Recoñece algunha influéncia literaria no Ulises, obra que deixou pegada en multitude de autores e autoras do século XX?

O Ulises é, sen dúbida, unha das obras máis influentes na narrativa europea do século XX. A meirande parte dos escritores que teño consultado recoñecen ter experimentado dificultades co texto. Eu mesmo, hei recoñecer sen arroubo, lera O retrato do artista cando novo, en tradución de Vicente Araguas, pioneiro tamén na tradución de Joyce ao galego e Dublineses, en tradución de Xela Arias e Débora Ramonde”, mais non puidera co Ulises, nin na súa versión orixinal nin na tradución ao portugués. Pasados os anos, confrontado coa necesidade, resultoume máis doado, pois a lectura doutros grandes autores do século XX como Beckett, Cortázar, Sarduy, Bolaño, Walcott, Magris, Wallace, tan distantes como nos poidan parecer de Joyce, aprenderanme xa a descifrar a complexidade.

O libro non deixa indiferente e sen sacralizar en exceso unha obra, diría que un non escribe igual –non pode- logo de ter asimilado as ensinanzas estilísticas de Joyce.

-Por que un narrador, alén de tradutor, decide asumir o traballo titánico da tradución dunha novela de tal envergadura? Canto tempo lle leva dedicado á tradución?

Cando Victor Freixanes falou do asunto, hai agora máis dunha década, con ocasión dunha visita a Bruxelas en Novembro de 2002, eu dixen que precisaba pensalo uns días; pois o susto foi grande. Eu só non me atrevía, por non me considerar nin coas forzas nin cos coñecementos necesarios para afrontar a tradución en solitario. Antón Viale entrou deseguido no xogo. Despois decidimos pedir a axuda dunha terceira persoa, Eva Almazán, que xa traballaba para Galaxia e tiña sobrada reputación. María Alonso Seisdedos entrou no proxecto na súa fase final, coido que a finais de 2011 e foi de gran axuda para por os borradores en orde e dar o impulso necesario para dar rematado o choio, que logo de certas dúbidas tanto no eido económico como no feito da negativa dos herdeiros de Joyce a autorizar a publicación, ficara en punto morto alá polo 2006.

Lembro un día no inicio do verán, sendo eu moi neno, paseando por Compostela, o meu pai sinalou a un tipo de aparencia gris e entrado en carnes, e dixo, nunha mestura de respecto e admiración: ese señor é Otero Pedraio. Daquela non entendín o por qué da admiración. Pasados os anos, cheguei a comprender e partillar o respecto e sentín que tiña unha débeda dupla: co meu pai, por descontado, e con Otero e toda a súa xeración de resistentes. Ou sexa, que cando Victor propuxo o reto, unha luz prendeu nos labirintos da memoria e non puiden dicir que non. Esa é a explicación final, teorías aparte; o demais é conversa.


-Como valora, ao fío da súa propia tradución, o esforzo pioneiro de Otero Pedrayo ao traer para a nosa lingua fragmentos da novela?

O gran valor da tradución de Otero Pedrayo foi a oportunidade, o tempo no que se fixo, o que significou no seu momento. É verdade que os fragmentos traducidos por Otero son unha parte menor do texto, menos do 2%, mais a importancia está en transmitir a primicia dun xeito vangardista de escribir, unha entrega para dicir: hai outros xeitos de escribir, hai voltas e reviravoltas que compre experimentar. Un dez para Otero na modernidade e un dez tamén no altruísmo de partillar unha experiencia de lectura.

-Ademais de ser publicada por primeira vez de maneira completa, que cambios se producen a respecto da versión dos fragmentos publicados na revista Nós?

Otero tiña moitos menos elementos dos que nós temos para confrontar a tradución dun texto tan complexo. Pasados noventa anos dende a súa publicación, existen hoxe moreas de traballos sobre o Ulysses con anotacións, explicacións e indicacións diversas. Existen tamén traducións xa canónicas a outras linguas do nosos entorno, que son tamén de gran axuda para os tradutores. Ende máis o galego evolucionou dende os tempos de Otero. Hoxe existe unha lingua patrón, normativizada e porén menos inestábel. Iso axuda a situar a obra traducida, a presentala nun galego accesíbel aos lectores potenciais.

En canto ás diferenzas específicas de como traducir esta ou aquela verba precisa, como interpretar as metáforas ou os trazos estilísticos, ese é un traballo precioso para un investigador académico. Eu non teño os elementos de análise científico necesarios para abordar esa comparanza, mais coido que dá pé a un traballo de investigación fantástico, non só dende o punto de vista da tradución en si, senón tamén na dinámica evolutiva da lingua.


-Que supón, ao seu ver, que unha novela que está considerada iniciadora da narrativa moderna chegue agora a nosa lingua arredor de noventa anos despois da súa publicación?

A importancia é dupla. Por unha banda poñemos a disposición dos lectores en galego unha obra de importancia capital da narrativa do século XX. Por outra, constitúe unha homenaxe a Xeración Nós e a Otero en particular, pola súa modernidade e afouteza, polo seu valioso legado. Pode verse como unha obriga xeracional, recollendo o facho que eles nos deixaran, e seguir así na carreira de dignificar a nosa lingua, de espallar o noso coñecemento, de normalizar o uso do galego, en definitiva, de aceptar que somos quen nós somos.

-A tradución é unha obra colectiva de catro persoas, cal é o seu papel no equipo?

Non se trata dun xogo de rol, mais no subconsciente do grupo os roles están, dalgún xeito, claros. Pódolle dicir que traducín todas e cada unha das verbas que constitúen as case mil páxinas do texto, mais logo, na hora de discutir cal era a mellor opción en cada caso, o meu rol específico foi o de asesor estilístico, contribuíndo a puír o ritmo e a construción das frases, para evitar que acontecera cos lectores desta versión o que a nós nos aconteceu con outras traducións, que o libro se lles caera das mans, de puro esgotamento intelectual. Noutras palabras, todos contribuímos ao proxecto, cadaquén co mellor de si, e as grandezas ou miserias que se poidan deducir do traballo son colectivas.

-Que influencia deixou o Ulises na literatura galega ademais de fascinación de Otero ou Risco?

A pregunta é atinada mais non teño elementos para elaborar unha resposta argumentada. Non son crítico literario nin académico especializado na análise de textos. Só lle podo dicir que un non fica indiferente logo de ler o Ulises, como tampouco despois de ler a Proust, a Kafka ou a outros grandes narradores. Consciente ou, se cadra máis claramente, de xeito inconsciente funcionan elementos psicanalíticos como o da intercesión e o da transformación, por citar dous, que, por certo, funcionan tamén en calquera tradución (e por tanto en calquera lectura a partir dun texto noutra lingua).

-No labor de tradución, achegarse ao Ulises é especialmente dificultoso polo seu uso da lingua?

Cada lingua ten un caudal determinado e porén ser quen de igualar ambas versións é daquela un asunto de dinámica de fluídos, de vasos comunicantes. Para iso hai que aspirar (dixen aspirar, un desexo difícil de acadar máis ao que un traductoir debe tender) a ter un nivel semellante de coñecemento na lingua de entrada (neste caso o inglés) e na de saída (neste caso o galego). Nese sentido compre reflexionar que se as linguas constitúen a expresión de ideas, que é máis importante, a tradución verba a verba ou o sentido do texto? Para min é claro, que o léxico é importante, mais a interpretación estilística do texto non ten menor importancia. Joyce non só forza a lingua inglesa non seus límites senón que utiliza verbas en francés, italiano e outras linguas, incluído o gaélico. Temos a sorte de contar na equipa con catro persoas que falan e coñecen varias linguas o que ten facilitado a labor de exploración léxica. Logo está que opción escoller en cada momento, mais iso forma parte da dinámica do grupo.

O traductor ten a obriga de investigar, desenvolver e innovar cando fai o seu traballo, pois escribir « bonito » sen posibilidade de inventar verbas ou grafías, sen liberdade para modificar o ritmo pautado dos parágrafos ou a posición das partículas en cada frase, é exercicio para amanuenses que repiten fórmulas estritas, mais non debe ser norma común entre escritores.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 14-10-2013 12:31
# Ligazón permanente a este artigo
Iago Varela: Convenzamos a Google das vantaxes do galego
GC entrevista a Iago Varela, membro de Mallando no Android, blog de tecnoloxía que puxo en marcha unha iniciativa cidadá para que Google incorpore o idioma do país ao sistema operativo que usan a maioría dos teléfonos intelixentes.

Por Galicia Confidencial | | 09/10/2013


O galego non ven incorporado como idioma nativo en Android. Sufren esta mesma eiva idiomas como o catalán e o vasco?

O caso do vasco é semellante ao do galego, xa que tampouco figura entre os idiomas nativos de Android e dependen da vontade dos diferentes fabricantes. O catalán pola súa banda leva xa bastante tempo sendo unha das escollas idiomáticas dispoñíbeis.

Pero cal é exactamente a situación do galego no Android. Porque existir existen aplicacións en galego e hai posibilidade de utilizalo no sistema operativo dalgúns móbiles ...

Partimos da base de que Google desenvolve as diferentes versións do sistema operativo Android, que logo son distribuídas entre os fabricantes que o empregan nos seus trebellos. Esta base non está traducida á nosa lingua, polo tanto, se un determinado fabricante quere ofrecer o galego nalgún dos seus dispositivos debe traducilo el mesmo, aínda que se trata dun apaño e non dunha tradución real: se se instala unha aplicación que ten diferentes linguas (entre elas o galego) non lle aparecerá directamente en galego, teríao que escoller nos menús da aplicación.

Sería máis doado utilizar o móbil en galego ...

Coa base de Android traducida, o sistema sabería que ten que amosar a aplicación en galego, de xeito transparente para o usuario. Ademais, non se tería a dependencia de ter que escoller un fabricante determinado, valería calquera que usase Android para poder disfrutar do galego.

Que argumentos se poiden utilizar para que un xigante como Google atenda a petición dun grupo, de escala reducida a nivel global, como son os galegofalantes?

O principal argumento é a nosa propia existencia. Somos unha comunidade lingüística de máis de 3 millóns segundo os datos oficiais, que ademais non é descoñecida pola compañía, xa que eles mesmos teñen traducido ao galego diferentes servizos (o buscador, YouTube, Drive...). Daquela a pregunta é, por que non Android, se é o sistema operativo que usan máis do 90% das galegas e galegos que teñen un teléfono intelixente? Nós cremos que unha proporción tan alta de usuarios ten dereito a ser escoitada.

Como está a ser a resposta da comunidade internauta galega? Van por máis de 2.300 peticións en Change.org ...

Certamente estamos moi sorprendidos do éxito que está a ter a campaña, aínda que tamén é certo que non é a primeira vez que a comunidade internauta galega responde así de ben cando se trata de introducir o galego nas novas tecnoloxías, lembremos o recente caso da tradución de Twitter ao galego.

Noutras ocasións, o problema de non ter versión en galego dun sistema operativo solventouse con diñeiro público. É dicir, coa Xunta pagando cartos de todos os galegos a Microsoft e a Apple para que traduciran os seus programas. Co Android sería unha solución válida?

Desde logo sería a opción máis doada para acadar tal fin, pero sinceramente nós cremos que a labor da Xunta debe ser pedagóxica, explicar a Google as vantaxes de ofrecer os seus servizos en galego e non solventar este problema a golpe de talonario. Google ten os recursos económicos para facelo sen precisar subvencións ou complementos de fondos públicos.

Cando lle pode custar a Google incorporar o galego a este sistema operativo?

Non demasiado, temos que ter en conta que esta multinacional conta con lingüístas especialistas no noso idioma traballando tanto na tradución ao galego dos seus servizos como na mellora do recoñecemento e a a síntese de voz. Sería cuestión de poñer a un grupiño a traballar específicamente nismo máis ca unha inversión específica.

A operadora R, o estudo Smart GalApps, a firma Neobit, RedInput, Zadia Software, Mobialia e HardGalicia son as empresas que polo de agora apoian a inciativa. Que vantaxes económicas pode traer para Galicia ter o Android en galego? Ou trátase só dun problema de autoestima?

Máis ca un problema de autoestima trátase dun problema de Páis: se temos unha lingua propia, por que non imos ter dereito a usala nos nosos trebellos? Doutra banda, as vantaxes económicas veñen soas: temos unha rea de empresas que usan a nosa lingua por convicción e por principios, algo que os usuarios agradecemos moito, ademais dunha gran comunidade de desenvolvedores de aplicacións móbiles que saben que ofrecer os seus servizos en galego é un valor engadido. De seguro que moita xente escollerá entre dúas aplicacións cun mesmo fin a que teña opción de galego, por proximidade.

E ademais de asinar a prol do Android en galego en Change.org, que pode facer os particulares interesados en apoiar a iniciativa?

Existe un fío de discusión nos foros oficiais de Google no que se solicita a tradución de Android ao galego. Como parte da campaña pedimos aos usuarios que pasen por aló para deixar mensaxes a prol de conseguir este fito, pois por aló pasan traballadores da compañía do "Gran G."

E nas redes sociais?

Non menos importante é a colaboración na difusión da iniciativa, empregando a etiqueta #AndroidEnGalego, para dar a coñecer a mesma e achegala a máis xente.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 10-10-2013 12:00
# Ligazón permanente a este artigo
Joám Lopes Facal: O galego urbanizado solicita passaporte
Praza Pública


A nossa fala evoca inevitavelmente a aldeia que lhe serviu de refúgio e fonte de transmissom. Para os nascidos na aldeia a fala primeira será sempre o supremo argumento de autoridade: “eu sempre tenho escuitado, na minha aldeia di-se...” A aldeia como garantia intemporal do idioma e da identidade. A Terra de Melide (1933), esse trabalho admirável da geraçom Nós, pode ser lida hoje como umha serôdia homenagem etnográfica á velha cultura oral e instrumental do mundo rural que tem a sua saudosa vitrina aberta nas sossegadas salas do Museu do Povo Galego.

Um extenso e minucioso acervo de vozes rurais extintas enche os dicionários galegos, tam parcos aliás em léxico usual, esse que nos habilita para nomear o entorno quotidiano. Os acessórios domésticos, a fraseologia quotidiana, o discurso político e científico, os informativos de actualidade, carecem de denominaçom certa, estável e partilhada por todos. Perdida o impulso originário que pujo nome a cada cousa e cada recanto do país, o galego titubeia.

A língua é umha criatura inquieta, incontrolável mesmo, ainda que aparente dormida. O celebrado romancista português Valter Hugo Mãe, nascido em Angola e declarado admirador do Brasil, afirmava em datas recentes referindo-se ao grande país americano “é uma lição para os portugueses”, e prosseguia: “Em Portugal, fala-se uma língua mais pudica, ortodoxa. Angola é uma escangalhação. Misturam com dialeto e então vão esquecendo a língua. No Brasil, o uso da língua é mais informal. Inventa-se uma palavra hoje e amanhã ela já está na televisão para todo mundo falar”. Língua incessante, escangalhada ou subtil segundo latitudes; onde fica a nossa própria?

O ano de 1940 em que eu nascim foi, polo que pudem deduzir, bastante sombrio: “vós, nom podedes compreender o que aquilo foi”, diziam-nos. Anos despois soubem que a minha memória infantil fora vítima de umha singular distorçom: a de crer que a imutável sociedade agrária, tam viva e laboriosa, que eu conhecia ia persistir. Dali a pouco discutíamos na Universidade qual era o papel social e o futuro do campesinado. Daquela discutíamos cousas destas. A imagem rural congelada na memória durou apenas vinte anos. Foi apenas um breve lapso de involuçom social que os historiadores dérom em chamar processo de re-ruralizaçom da pós guerra. Despojados de qualquer perspectiva de progresso, os moços sobreviventes que foram parar á tropa como no poema de Celso Emílio eram despedidos dos quarteis e voltárom ao sacho. A sociedade agrária galega experimentou como consequência um enganoso processo de reanimaçom que encheu de gente leiras, adros e feiras. Lembro bem aquele tempo da minha efêmera adolescência aldeá. Foi umha miragem, em 1959 começou a acelerar-se o processo de desenvolvimento europeu e com ele a abertura progressiva da economia espanhola e os primeiros ensaios de desenvolvimento industrial, urbanizaçom frenética e despovoamento rural que acabou emborcando milhares de compatriotas nos caminhos da diáspora. Seguiu-se um certo interregno de bem-estar de bairro periférico, cinema semanal e épica futebolística. O processo de mutaçom social saldou-se com o abandono desordenado de práticas seculares como a língua familiar e o rito dominical.

Hoje somos 905.000 galegos (33% da populaçom) os que habitamos nas sete cidades do país, 1.431.000 se somamos os que residem em municípios periurbanos de mais de 20.000 habitantes. Esta cifra eleva a quota de urbanidade demográfica galega por cima do 51%. A perda de falantes -e da qualidade da fala, por simples rotura do fio de transmissom- está altamente correlacionada com o grau de urbanizaçom apontado. A prática do idioma refugia-se em municípios de menos de 10.000 habitantes que, embora sejam a imensa maioria (256 de 315) apenas acolhem o 30% da populaçom. Na Galiza, a paisagem segue sendo galeguista; é a paisanagem que vive e vota a que parece ter decidido arrombar a sua herdança histórica.



Nestas circunstáncias, qual é o galego que precisamos? A extinçom acelerada do galego de instalaçom por esvaziamento rural requer, opinamos, a sua reabilitaçom como idioma de opçom consciente, mais exigente e útil. A sua recuperaçom como instrumento apto para desempenhar as novas funçons que a urbanidade demanda, além da sua funçom identitária. O repto a abordar é o de transformar a língua de código de comunicaçom de circuito curto a idioma apto para percorrer um mundo que se entende no ubíquo inglês e começa a ensaiar o espanhol internacional. Precisamos um idioma com passaporte. O governo estremenho chegou á mesma conclusom antes que nós. Nom é de estranhar, Estremadura nom oculta nengum estigma nacional no faiado da casa que poda alertar á polícia ideológica de fronteira. A que nos defende dos nossos “demónios familiares”, esse fantasma á espreita que Franco conseguira conjurar com pólvora e chicote.

O português global é o nosso inevitável aliado para romper o medíocre papel de embaraçoso requisito curricular que se outorga ao nosso idioma e promovê-lo á categoria de instrumento de capacitaçom e progresso. Gostaria rememorar as intervençons de Camilo Nogueira perante o Plenário do Parlamento Europeu, reemitidas em directo á toda a ecúmena comunitária polos serviços lingüísticos da Cámara. Galego nas instituiçons internacionais? Na Europa já está. Só falta exercitar o direito e superar a insidiosa doença histórica da desmemória e a servidume voluntária que nos tolhe.

Afirmava Umberto Eco que o redactor de umha tese acadêmica deveria adoptar o papel de digno “funcionário da humanidade”. Admirável sentença que poderíamos talvez prolongar postulando para tam exegente missom um veículo adequado. Nom podem ser outro que o daqueles idiomas que tenham sabido conjugar densidade cultural e capacidade de difusom universal em toda e qualquer tipo de actividade social: do comércio á engenharia, da ciência ao pensamento e á comunicaçom global. O inglês -os diversos ingleses- cumpre os requisitos como os cumpre esse magnífico romance que é o castelhano. E também o galego-português -os diversos portugueses- que é já língua global normalizada em todo e qualquer uso. Possuímos um idioma demasiado grande como para confiá-lo á custódia de qualquer corporaçom por douta que ela seja, mormente agora que se vê ameaçado polas néscias práticas de agrimensura linguística e psicologia parental em que entretém os seus ócios essa Conselharia que por inércia denominamos de Cultura e Educaçom.

A soberania linguística do galego é o melhor estandarte das nossas aspiraçons colectivas agora que se reinicia o debate sempre latente da configuraçom plurinacional do Estado. Reclamamos a plena independência do idioma que possuímos e nos possui. Contamos para isso com umha vantagem suplementar: a cultura nom delinque nem é competência de nengum Tribunal Constitucional. Respeitados numerários da venerável RAG (1906), doutos membros do CCG (1983), som os senhores conscientes de que a Feira do Livro de Frankfurt que agora mesmo está a decorrer é dedicada este ano ao livro brasileiro?

Conhecem vocês a existência do canal internacional brasileiro Arte 1, dedicado integramente á emisom de contidos culturais? Nom acham que talvez tenha chegado o tempo de o galego deixar por um momento a casa dos avôs para conhecer a família? A vocês corresponde solicitar o devido passaporte agora que o governo designado para proteger o idioma pretende arrombá-lo com a desculpa de que ocupa demasiado espaço na minguada moradia urbana em que actualmente habita.
Comentarios (2) - Categoría: Opinión - Publicado o 04-10-2013 11:36
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé Ramón Freixeiro Mato: “O galego necesita estabilidade na norma e dentro dela avanzarmos na aproximación ao portugués”
12:30 h. Domingo, 22 de Setembro do 2013 Sermos Galiza



Coa monumental Estilística da lingua galega (Edicións Xerais), o profesor Xosé Ramón Freixeiro Mato elabora unha ferramenta única que ofrece, ordanados e sistematizados, os valores expresivos do galego,a súa riqueza para a construción literaria.

O libro presentouse esta quinta feira na libraría Pedreira de Santiago coa presenza de Goretti Sanmartín, Xosé Manuel Sánchez Rei e Manuel Bragado xunto co autor.

Cunha das traxectorias máis prestixiosas no estudo da nosa lingua, Freixeiro Mato é autor, entre outras moitas obras, da Gramática da Lingua Galega (2006) en catro volumes ou de Lingua de calidade (2009).

-Vostede fala da dificultade de construír unha lingua literaria a través dun idioma desprestixiado, cal é o proceso?

Non é o mesmo ao dunha lingua normalizada, cun estándar estabelecido. No noso caso houbo que construír unha lingua literaria contemporánea desde a que existía nas clases populares, sen norma fixada e sen instrumentos e ferramentas que os escritores adoitan ter na súa mesa. Que nesa circunstancia fosen publicando libros de calidade artística e lingüística é un esforzo de grande valor. Na análise da lingua literaria teremos de discernir o que é auténtico galego, xa que existen moitas interferencias do castelán que eran inevitábeis.

-A súa estilística recorre tamén á literatura popular e, dalgunha maneira, na súa traxectoria apreciase a querenza por autores que beberon na lingua do pobo. Que valor lle engade á elaboración da estilística?

No falar da xente ou nos cantares populares hai unha riqueza extraordinaria de recursos. A literatura culta traballa especificamente cos recursos, procurando construír unha obra artística e extrema o seu aproveitamento, mais eses recursos están tamén na fala. Os mellores autores beberon da lingua popular para construír a súa obra literaria. É a fonte básica, aínda que haxa que saber distinguir o que é auténtico galego das interferencias.

-A literatura galega tivo como fonte esencial esa lingua popular?

Na obra de Rosalía de Castro está o máis auténtico que ten o galego, que é a lingua popularmente falada, en que ela se inspirou. Aí están todos os recursos expresivos do idioma porque tivo a grande virtude de os facer aflorar desde unha lingua considerada vulgar e propia de ignorantes. Tamén citaría a Manuel García Barros, mestre e labrego, que facía gala da defensa da lingua popular, como Crecente Vega ou Manuel María, todos escritores que beberon desa fonte limpa da fala e que construíron textos dos que nos podemos gabar. Unha literatura galega desvinculada da lingua popular caería no artificio e sería un calco da lingua de interferencia, do castelán; trataríase de galego con alma castelá, en tanto que bebendo da lingua popular atopamos o máis xenuíno.

-Para a elaboración da Estilística estudou textos de 186 autores e autoras, pódese concluír que o galego é unha lingua literariamente potente?

Todas as linguas son potencialmente válidas para a literatura, o que acontece é que unhas constrúen unha literatura poderosa e outras non. No caso do galego durante trescentos anos case nin tivemos literatura polas circunstancias sociopolíticas e sociolingüísticas. En xeral, o galego demostrou unha potencialidade expresiva na literatura moi grande. Podemos presumir de termos unha rica literatura e un galego literario traballosamente construído que está a desembocar nun modelo de grande calidade. Isto é consecuencia de que a lingua foi adaptada para a literatura.

-O seu traballo está chamado a ser unha ferramenta para quen queira escribir literariamente en galego?

Pode ser unha ferramenta porque se recollen boa parte dos recursos que ten a lingua. Non coñezo no español, portugués e, en xeral, nas linguas romances, outra tan ampla, que estude todos os aspectos da lingua. Pretendo facer aflorar a potencialidade que ten o idioma, no plano morfolóxico, gráfico, fonético... en todo aquilo de que se poida tirar rendibilidade estilística. Os escritores e escritoras van atopar moitos recursos expresivos en que non repararan.

-Tamén neste libro está a súa preocupación pola calidade da lingua.

Trinta anos despois da Lei de Normalización non nos podemos conformar con dicir que o importante é falar. Temos que dar o paso e empregar un galego de calidade porque un galego deturpado vai ser un galego castelanizado que non ten futuro. Iriamos cara á confluencia co español e estariamos a pór en perigo o propio idioma. Escribir e falar en galego auténtico transmite prestixio ao idioma, é dicir, sería unha ferramenta para a normalización. Como se vai prestixiar a lingua se un presidente da Xunta, un conselleiro ou un académico falan de maneira que mesmo contradí as normas que eles aprobaron? Denota un desleixo co idioma que resta credibilidade e eficacia normalizadora. O galego só se poderá normalizar se a xente ten a sensación de que a lingua está definida e os falantes a usan con corrección, sobre todo os que teñen responsabilidade pública.

"Como se vai prestixiar a lingua se un presidente da Xunta, un conselleiro ou un académico falan de maneira que mesmo contradí as normas que eles aprobaron?"

-Como valora a decisión de Vítor Vaqueiro, Teresa Moure ou Séchu Sende de abandonar a normativa despois dunha longa traxectoria de escrita?

Son tres persoas que admiro no plano persoal e tamén do punto de vista literario e da calidade de lingua. O seu posicionamento paréceme respectábel e sei que a súa é unha decisión a contracorrente que non lles vai dar beneficios persoais. Escribir en portugués para min é escribir en galego e por tanto acho lexítima a súa opción; porén, considero que neste momento o prioritario é afortalarmos un modelo de galego digno e auténtico, de calidade. Defendo que son preferíbeis decisións colectivas, nomeadamente por parte de persoas que, coma min, se senten comprometidas cos acordos de 2003 que, aliás, aínda non se consolidaron. Estes inclúen poucas mais significativas mudanzas que marcan por onde se debe camiñar na estandarización do galego. Outra cousa sería que a RAG recuase, entón as entidades deberiamos pensar colectivamente outra saída. Acho que o galego necesita unha estabilidade na norma e dentro dela avanzarmos na aproximación ao portugués. Podemos ir nese camiño seguindo o marco normativo, pois canto máis auténtico for o galego máis se parecerá ao portugués, como dixo Dieste. Só así parece posíbel a confluencia. O ideal é que ese camiño se vaia andando sen trasladar á sociedade conflitos que redundarían no desprestixio do galego. Sobre o galego penden moitas ameazas e os pasos deben ser medidos.

(A entrevista completa saiu publicada no semanario Sermos Galiza o 17 de maio de 2013 )
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 22-09-2013 12:29
# Ligazón permanente a este artigo
Xaime Bello: CHEGOU A HORA
Redacción Diario de Ferrol - 19 Junio 2013


Apenas faltan 72 horas para se saber quen vai ser a personalidade literaria homenaxeada o Día das Letras Galegas 2014. O Plenario da RAG elixe este sábado o persoeiro que, como se recolle nos estatutos da Academia, deberá ser autor dunha obra relevante en galego e persoa de calidade cultural e humana que mereza propoñerse como exemplo á sociedade galega de hoxe. Concordo, máis unha vez, con todos aqueles que consideran que o candidato natural para a conmemoración do ano vindeiro é o profesor ferrolán Ricardo Carvalho Calero. Non imos entrar hoxe, porque xa o fixemos noutras ocasións, en como é posíbel que esta figura senlleira da nosa cultura non fose aínda homenaxeada o 17 de maio. Son as razóns da sin razón. Con todo, como os vetos non son perpetuos, temos algunha esperanza de que este ano se repare unha inxustiza manifesta. E se non fose así, en nada minguaría o valor da obra de don Ricardo.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 20-06-2013 10:38
# Ligazón permanente a este artigo
Francisco X. Castiñeira: Portugués de Macau
Redacción Diario de Ferrol - Actualizado 11 Junio 2013


Cando se produciu a integración de España e Portugal na Unión Europea moitos empresarios galegos descubriron as potencialidades do mercado luso para facer negocio e algúns, os máis espertos, comprobaron que o país veciño era unha auténtica plataforma para lanzarse ao Brasil sen ter que cruzar o Atlántico.
O certo é que moitos negociantes galaicos chegaron de rebote a Portugal sen coñecer moi ben o mercado, pero aínda así lograron introducirse e crear sucursais alí e non lles quedou máis remedio que aprender o idioma que, para a súa sorpresa, era similar ao galego. Algúns comprobaron horrorizados que os cataláns tamén andaban por terras lusitanas manexándose nas expresións lingüísticas desas terras sen maiores complicacións.
Pero os galaicos non entraban por esas e aparecían nas mesas de negociacións coa chulería castelán de superioridade falsa e así fracasaron non intentos de buscar socios en territorio lusitano, por descoñecemento do máis mínimo. Recordo unha vez que recibín unha chamada telefónica dun individuo que se chamaba empresario, naquela época en que ser negociante era o máis que ter catro doutoramentos, aínda que non se fose máis que un tendeiro que contaba o diñeiro da caixa ao finalizar a xornada.
Este elemento andaba por alén do Miño intentando buscar socios para un asunto que segundo el tiña boas perspectivas na Lusitania, pero necesitaba algo de información que non achaba e que, como puidera coñecer, se encontraba impresa no Diario da República.
Así que sen pensalo dúas veces lanzouse polos quiosques de Porto á captura do famoso xornal, pero tras varias negativas viuse desilusionado na súa busca e aí foi onde se decidiu a realizar a chamada telefónica á miña persoa para que lle dese puntual razón de onde adquirir tal diario. O entusiasta conquistador empresarial do país veciño veuse nunha depresión cando lle comuniquei que o tal medio impreso no era outra cousa máis que o que por aquí coñecemos como Diario Oficial de Galicia, e na Lusitania como na Gallaecia non é habitual que se venda nos postos de prensa e que para a súa consultan convén ir a bibliotecas ou a organismos gobernamentais.
O negocio deste paspallás non foi a bo porto, porque aínda sendo galego o máis que coñecía de Portugal eran restaurantes escondidos que preparaban un bo bacallau e pouco máis, nin sequera se manexaba nas taxas e xuros do país.
Agora o Parlamento galego aprobou que se considere ao portugués un idioma preferente no ensino, iniciativa que chega tarde, pero a tempo. E xa que o chinés está de moda entre os friquis, a poucas millas das costas de Hong Kong está Macau onde se fala galego de por alí sen empregar garabatos ao escribir, pero isto non o sabe niguén.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 11-06-2013 08:39
# Ligazón permanente a este artigo
Caderno da Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra








clocks for websitecontadores web


anuncia o portal na túa web




O meu perfil
cequipnormalizacion@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

© by Abertal