Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra


Xaquín Campo Freire: Carta aberta aos novos políticos sobre a lingua galega
Sermos Galiza


Meus benqueridos donas e cabaleiros:

Primeiriño de todo, os meus respectos e manifestarlles as miñas esperanzas.

Digo esperanzas, porque despois do ataque desapiadado, constante e sen nome do Señor Núñez Feijoo ao herdo espiritual meirande que nos legaron os nosos maiores, non só estou abraiado, como teño manifestado en múltiples artigos, senón que coma no inferno da Divina Comedia do Dante tiña perdida toda esperanza e vía irremisibelmente arruinada a nosa fermosa lingua. Pero coa chegada de vostedes mesmo me parece querer ver que algo moi importante pode de verdade mudar.

"Non me explico tanta xenreira, odio e mala educación nese rapaz acomplexado, malcriado e prepotente. Todo para apañar uns puntos nunha carreira de ascenso persoal"

Quero significarlles de entrada que para defender a miña lingua nunca ataquei a ningunha outra. Todo o contrario. O idioma (cousa propia) é a mellor expresión de cada pobo e da súa entrañábel historia. Ademais do que supón de riqueza e cultura, seria ser moi mala persoa, mesmo un necio maleducado, se me botase contra algunha o a desprezase. Nunca farei tal.

Voulles confesar unha cousa antes nada. Estou facendo un voluntariado no cárcere desde hai uns anos. E alí teño a oportunidade de axudar a solucionar problemas serios ao defenderme pasablemente, ademais de en galego e castelán, en portugués, francés, italiano, un pouquiño en alemán e algo en inglés. E quen me dera poder facelo en linguas nas que aquí non encontramos quen bote unha man, por exemplo en somalí.

Expreso isto non por fantochada paifoca, sería ridículo, senón para indicar que usar a lingua do outro, sobre todo se está en estado de pobreza, necesidade, enfermidade ou mesmo privado de liberdade, abre as portas do corazón e dá meirande humanidade e servizo.

Dito isto, séntome profundisimamente ofendido e non podo entender ao Sr. Presidente da nosa Comunidade. Entrou coma o cabalo de Atila berrando que ía derrogar o decreto de normalización lingüística para substituílo por unha entelequia que nin el mesmo é capaz de definir: a do bilingüismo harmónico, que no noso caso sería, tal vez, ou debera ser trilingüísmo. Non podo entender o desprezo e ataque desapiadado á nosa lingua e cultura.

Lilí Álvarez escribiu un libro (1954): En tierra extaña. Esa é a miña sensación. Non me explico tanta xenreira, odio e mala educación nese rapaz acomplexado, malcriado e prepotente. Todo para apañar uns puntos nunha carreira de ascenso persoal diante de xentes que coma el tampouco saben o valor da pluralidade cultural do propio pobo e da España que habitamos e nos habita. Atrévese a subir polas escadas da miseria atacándolle á lingua e cultura dos seus devanceiros. Iso é un crime de lesa nacenza. Este rapaz naceu en lugar equivocado. Os Peares ficáronlle sempre pequenos, porque, na sinxeleza e fermosura, os desa viliña nunca foron así de estirados.

Moito desexaría que estas miñas apreciacións fosen inxustas pola miña parte. Pero por desgraza é un clamor de dignidade persoal e colectiva. Os diversos Presidentes da Real Academia Galega e toda esa centenaria entidade con moitas outras institucións e innúmeras pobres voces, coma a miña, así o teñen e temos manifestado reiteradamente. Mesmo tendo de ir reclamar diante dos tribunais. Que vergoña! Aínda que logo veñan sentencias ambiguas e de compracencias que nin din nin deixan de dicir. Pero a dignidade non pasa polas sentencias. A dignidade ou se ten e se defende ou se denigra e degrada. E daquela os degradados somos nós mesmos, as persoas.

"Algúns berran nela nos mitins e ao deixaren o micrófono xa a arromban e arredan dela. Nótaselles moito a pose e non enganan a ninguén".

Eu non quero degradar aos meus devanceiros. Non coñecín a miña nai. Nunca traizoarei a súa memoria sagrada. O noso pai sempre nos repetía os consellos dela e os encargos que lle fixera antes de morrer para que nolos transmitira. Sempre estaban en galego, a única fala que reinou nas nosas familias ab initio et ante secula. Non. Non fago demagoxia. É un problema de dignidade “patrimonio da alma e a alma só é de Deus”. Só digo que teño a alma sangrando. Non me fago a idea de irme deste mundo, e xa vou vello, sabendo que me mataron a lingua dos meus e do meu pobo.

“Denantes mortos que escravos”. E digo isto porque desde que este señor reina e impera, na miña familia bisneta xa hai quen nin a fala e si a despreza, apoiados no “argumento de autoridade” (?) do Sr. Presidente. Tamén do Sr. D. Jesús Vázquez, o das escolas infantís da “Galiña azul”, profanando así o herdo de Carlos Casares. Aproveitando a homonomía do azul da fabula, infiltrounos o azul falange. Meto tamén nesa equipa a un pobre home, Don Anxo Lorenzo, quen, coma Esaú, por un carguiño político vendeu a primoxenitura. E este si sabía o que se xogaba en todo momento, como moi ben tiña manifestado anteriormente millenta de veces no seu labor de docente acreditado cando aínda tiña a inocencia (non facer dano) orixinal.

Con todos este prolegómenos quero dicirlles señores e señoras políticas da nova xeira e xeracións, a que se di da rexeneración democrática e que acabades de estrear postos de grande responsabilidade, que non nos acabedes coa lingua. Iso tamén é corrupción.

Neste chamado non exclúo a ninguén nin a ningunha formación política nin social, porque a lingua e a cultura, miñas donas e señores, son de todos nós sen exclusividade. Pero nunca esquezan “que Roma non paga a traidores”. E detrás destas eleccións veñen outras e os cidadáns gardamos memoria e tamén sabemos agradecer.

Tende en conta que sondes a primeira xeración que chega á política que xa a estudou na escola. Non hai escusa. Sería moito máis delito.

"A economía e a defensa da lingua non se exclúen. Todo o contrario. Incluso, sendo só utilitaristas, crea postos de traballo dentro e fóra do país e ábrenos as portas internacionais da grande lusofonía".

Defendede a lingua, na teoría e na practica, nas leis e no ensino, na sanidade, na familia, cos pícaros e cos velliños, na casa e na rúa, na feira e na universidade. Usádea. Porque se non se fala a cotío empobrecese, degrádase, perdese, traizoáselle. Dialectalízase. Perde o seu ser auténtico e de identidade. Deixa de ser lingua común. Estudádea se non a sabedes. Vai incluída na vosa nómina económica. Escribídea. Acariñádea, apalpádea coma “o apalpador” aos nenos, para ver se está nutrida e medra axeitadamente. Facédea culta e universal. Sentídea con honra e fachenda. Deixádea ser popular e festeira e non a desprecedes.

Algúns berran nela nos mitins e ao deixaren o micrófono xa a arromban e arredan dela. Nótaselles moito a pose e non enganan a ninguén.

Xa sei que me podedes acusar en primeira persoa: A organización á que ti pertences, a Igrexa na Galiza, que non galega, non a usa, mal úsaa e ten moita e grande culpa e responsabilidade secular. Certo. Pero eu xúrovos que coma min moitos cregos e leigos levamos toda a a vida partido a alma por defendela, difundila, usala, e mesmo sufrimos persecución por ela, no seminario, no franquismo, na democracia e agora mesmo. Pensade no bispo Araújo e mesmo no Concilio Galego. Aí están como proba. Aínda que, como nos dicía a tia Sabina de Agramonte: “Quen nos di o que non nos gusta oír xa non é noso amigo”. Pero, que chova! Xa escampará!

Sería moito pedirvos, señoras e señores das novas camadas políticas, que non nos queimedes a nosa esperanza? Xa sei que a economía é vital. Pero Xesús de Nazaré, de quen eu son seguidor, dicía, afirmando os valores: “Non só de pan vive o home”. E A. Maslow na pirámide de necesidades incluíaa nesa escala: da supervivencia, seguridade , pertenza a un grupo, presenza activa e auto realización, tamén nos valores transcendentes e a lingua é un deles moi principal.

A economía e a defensa da lingua non se exclúen. Todo o contrario. Incluso, sendo só utilitaristas, crea postos de traballo dentro e fóra do país e ábrenos as portas internacionais da grande lusofonía.

Desculpen, se lles faltei. Non está no meu ADN persoal nin familiar molestar a ninguén. Só quixen facer unha terapia persoal e de país verbalizando unha profunda dor que nos queima no máis fondo do ser e do sermos nós.

Non nos falledes máis outra vez, por favor.

Fico de vostedes moi agradecido e esperanzado.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 04-06-2015 21:16
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé-Bieito Coello: TEMOS QUE REPOÑER O GALEGO
Redacción Diario de Ferrol | Actualizado 27 Mayo 2015


O idioma propio deste país é o galego, así figura no noso Estatuto de Autonomía, ademáis de que o castelán sexa tamén oficial. Dende hai séculos, antes de que existise o castelán, o galego xa era o único idioma deste territorio, incluso estaba estendido e abarcaba grandes áreas fóra do actual territorio galego e aínda hoxe se usa nas comarcas próximas a Galicia de Asturias, León e Zamora. Tamén o idioma galego foi a orixe do portugués, que hoxe está en moitas partes do mundo.
O galego ao longo da historia sempre sufriu persecución da inmensa maioría da nobreza, a igrexa, o exército, a xudicatura, etc, non obstante, resistiu ben porque a xente do pobo seguiu usándoo, principalmente de modo oral.
Na ditadura esta persecución aumentou e chegou a prohibirse o seu uso con leis e con violencia, desapareceu do ensino, non se lle podía poñer nomes galegos os recén nacidos, castelanizáronse os nomes dos pobos e das rúas das vilas e cidades, eliminouse dos medios de comunicación, dos escritos públicos, etc, etc.
Cando este xenocidio da nosa lingua tíñase consumado, en gran medida, chegou a fin da ditadura, e aínda que os poderes públicos se democratizaron e permitiron o seu uso, os poderes económicos: empresas e bancos, medios de comunicación, poder xudicial, igrexa, exército, e por riba de todo as modernas redes de comunicación, fixeron e fan todo o posible, agás algunha excepción, por eliminar o noso idioma.
A isto hai que engadir a nefasta actuación dalgúns personaxes como Paco Vázquez, a presidenta de Galicia Bilingüe, Caballero, etc e algúns alcaldes que fixeron e fan todo o posible por excluír o galego da vida normal e incluso se permiten dar leccións de liberdade no uso dos idiomas, cando un ten tódalas vantaxes e apoios institucionais e o outro sufriu un exterminio que case o fai desaparecer. E como se a un negro lle falamos de liberdade e non eliminamos as leis e as causas que permiten o escravismo.
É certo que os partidos e sindicatos nacionalistas, algúns persoeiros destacados, asociacións como a Mesa de N. L., a Asociación de funcionarios para a N. L., a Asociación de escritores en Lingua Galega, etc, fan un traballo destacado na defensa da nosa lingua, sentindo non poder dicir exactamente o mesmo da Real Academia Galega, que aínda tendo no 1º punto dos seus estatutos, como función: a defensa e promoción do idioma galego, fai un traballo nese aspecto bastante desapercibido.
E xa non digamos a actitude da actual Xunta, que rompendo un pequeniño consenso que viña dende a época do Sr. Fraga, permitiuse aprobar un decreto do plurilingüismo, no que se pretende equiparar no ensino o galego co inglés, reducindo a un 33% o seu uso, e non permitindo dar clases de matemáticas e ciencias en galego, ademáis de non fomentalo na educación infantil, o que permite que en moitas destas escolas, que son o primeiro contacto dos nenos co ensino, o noso idioma non exista. Incluso na Xunta do Sr. Fraga –que non era nada proclive ó galego–, había axudas para as empresas que puxeran os seus rótulos, impresos e máis documentación en galego ou axudábanlle ós medios de comunicación a que o utilizasen.
Os inimigos do galego incluso chegan a mentir descaradamente, cando din que apoiar o galego en tódolos eidos, é unha imposición. Imposición é o que se fixo e se fai co castelán, exemplos: non existe ningún xornal escrito en galego, para unha Radio e TV que se fai na nosa fala, existen centos en castelán, en internet e na telefonía practicamente o galego non existe, etc, incluso nalgunhas empresas se impide ou discrimina ós que o usan.
De todas as maneiras temos que ser optimistas, aínda que para amañar esta desfeita só cabe repoñer o galego en todos os lugares onde foi desprazado, e isto pódese facer con leis, con medidas de persuasión e axudas de todo tipo, como cando se trata de restaurar un monumento do noso patrimonio, e a nosa lingua é o mais importante de Galicia, e hai que facelo sen animadversión contra o castelán, nin calquera outro idioma.
E non é tan difícil, o hebreo era xa unha lingua morta hai poucos anos, e entre todos fixeron que sexa a lingua oficial de Israel e que a falen e usen, hoxe, o 95 % do país. Iso si, faría falla principalmente, un goberno que de verdade, lle tivera amor a este país. Para empezar, que teñamos un bo Día das Letras Galegas!
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 28-05-2015 10:03
# Ligazón permanente a este artigo
Xoán Antón Pérez Lema: Lingua e sentidiño común
Sermos Galiza



No sentimento xeralizado dunha ampla maioría o galego é unha lingua sentida como propria e aprezada como parte do legado trasmitido polos nosos devanceiros (como dicía Celso Emilio Ferreiro polos “abós que temos mortos”). Algúns quererán moito máis pulo normalizador e outros seica non perceban tan urxente unha actuación política decidida. Mais só unha moi pequena minoría olla ao galego como algo alleo, inconveniente ou, máis aínda, rexeitan a nosa lingua.

Xa que logo, habería existir un ambiente axeitado para acadar un amplo acordo sobre as políticas públicas a desenvolver a respecto do galego, como existe en Quebec ou en Catalunya. Mais, para a nosa desgraza, Feijoo decidiu introducir o galego na liorta partidista por unha presa de votos, cando non existía problema ningún. E, xa no Goberno, aprobou un Decreto de ensino que supuxo o práctico veto para o galego na aprendizaxe das Ciencias e na Educación infantil, mesmo fronte porcentaxes moi amplos de pais e nais das cidades que queren galego para os seus fillos na escola infantil e non o atopan.

Os sinais de alarma están a chegar ao conxunto da sociedade galega, cunha xuventude que abandona o uso da nosa lingua malia querela e valorala. Velaí que cumpra o meirainde consenso para arrincarmos o galego da loita partidaria e aprobarmos unha normativa de ensino baseada nunha inmersión tranquila que garanta que o alunado saia do ensino obrigatorio cun nível oral e lectoescrito abondo para manexar a lingua como propia.

Ademáis, cumpriría afortalar este consenso na sociedade civil para dinamizar o galego da mán dos axentes sociais, nomeadamente nos ámbitos da sanidade, da empresa, da administración de xustiza e na publicidade. E, sen entrarmos a curto prazo en lameiras normativas, usar da Iniciativa Lexislativa Popular “Valentín Paz Andrade”, de unánime aprobación parlamentaria, para dar nunha xeración ese grande achegamento ao mundo da lusofonía que partillan máis de 260 millóns de persoas e que supón, ao tempo, tantas posibilidades de negocio.

O galego non é un problema. É un sinal de identidade que vai no noso ADN que nos permite contar o relato do mundo cos nosos ollos e que nos fai máis cultos e atractivos, ademáis de nos abrir portas.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 18-05-2015 21:19
# Ligazón permanente a este artigo
Henrique Monteagudo: “A solución ao conflito lingüístico pasa por un pacto político”
Henrique Monteagudo, secretario da RAG, ten moi claros os principais problemas que aguilloan á lingua galega. Nesta entrevista fala da súa situación e tamén dun Filgueira Valverde que “prestou servizos moi relevantes á cultura galega".

Por Galicia Confidencial | Compostela | 17/05/2015 | Actualizada ás 08:00


“Seguramente a solución para este conflito viría dun pacto político, pero ese pacto debe estar protagonizado polos partidos e debe ser forxado no Parlamento”. Con contundencia manifesta Monteagudo a solución para un galego que é utilizado como dardo político.

Unha situación que se agudiza no 2007, cando “tanto os poderes de ‘Madrid’ como certos sectores das elites económicas e sociais de Galicia decidiron rachar ese consenso e emprenderon unha ofensiva para conseguir a marxinalización progresiva dos idiomas periféricos”. A isto tamén axuda a estratexia “suicida” dalgúns grupos nacionalistas de “avivamento do conflito lingüístico”. Nesta situación, o decreto do plurilingüismo vixente, segundo Monteagudo, “é contraproducente, inxusto e nocivo para o galego”.

Sobre a figura de Xosé Filgueira Valverde, o secretario da RAG destaca que “non é de recibo” o boicot que lle fan algúns sectores. “É unha condena sen matices do personaxe, unha actitude que revela un sectarismo incompatible cunha cultura normal”.

Neste sentido, destaca que a RAG, dentro dun criterio amplo, sempre “tendeu a escoller máis ben autores con inclinacións galeguistas e progresistas” e lamenta que haxa un sector que non entenda a escolla deste ano, ou a que no seu día se fixo de Ramón Piñeiro.

Un Día das Letras Galegas movido. Hai partidos e asociacións que están boicoteando abertamente os actos de Filgueira Valverde. Por que cres que hai este rexeitamento?
Persoalmente, entendo que determinados aspectos da traxectoria de Filgueira Valverde non sexan especialmente simpáticos, malia que sen dúbida prestou servizos de senlleira relevancia á cultura galega. Poderíase agardar que a súa conmemoración propiciase un debate intelectual de certa altura sobre as relacións entre certos sectores desta cultura e determinados sectores do franquismo –máis complexas do que semella a primeira vista–, aínda que igual isto é pedir de máis. O que non é de recibo é unha condena sen matices do personaxe, unha actitude que revela un sectarismo incompatible cunha cultura normal (e por tanto, plural) e que, ao meu parecer, revela escasa intelixencia política .

E cres que ten que ver coa proximidade das eleccións?
Coas eleccións? Non especialmente. Pensando en positivo, podería ter que ver co saudable reverdecemento da memoria histórica e coa crecente repugnancia ante os réximes ditatoriais, sobre todo por parte da xente nova. Sendo realista, pode estar máis relacionado coa fonda crise (política, social, cultural e nacional) que estamos atravesando, a conseguinte crispación ambiental e o desnorteamento progresivo de determinados sectores da política galega, que os leva a adoptar actitudes incomprensibles.

Entre os argumentos dos detractores está o seu pasado franquista. Ata que punto inflúe a política a hora de elixir a un homenaxeado das Letras galegas?
No que atinxe ao franquismo, xa respondín. Canto ao segundo, nada ou case nada. E nese case nada, eu diría que a RAG, dentro dun criterio amplo, tendeu a escoller máis ben autores con inclinacións galeguistas e progresistas, o cal responde á propia lóxica das cousas: a historia da nosa cultura é como é, e está bastante fielmente reflectida na composición da Academia . Foi basicamente a mesma Academia a que escolleu a Ramón Piñeiro –obxecto noi seu día dun boicoteo talvez máis discreto pero igualmente implacable-, Uxío Novoneyra, Lois Pereiro, Valentín Paz Andrade, Roberto Vidal Bolaño ou Xosé Filgueira. Como se bota de ver, un abano moi amplo e variado. Estaremos pendentes do que acontece cando volva elixir algunha figura próxima aos sectores que agora se mostran tan críticos.

E cres que habería a mesma reacción se o homenaxeado fora militante ou dirixente dun partido nacionalista ou da estrema esquerda?
É obvio que houbo escollas para as Letras Galegas que non eran cómodas para os sectores máis conservadores do país, e isto non necesariamente pola súa marcada definición política ou ideolóxica, senón tamén polos seus estilos de vida ou mesmo por razóns estéticas. En todo caso, todas foron aceptadas sen demasiados espaventos. Unha cultura grande esixe unha visión ampla, unha actitude tolerante, unha mentalidade flexible, afastada de todo partidismo. Nas súas escollas para o Día das Letras, este ano e os anteriores, a Academia manexou e manexa exclusivamente criterios culturais e literarios. E, por suposto, sempre actuou e actúa con total e irrestrita independencia.

Outro dos argumentos dos críticos é que a candidatura de Filgueira se impuxo só por un voto a de Carballo Calero e hai quen non quere homenaxes ao reintegracionismo
Esa información sobre as votacións é totalmente inexacta. Que a posición de don Ricardo Carballo como abandeirado do reintegracionismo non concita amplas simpatías na Academia parece obvio. Que o mellor camiño para conseguir que un día sexa designado para as Letras non é o que segue parte dos seus propugnadores eméllame evidente: sospeito que presionar con ostentación ou atacar virulentamente a RAG non axuda. Sempre tiven a impresión de que a venerable figura de Carballo arriscaba a devecer conforme algúns dos seus presuntos herdeiros se empeñaban en convertela en estandarte faccional. Como antigo alumno seu, gustaríame que se lle dedicase un Día das Letras Galegas para podermos recoñecer na súa xusta medida as súas variadas achegas en diferentes eidos –por caso, os valiosísimos estudos de historia literaria. Teño a convicción de que da análise obxectiva da súa traxectoria poría en evidencia que durante unha parte substancial desta foi o filólogo de Galaxia, parte integrante do seu núcleo duro, e que o apoio deste foi decisivo para a súa carreira universitaria como primeiro profesor de lingua e literatura galegas. Evidentemente, sen esquecer a importancia da súa traxectoria anterior a 1936 e sen silenciar o seu posterior posicionamento reintegracionista, que é un capítulo non menor do seu currículum intelectual.

En todo caso estas liortas non coidas que afectan á lingua e a imaxe do galego? Pregúntocho porque dá a sensación de que os 17 de maio están perdendo esa imaxe de unidade e de defensa da lingua que tiñan hai uns anos
Desque eu teño acordo, a cuestión da lingua nunca deixou de ser obxecto de debate. Certo que no período autonómico a tendencia se encamiñou cara a un certo consenso, fundando en que dunha banda, as institucións galegas, gobernadas maiormente polo Partido Popular, tomaban medidas a prol do idioma (que a moitos parecían tardías, insuficientes e carentes de pulo, pero en todo caso ían en senso progresivo) e doutra banda, o groso dos sectores pro-galeguistas (fundamentalmente, do nacionalismo, en lento pero imparable ascenso social e político) matizaban ou abandonaban discursos radicais que se elaboraran en tempos heroicos no marco da estratexia de agudizacion do ‘conflito lingüístico’.

Pola contra, desde 2007 para acó, tanto os poderes de ‘Madrid’ como certos sectores das elites económicas e sociais de Galicia decidiron rachar ese consenso e emprenderon unha ofensiva para conseguir a marxinalización progresiva dos idiomas periféricos (asociados aos diabólicos ‘nacionalismos’), mentres que os devanditos sectores pro-galego se revelaron incapaces de articular unha resposta eficaz. Pola contra, unha parte non pequena do nacionalismo se deixa tentar pola tentación de resucitar vellas esencias, recuperar antigas pulsións exclusivistas e reactivar a caduca estratexia de avivamento do conflito. Nas devanditas condicións é moi difícil reconstruír un consenso social amplo, de mínimos, que dea “imaxe de unidade e defensa da lingua”.

Falando de lingua... Algunhas enquisas non deixan en moi bo lugar a situación do uso do noso idioma. Que hai que facer para mudar esta situación?
Remítome á Declaración institucional da RAG feita pública no pasado mes de xaneiro, que eu resumiría en tres liñas de forza: 1) incrementar o prestixio do idioma, 2) asegurar os medios de reprodución da comunidade lingüística e 3) dar prioridade á infancia e a mocidade. En primeiro lugar, cómpre recuperar o acordo das principais forzas políticas, retomando o impulso con políticas proactivas, pero, asemade, é fundamental outorgarlle máis protagonismo aos distintos axentes sociais, nomeadamente, ás empresas. En segundo lugar, a transmisión familiar da lingua debe ser estimulada asegurando a posición do galego no medio educativo, no ámbito laboral e nos distintos eidos da vida social, moi especialmente nos medios de comunicación. Finalmente, o establecemento dun modelo educativo favorable ao galego é imprescindible, pero non é suficiente. O decreto de plurilingüismo vixente é contraproducente, pero para que as xeracións novas empreguen o galego hai que ofrecerlles motivacións e ocasións para usalo: cómpre incrementar a oferta de recursos didácticos e de produtos audiosivuais e de actividades de lecer para ese público vencellados ás novas tecnoloxías. Sen esquecermos que as Universidades deben xogar un papel moito máis activo tanto na formación de profesionais competentes para desenvolver o seu traballo en galego como na investigación aplicada á súa normalización nos distintos ámbitos.

E non cres que decretos como o do plurilingüismo axudan, precisamente, a ocultar aínda máis o galego?
Veño expresando publicamente as miñas críticas a este decreto desde o ano 2009. Sen poñerme a soñar cun decreto ‘ideal’, sigo pensando que o Partido Popular tiña e ten a posibilidade de elaborar unha norma legal que dea unha (relativa) satisfacción ás súas bases urbanas menos receptivas cara ao galego e ao mesmo tempo que non penalice á poboación galego-falante, tanto das cidades coma das vilas e o rural. Se non o fai é por razóns de ideoloxía e de táctica política, isto é, porque lle pesan os prexuízos contra o galego e porque a súa dirección considera que lle beneficia manter viva esta polémica. Tamén me consta que hai un sector máis ou menos amplo do PP de Galicia que non comparte esa ideoloxía e que se sente desacougado con esa estratexia, pero os feitos son os que son.

A RAG decidiu ir ata as últimas consecuencias cos recursos, cres que terán efecto?
O certo é que a Academia topou cunha actitude inflexible na Xunta en relación ao decreto. Coido que na RAG pesa a consciencia do deber de esgotar todas as posibilidades xurídicas, por coherencia institucional e por responsabilidade histórica. Por non entrar en miúnzas, limítome a salientar dous feitos innegables, digan os maxistrados o que dixeren: primeiro, o Decreto contravén a Carta Europea de Linguas Rexionais e Minoritarias e segundo, esta Carta obriga á Xunta de Galicia.

Lembremos que, no tocante aos niveis educativos non universitarios, a Carta daba aos estados asinantes a posibilidade de comprometérense cunha opción mínima (ofrecer unha parte da educación na lingua minoritaria ás familias que o desexaren), unha opción intermedia (ofrecer “unha parte substancial” da educación na lingua minoritaria) ou unha opción máxima (prever a oferta dunha liña educativa integramente na lingua minoritaria). Pois ben, o Reino de España elixiu voluntariamente a opción máxima. O goberno de Felipe González subscribiu a Carta en 1991 neses termos e o Parlamento español (gobernando Aznar con maioría absoluta do PP) ratificouna en 2001; pero todos sabemos que en Galicia non se cumpriu xamais. Tanto é así, que os sucesivos informes da Comisión de expertos encargada de avaliar o cumprimento da Carta veñen denunciando reiteradamente a súa flagrante violación. A que conclusión temos que chegar? Que as normas legais que nos amparan aos cidadáns e cidadás galegofalantes son papel mollado?

A solución semella que pasa por un pacto político. Hai posibilidades de chegar a ese acordo ao que se chegou coa Lei de Normalización?
Seguramente a solución para este conflito viría dun pacto político, pero ese pacto debe estar protagonizado polos partidos e debe ser forxado no Parlamento. Mentres as principais forzas, comezando pola maioritaria, continúen tensando a corda da polarización e considerando o idioma como pasto de tirapuxas partidarias, as circunstancias non serán as máis propicias. A Academia niso pouco pode facer; só pode reclamar a todos –moi especialmente a quen ten a responsabilidade de gobernar– altura de miras nun asunto cardinal, estratéxico para o país, e ofrecer a súa colaboración técnica como entidade competente neste asunto. Así o fixo reiteradamente e así, sen dúbida, o seguirá facendo, coa mellor das vontades, na medida das súas posibilidades e sempre que sexa requirida para facelo.

Unha recomendación para este 17?
Ler Quintana viva, recolla de pequenas e gorentosas prosas de Filgueira, e mais a súa Biografía intelectual, que acaba de publicar Xesús Alonso Montero. E lembrar que hai que defender e usar o idioma todos os días do ano.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 18-05-2015 09:55
# Ligazón permanente a este artigo
Luz Cures: Etiquetaxe
Filóloga e profesora. Gañadora do XI Premio a artigos xornalísticos de lingua Concello de Carballo

Sermos Galiza


O día que me volvín falante consciente non calculei que iso implicaría converterme en materia susceptible de etiquetaxe variada: catalogadora, simplificadora, descritiva pero, sobre todo, prexuizosa. [galegofalante]

Pola lingua que usaba supúxoseme unha orixe, unha filiación política e unha forma de ver a vida estereotipada. [nacionalista]

O dano que causan as etiquetas baseadas en prexuízos sófrese en moi variados ámbitos e todas mancan dun xeito ou doutro. [minusválido, feminazi, maricalla]

A min foi así como empezou a doerme a cuestión da lingua, sentíndome etiquetada.

A primeira vez que alguén me preguntou por que falaba galego, tras a miña estupefacción pola agresión á intimidade, respondín dando razóns polo miúdo. [prepotencia, intimidación]

E continuei dándoas ata que me decatei de que nunha cuestión en que entran en xogo os prexuízos é moi difícil non ter que estar a rebater falacias de maneira infrutuosa.

Os prexuízos non son racionais, polo que non se dan eliminado axiña, precísase de moito máis ca un argumentario intelixente e cómpre moito traballo de fondo para erradicalos, de aí a tan necesaria a implicación de moitos e moi variados ámbitos.

Cal pode ser o motivo de que calquera persoa racional saiba apreciar que os coñecementos suman, que dominar unha lingua é unha riqueza, e que esta non é un ser vivo que vai facendo o mal por aí… e, con todo, se constate tanta acritude cara á lingua? Como é que conseguen callar eses discursos da imposición? [bilingüismo harmónico, trilingüismo, imposición]

Nunha ocasión, unha alumna moi creativa confesoume que eu non lle resultaba nada gailana. Os gailáns son os pailáns que por riba falan galego. [neoloxismo, gailán]

As etiquetas sempre nos andan roldando aos galegofalantes. Hai por aí unha clasificación popular que acollín con humor, inda que sexa triste, que divide os falantes en paleos (de lingua materna) –entre os que se encontran os que mamaron a lingua pero que a usan de xeito diglósico, e os conscientes–; e os neos (de lingua aprendida) –nos que están os obrigados (radio, televisión, política…), que non o usan na vida cotiá nin se preocupan por un mínimo de rigor –os nonai, os choxuro e os ieu– e os neos combativos. [paleofalantes, neofalantes]

"Como é que conseguen callar eses discursos da imposición? [bilingüismo harmónico, trilingüismo, imposición]"

Os paleos conscientes e os neos combativos normalmente son os que máis reivindican os seus dereitos e os que aspiran a unha vida normalizada. [*repunantes]

Coa ampliación da familia decateime de que tamén acaba sendo materna a lingua da escola infantil, dos iguais, da veciñanza… Agora, ás veces cando as fillas me falan penso en como se debían sentir os emigrantes dos oitenta nesas pobres conversas interxeracionais en lingua estranxeira. [lingua materna, diglosia]

No meu caso a comunicación é efectiva, obviamente, pero non afectiva. E con isto gañei outras etiquetas. [radical, intolerante]

Mais inda con todo, o meu discurso cotián é positivo e traballo arreo para esborranchar etiquetas. Cada persoa que reflexiona sobre a súa actitude cara á lingua grazas aos meus esforzos é forza que sumo.

Ao final daquel curso a palabra gailana desapareceu do idiolecto do grupo e a min deume azos para seguir traballando por unha situación en que elixir vida en galego non teña que doer. [etiqueta, prexuízo, daniño]
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 18-05-2015 09:51
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé González: Galego con leite
O Foro E. Peinador vén pregoando dende hai anos a necesidade reformular a celebración do Día das Letras Galegas; mesmo lle propuxemos o ano pasado á Real Academia Galega que dedicase un mes das letras ao empresario, mecenas e filántropo galeguista, Enrique Peinador Lines do que se cumpre o próximo día 20 de xuño o 75º cabodano do seu pasamento; ou ao investigador e tamén empresario de minas, Isidro Parga Pondal a quen Foro Peinador lle dedicou o ano pasado o Día da Galeguidade Empresarial. Ambos os dous con perfís de galeguistas ben definidos.

Por Xosé Glez. | Redondela | 13/05/2015


Desde o ano 1963 vénse celebrando o Día das Letras Galegas dedicado á exaltación da obra de autores que cultivaron os xéneros litearios. Labor encomiable e que chegou a ter momentos de gran participación, sobre todo nos centros escolares, complementada co activismo cultural dos movementos asociativos, cando estes tiñan moita máis vida ca hoxe. Porén dun tempo para acó foi minguando a forza que noutrora tiveran as celebracións.

A creación literaria é unha mínima parte da nosa cultura.Únaselle a esta apreciación incuestionable a crise editorial e os índices de lectura que son moi baixos, sobre todo na poboación adulta. Hai, pois, que reformular o enfoque da celebración desta xornada que ten que proxectarse a todos os sectores sociais sen ningunha exclusión, superando as rotinarias programacións. Non abonda co ámbito educativo. A proposta que nós facemos é transversal, incorporando a franxas da sociedade tradicionalmente indiferentes á restauración dos nosos elementos identitarios, incorporando a un maior número de empresas; empresas que teñen a posibilidade de trasladar esta mensaxe regaleguizadora aos seus traballores e traballadoras e consumidores en xeral.

Neste empeño hai que situar a receptividade da Cooperativa Feiraco, que vén de colocar no mercado un millón de envases de leite etiquetados en galego co engadido dunha caricatura de Filgueira Valverde e un breve texto da súa autoría. Un exemplo dedgaleguismo empresarial que fará posible que en milleiros de fogares galegos empecen a familarizarse co noso patrimonio cultural e lingüístico. Se hai vontade política e imaxinación para argallar estratexias de comunicación novidosas, a Real Academia Galega e o Goberno galego deberán reorientar a próxima celebración do Día das Letras, elixindo un persoeiro coas características propostas polo Foro Peinador, facendo posible o comezo dunha nova xeira de miras máis amplas e participativas.

Procurar novos mensaxeiros e escenarios para que a convocatoria celebración dunha data tan importante no calendario festivo galego se revitalice con novos protagonistas. Vivimos tempos de grandes mudanzas que tamén afectan á lingua galega. Seguir programando a celebración fundamentalmente para os escolares é choer o discurso nunha parte da sociedade. As rotinas non son boas conselleiras para seguirmos acadandos máis receptores e novos escenarios.Se queremos avanzar hai que virar en redondo.
Xosé Glez.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 18-05-2015 09:45
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé Manuel Pazo: 17 DE MAIO
Redacción Diario de Ferrol | Actualizado 12 Mayo 2015


A única lingua que corre perigo na Galiza é esta que eu estou falando...”

Velaí o resumo da situación na que se atopa a lingua propria de Galiza nas palabras da deputada ConsueloMartínez. Convén lembrar, ás portas dun novo 17 de maio, que na primavera de 1963, en plena ditadura, abríase unha xanela á esperanza. Porén, 52 anos despois da súa instauración, 40 após da morte do ditador e 34da aprobación do Estatuto de autonomía non se acadaron os obxectivos de parar a perda de falantes e da normalización da lingua galega. A día de hoxe, os usuarios do galego seguimos carecendo do mesmo status legal que os falantes de calquera outra lingua, o que impide que a poidamos usar libremente en todos os ámbitos.
Non será, pois, o momento de mudar e procurar un acordo nacional no que se vexa implicada unha ampla maioría social? O solpor adormece entre os arrolos que docemente cantaruxa o souto.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 13-05-2015 11:52
# Ligazón permanente a este artigo
Fernando Ramallo: “Non se pode pensar no futuro do galego sen os neofalantes”
O neofalantismo xurdiu, principalmente, nos anos oitenta e hoxe é xa unha variante e unha opción lingüística emerxente que, ás veces, entra en conflito co falante tradicional. E cun galego que corre moitos riscos, o futuro da lingua ten que contar cos neofalantes. Iso é o que opina nesta entrevista o profesor da Universidade de Vigo e especialista neste eido, Fernando Ramallo.

Por Xurxo Salgado - Galicia Confidencial | Vigo | 22/04/2015


Fernando Ramallo é, probablemente, o maior especialista galego en neofalantes. É profesor de Lingüistica na Universidade de Vigo e investigador en sociolingüistica, políticas lingüisticas e discursos analíticos e métodos de investigación lingüística. É membro do Comité de Expertos do Consello de Europa que se encarga de velar pola Carta Europea das Linguas Minoritarias.

Esta semana coordina en Vigo varias sesións de traballo e mesas redondas sobre o “Neofalante nunha Europa multilingüe: oportunidades e desafíos”, na que participan preto de 55 expertos europeos.

Cal é o obxectivo desta xuntanza?
Somos unha rede europea que financia a UE a través do proxecto COST. Trátase de crear redes que traballen durante anos para identificar problemas, temáticas relevantes da investigación en Europa, de todas os campos. O obxectivo desta rede, que se reúne dúas-tres veces ao ano, é poñer sobre a mesa os traballos dos seis 'working groups'. Estes días en Vigo analizaremos os avances de cada grupo. Non é un congreso, aínda que como organizador local que son pois organicei dúas mesas redondas, unha sobre neosignantes e outra sobre neofalantes en Galicia.

Entón, cales son os fins desta rede?
Uns máis académicos e teñen que ver coas linguas minoritarias, inmigrantes e traballadores transnacionais. Tratamos de identificar temáticas relevantes sobre estas tres perspectivas. Por iso, cando falamos de nefofalante falamos de cousas moi diferentes porque non é un mesmo un neofalante en Galicia que un en Euskadi. E nisto hai moitas posicións complementarias sobre o que entendemos por neofalante dentro da propia rede. A outra finalidade é levar a cabo unha análise comparativa de perfil de neofalantes tanto dentro das tres perspectivas anteriores como entre elas para tratar de identificar temáticas e marcos teóricos comúns. E logo, pois tamén producir publicacións e promover proxectos de investigación.

Falemos do fenómeno dos neofalantes, agora tan en auxe. Que supón en Galicia como materia de estudo?
Pois traballar cun perfil en si moi complexo e localizado en espazos urbanos. É moi diverso porque hai moita xente que leva sendo moitos anos neofalante e outros, desde hai pouco. E hai perfís; os que abandonan radicalmente o español e os que o seguen usando. E hai unha posición de cambio e crítica coa política lingüística. E falo dunha posición histórica. Asumen un rol de defensores da lingua. Por outro lado hai unha diversidade no dominio das competencias lingüísticas. Uns coidan moito a lingua e outros pois son máis despreocupados pero no fondo, a medida que a conversión se consolida e xa se consideran neofalantes plenos, pois hai un coidado máis da lingua. E non se pode dicir que todos os neofalantes son castelanizantes. Hai de todo. Hai xente que se esmera moito e coida moito a lingua porque toma unha posición consciente da situación do galego. E isto nos pasou a todos os neofalantes que comezamos cun galego pésimo e logo pois nos esmeramos. Pero a sociedade é complexa e o neofalantismo pois tamén. Hai perfís moi diferentes.

E fóra, como se ve este fenómeno noutros lugares?
A peculiaridade galega só se dá aquí. En Cataluña, por exemplo é diferente. Aquí a inmigración é escasa e o neofalante é galego. Unha persoa que decide abandonar o español como lingua principal e colle o galego. Este abandono do español é estraño para unha persoa de fóra e non se entende moi ben. E agora é moi habitual que unha persoa fale en español e outro en galego e non hai problema e isto hai vinte ou trinta anos non pasaba porque era o galego o que se tiña que acomodar ao español. E agora dous falantes poden comunicarse e ser monolingües en español e en galego sen distorsión lingüística. Tamén hai outros perfís de neofalantes, relacionados con ámbitos concretos.... o que o fala coa familia, no traballo ou cos amigos. Isto son usos selectivos da lingua.


En todo caso, hai unha diferencias entre os falantes, digamos tradicionais, e os neofalantes. Supón isto unha perda de identidade?
Somos conscientes de que o galego tradicional está en decadencia xa que a transmisión interxeneracional debilitouse moito nas últimas décadas e xa supera os 100 anos. Pero acentuouse nas últimas épocas. Pero hai que distinguir. Os falantes tradicionais manteñen unha tensión coas variedades dos neofalantes. Dinnos que falamos como os da tele e teñen logo pouco aprecio polas súas propias variantes. E o neofalante tamén ten os seus propios conflitos internos porque non entenden ese rexeitamento e tamén porque están permanentemente buscando o seu espazo. Hai un problema de lexitimación, de recoñecemento social e que as políticas lingüísticas apenas tiveron en conta aos neofalantes e, por iso, é un esforzo da propia persoa por abandonar o español e pasarse ao galego. O neofalantismo xorde nos oitenta e é xa unha variante emerxente. Así que veremos a súa evolución e como axuda a manter o galego do futuro porque a transmisión do galego tamén se está perdendo. O futuro da lingua ten que contar cos neofalantes. Non se pode pensar o futuro do galego sen os neofalantes, aínda que é certo de que hai certos temores elitistas, desde certos organismos académicos, que falan de que se trata dun galego deturpado. Pero se somos moi esixentes pois igual podemos provocar reparos aos que ven no neofalantismo unha forma de defender a nosa lingua e a nosa cultura.

Ante aludías ao plurilingüismo. Cres que o decreto do Pluriliongüismo aprobado polo Goberno Feijóo afecta tamén aos neofalantes?
Está afectando a varias cuestións. No tema do neofalantismo, ao baixar a presenza do galego na educación, fai que haxa máis xente que se pode sentir desmotivada. Pero tamén é certo que hai quen chega ao galego ao darse de conta de que a Administración non está facendo moito pola defensa da lingua.

Habitualmente identificase aos neofalantes como activistas políticos, principalmente, no mundo do nacionalismo. É isto certo?
Hai un perfil claro de neofalantes que son nacionalistas, pero hai tamén outra tipoloxía. Houbo unha época na que o neofalante non tiña preocupación pola política e outra na que era un suxeito moi politizado. Moitos neofalantes, cando falamos con eles, pois tamén rexeitan que lle asignen un valor político que din que non é real. Tampouco lles gusta que digan que son nacionalista por falar en galego. Cando se fan neofalantes toman conciencia do que é a súa lingua, aínda que voten ao PPdeG. Pero non creo que haxa unha maioría de nefoalantes que poidan ser activistas políticos do nacionalismo neofalante.

Neste eido tamén é moi importante o papel dos medios en galego. E, nun país coma o noso, onde case non existen, aínda máis. Cal cres que debe de ser a súa función?.
Pois é capital na dignificación do valor social e recuperación da lingua. Cada vez se lé menos e cada vez os medios de comunicación tradicional teñen menos visitas. Pero teñen unha función social fundamental. Cantos menos medios en galego, peor, xa que afecta seriamente ao enriquecemento e mantemento da lingua e, tamén, á pluralidade informativa.

Ti es tamén membro do Comité de Expertos do Consello de Europa que se encarga de velar pola Carta Europea das Linguas Minoritarias. Como está a situación actual das linguas minoritarias en España?
Pois o Comité de Expertos acaba de aprobar o informe hai tres semanas e en breve lle chegará ao Goberno para facer alegacións.

Pero haberá algo que me poidas adiantar?
Pois o informe diferencia claramente a situación das linguas oficias e non oficiais e dentro das oficiais tamén hai diversidades. Máis ou menos o informe é parecido ao do ano anterior e as comunidades que máis recoñecemento teñen son Euskadi e Cataluña e as outras pois teñen dificultades que teñen que abordar. O informe é confidencial e non podo avanzar moito. Logo hai tamén un campo para as linguas sen recoñecemento. Aínda que o informe non cambie con respecto a outros anos, e iso a pesar de que España firmou o nivel máximo desta carta, o caso é que ten que cumprir coas esixencias destes informes particularmente no ensino, medios e xustiza. E por iso cremos que se debe facer máis por parte das administracións nestes campos.

E como está a situación no resto da UE?
Pois hai lugares que nivel de esixencia son moi baixos. España asinou para a Educación niveis moi altos e isto indica que na educación básica ten que haber inmersión lingüística en linguas minoritarias, independentemente, da elección dos pais. Noutros lugares de Europa pois é diferente. Nalgúns puntos os niveis de esixencia son como os de España e noutras aínda peor. Pero noutros puntos de Europa a cuestión lingüística está moi territorializada e e moi fácil de actuar.

Entón, cúmprense ou non as vosas recomendacións?
Nós non somos policía. Nós recomendamos pero son os estados os que teñen que cumprir os seus compromisos. En todo caso, outros estados tamén lle poden esixir a España que cumpra eses compromisos.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 23-04-2015 08:59
# Ligazón permanente a este artigo
Ângelo Cristóvão: Lei Paz-Andrade, tudo por fazer
José Ângelo Cristóvão Angueira (Santiago de Compostela, 1965), licenciado em Psicologia pela Universidade de Santiago, especializou-se em Psicologia Social. É empresário (faz parte da Junta Diretiva da Associação de Empresários de Padrão) e atualmente preside a Associação Cultural Pró AGLP. Também é académico e secretário secretário da Academia Galega da Língua Portuguesa desde a sua fundação (2008).
UM ANO DA ENTRADA EM VIGOR DA LEI PAZ-ANDRADE

É o momento de expor alguns interrogantes, advertir alguns pontos fracos que dificultam a sua aplicação, e indicar algumas linhas de atuação que julgamos necessárias


PGL.gal - Por Ângelo Cristóvão a 9 de abril de 2015


Costumamos ver em artigos de diversos autores a reivindicação do galego como “lingua propria” conforme é indicado no “Estatuto de Autonomía para Galicia”. Caberia perguntar-se o que isto acarreta em termos semânticos e políticos. Poderia pensar-se que reclamar a qualidade de “próprio” assegura uma espécie de privilégio ou condição melhor em relação ao castelhano. Porém é o contrário, porque neste caso a reivindicação do próprio é sinónimo de especial ou particular, e acarreta a necessidade de outra língua, comum ou nacional, a castelhana, o que assinala já no texto legal uma desigualdade hierárquica, garantindo a superioridade legal da outra língua.

Sirva isto como exemplo de alguns lugares-comuns convertidos em pretensas qualidades que, com frequência, vemos atribuir ao galego como língua, caraterísticas que parecem ser especiais ou exclusivas como a “autenticidade”, “identidade”, “originalidade” ou “diferenciação” o que, por razões não especificadas, parece excluir ou rejeitar outras qualidades imprescindíveis para o normal desenvolvimento das denominadas “línguas modernas”, como a de se converter em instrumento de comunicação eficaz. Alguns chamariam a isto “sentido de utilidade”.

Não é preciso ir muito longe para perceber esta carência. Basta ler os discursos institucionais sobre o galego produzidos nas últimas quatro décadas, ou dar uma vista de olhos aos manuais escolares de uso obrigatório nos centros escolares da Comunidade Autónoma Galega. Os alunos conhecem argumentos étnicos, históricos ou filológicos do “por que” falar galego. Porém carecem em geral de discurso ou motivos do “para que”. Precisamente com o intuito de desenvolver o sentido instrumental, comunicativo do galego, promovemos em 2012 a Iniciativa Legislativa Popular que conduziu à aprovação da «Lei Paz-Andrade para o Aproveitamento da Língua Portuguesa e Vínculos com a Lusofonia».

A ILP foi promovida por pessoas e associações culturais do Movimento Lusófono Galego.
As mesmas que foram excluídas dos âmbitos oficiais e para-institucionais durante as últimas décadas.

Cabe advertir, especialmente aos leitores pouco informados, que a ILP foi promovida por pessoas e associações culturais do Movimento Lusófono Galego. As mesmas que foram excluídas dos âmbitos oficiais e para-institucionais durante as últimas décadas. Entidades que desenvolveram um trabalho continuado criando relações sociais no interior e o exterior da Galiza, constituindo e um tecido cultural e cívico sem o qual seria impossível a aprovação da Lei Paz-Andrade pela unanimidade dos deputados do Parlamento Galego.

Também foi dito publicamente que a lei, em vigor desde o dia 9 de abril 2014, precisou de vários meses de diálogo para chegar ao acordo entre os grupos políticos do parlamento autónomo. Ficou patente que os promotores fomos agentes ativos e necessários neste consenso, tendo muito em conta as opiniões de sectores contrários à ideia de lusofonia galega, exprimidas por várias pessoas qualificadas em outubro de 2013 em reunião presencial, por forma a integrar o maior número de vontades neste projeto comum.

Agindo desta forma, as pessoas que negociamos a lei em nome dos 17.000 assinantes da ILP Valentim Paz-Andrade, confiávamos em que a dinâmica do diálogo iria minimizar as possibilidades de atuações unilaterais de um ou outro lado, que pudessem pôr em risco este consenso, inédito na legislatura atual e infrequente em toda a história recente do autogoverno da Galiza. Um acordo que, visto de uma perspetiva mais ampla, abria expectativas para ultrapassar divisões e confrontos que vêm de longa data.

Posteriormente à aprovação do texto legal,
expusemos uma série de propostas articuladas
e justificadas para a sua implementação
no terreno do ensino, a comunicação social
e as relações internacionais

Na sequência desta lógica e com a previsão da sua aprovação no Parlamento, apresentamos, já em outubro de 2013, um Parecercontendo uma série de medidas concretas, detalhadas, para o desenvolvimento da futura Lei nas distintas áreas de aplicação. Posteriormente à aprovação do texto legal, em diversas reuniões com membros do Governo galego, expusemos uma série de propostas articuladas e justificadas para a sua implementação no terreno do ensino, a comunicação social e as relações internacionais. Foi precisamente neste último âmbito que a Academia Galega da Língua Portuguesa realizou as gestões para que o governo fosse convidado, pela primeira vez, a intervir numa Conferência da Comunidade de Países de Língua Portuguesa, concretizando-se em 9 de outubro de 2014, em Braga, com a presença de representantes de todos os países dessa organização internacional.

Chegados a este ponto, um ano após a aprovação da lei, cabe expor alguns interrogantes, advertir alguns pontos fracos que dificultam a sua aplicação, e indicar algumas linhas de atuação que julgamos necessárias.

Em primeiro lugar, é evidente que a credibilidade da lei, a do governo que a tem de aplicar, e a das instituições que pretendem participar ou beneficiar desta linha de trabalho, é proporcional à sua implicação em ações práticas. As declarações de intenções são credíveis na proporção em que passam do papel à realidade quotidiana.

Em segundo lugar, a ninguém surpreende que instituições promotoras de um galego concebido como língua divergente do português não tenham feito referências públicas à Lei Paz-Andrade, provavelmente porque se trata de uma “língua estrangeira”. Por isso resulta curioso receber notícia dos esforços de alguns por impedir a sua aplicação, como se o acesso dos cidadãos ao conhecimento da língua portuguesa, mesmo com o seu caráter voluntário, pudesse ter algum efeito sobre a fé no galego como língua independente.

Conhecida esta situação cabe perguntar-se publicamente se o interesse geral do país, representado pelos deputados do Parlamento e o governo eleito, deve submeter-se ao escrutínio de um grupo de filólogos que não estão de acordo com a referida lei, e levam um ano a boicotá-la. Cabe questionar se o currículo mais ou menos abundante de um grupo de professores universitários vale mais, ou pesa mais, que todos os votos recebidos pelos deputados que aprovaram o texto legal por unanimidade em março de 2014. Já o dizia Eça de Queirós n’A Catástrofe: Já que não há pátria, há família.

Em terceiro lugar existe o risco, ou a tentação, de organismos oficiais usarem o cenário internacional como extensão da política interna, transladando a foros lusófonos alguns problemas e divisões da cultura galega. Dificilmente poderão resolver fora da Galiza o que não conseguiram solucionar dentro. Esta linha de atuação, de que temos visto algumas amostras, especialmente em Lisboa, só consegue pôr em risco o trabalho realizado até ao momento. Algumas pessoas não acabam de entender que é a Galiza quem quer integrar-se no espaço lusófono, e não ao contrário. Situa-se aqui um dos retos mais urgentes do que se poderia chamar a “posição institucional galega” no espaço da lusofonia: conseguir um entendimento entre as partes implicadas, criando o contexto para uma necessária fórmula de colaboração entre instituições públicas e privadas. Naturalmente isto não é possível enquanto a política linguística tiver como prioridade manter o “monopólio da verdade” e continuar a ignorar a lusofonia galega.

Intervenção de Valentín García Gómez na conferência 'Perspetivas da Língua Portuguesa'
Intervenção de Valentín García Gómez na conferência ‘Perspetivas da Língua Portuguesa’

Em quarto lugar, os organismos públicos têm uma responsabilidade na adaptação das suas políticas à lei Paz-Andrade. Um ano depois da sua entrada em vigor esta tarefa está inteiramente sem desenvolver. No âmbito económico não se observou nenhum esforço destacado, apesar de diversas oportunidades. A Galiza não participa, nem em qualidade de observadora, de nenhum dos foros económicos, desportivos, da comunicação social, das pescas, da agricultura, etc, do âmbito da Comunidade de Países de Língua Portuguesa. A Companhia de Rádio e Televisão da Galiza tem adotado alguma iniciativa com boa intenção, mas resulta completamente insuficiente em relação ao encomendado no texto da lei. As possibilidades de negócio que se abriram recentemente em países em desenvolvimento como Angola e Moçambique, principalmente, passam ao lado das políticas públicas galegas. E não estamos numa altura histórica que nos permita desaproveitar as oportunidades. As ocasiões perdidas não se recuperam, e o mundo não aguarda por nós.

Aos 12 meses da entrada em vigor da Lei Paz-Andrade o âmbito da cultura institucionalizada continua a manter, salvo raras exceções, o tradicional veto à produção cultural em português. É exigível a entidades como o Conselho da Cultura Galega e outros órgãos públicos com orçamento de todos os contribuintes, manter um papel equilibrado e representativo do conjunto da sociedade. Seria útil saber se o CCG publicou algum livro em português padrão, nem que fosse como “tradução do galego”. Por enquanto o seu portal culturagalega.org, continua a esquecer-se de divulgar toda produção cultural que utilizar a norma internacional da nossa língua, seja produzida na Galiza ou além da Raia. A coleção “Vento do Sul” da editora Laiovento, com 22 volumes, parece não ter merecido uma notícia nesse portal. Os livros e revistas da AGAL publicados de 1980 até hoje apenas tiveram reflexo nessa entidade. Tendo em conta os factos, conhecidos por todos, o interesse muito recente do CCG em assumir um papel de “embaixada” da cultura galega no espaço lusófono tem uma credibilidade duvidosa, por dizê-lo diplomaticamente. O mesmo poderia ser interpretado de outros organismos que partilham a mesma “política cultural”. Todavia, com recursos suficientes e pessoal competente, faltam só as decisões adequadas para corrigir o rumo.

Finalmente, no caminho que é preciso percorrer para levar a termo o previsto nos artigos da lei Paz-Andrade, uma atuação sugerida no Parecer antes citado poderia constituir um passo positivo:

«Estabelecer um Órgão Consultivo específico ou, alternativamente, um grupo de trabalho do Conselho de Ação Exterior da Galiza (CAEX), centrado no relacionamento internacional lusófono, com o objetivo de definir prioridades, gerar ideias e contribuir para o desenho e desenvolvimento da ação lusófona galega, incorporando para isso as entidades da sociedade civil que tenham entre os seus objetivos a promoção deste relacionamento».
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 09-04-2015 18:36
# Ligazón permanente a este artigo
Xosé María Dobarro: DON RICARDO CARVALHO CALERO
Redacción Diario de Ferrol |22 Marzo 2015


En tres días, este próximo mércores, o primeiro da recén inaugurada primavera, cumpriránse vintecinco anos do falecemento do profesor Carvalho Calero, unha das figuras más relevantes do mundo cultural galego nadas neste noso Ferrol, mírese por onde se mire, cada día máis desnortado e decadente. Do Ferrol deprimido dos comezos do século XX, pagando as consecuencias do final do desastre colonial decimonónico (“Más se perdió en la guerra de Cuba”, aínda se di hoxe para referirse a importantes perdas), fálase na novela Días turbulentos de Ángel Oliver, novela finalista do premio Nadal de 1954. E traio aquí esta obra e esta autor porque cando, nesta mesma columna, hai quince días recordaba os nomes de dous escritores e dunha escritora ferrolás que foran finalistas deste prestixioso premio esqueceume citar este outro paisano noso que, segundo manifestaba cando obtivo o galardón, contaba “la vida de un señorito de pueblo que navega por todas las esferas sociales”. Informoume dese despiste –e iso que teño a primeira edición da novela e que recordo tela lido hai tempo–, que hoxe quero corrixir, o meu querido amigo de case seis décadas Vicente Araguas, quen, no seu día, entrevistou o autor para este noso xornal. Detalle que tamén lembro. E falando de narrativa e volvendo a don Ricardo, se cadra non estaría de máis recordar, que o ilustre catedrático na lonxeva Universidade de Compostela, poucos anos antes, concretamente o 22 de abril de 1950, gañara, con A Xente da Barreira, o primeiro concurso de novela de asunto galego convocado pola Editorial dos Bibliófilos Gallegos. Nesa altura residía en Ferrol, impartindo docencia aquí e acolá, onde se arriscaban a contratalo, dado que estaba inhabilitado para ocupar postos de carácter oficial. Compre dicir que A xente da Barreira, foi a única das sete novelas finalista que se presentara redactada en idioma galego e que o poliédrico xurado, presidido por Ramón Cabanillas e formado ademais por Ramón Otero Pedrayo, Francisco Fernández del Riego, José Guerra Campos, Francisco Serrano Castilla e Raimundo García Domínguez “Borobó”, declarouna gañadora con catro votos a favor, un en contra e unha abstención. Segundo se le no albaroque, acabouse de imprentar “o día 7 de xaneiro de 1951, festa de San Xulián, padroeiro de Ferrol”, indicación que, penso que non é moito aventurar, debeu ser recomendación do propio autor. A súa posta á venda inauguraba a narrativa galega de posguerra. Non é, nin de lonxe, o mellor que nos ten legado o creador Carvalho Calero, mais é un fito que aí vai quedar de xeito perenne como iniciador dunha andadura.
Os asuntos que trata nada teñen que ver coa nosa e a súa cidade, pero si encontramos exemplos abondos de presenza de Ferrol noutras obras súas. Nestes días estáselle a dar moito bombo á descuberta duns posibles restos de Cervantes -que nunca se saberá se son ou non son- buscados principalmente co ánimo de gañar turismo cultural en Madrid. Non é mala cousa, aínda que non estou moi seguro do bo emprego de tanto carto para tan pequenos logros. Vexo excesivo protagonismo e afán de ficar para a posteridade. Mais... Salvando as distancias, e, por suposto, cun mínimo investimento, creo que o establecemento dalgún tipo de roteiros dedicados a recoñecer e divulgar os valores dun grupiño de escritores que aquí naceron ou desenvolveron toda ou parte da súa actividade literaria non sería mala cousa. Mais ben todo o contrario. Don Ricardo morreu, como xa dixen e é máis que sabido, hai vintecinco anos, un bonito número e unha cifra redonda para conmemoracións de todo tipo. Penso, como tanta outra xente, que a Academia Galega volve ter unha magnífica ocasión para non deixar pasar este ano sen o honrar debidamente dedicándolle o Día das Letras Galegas.
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 23-03-2015 11:37
# Ligazón permanente a este artigo
Caderno da Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra








clocks for websitecontadores web


anuncia o portal na túa web




O meu perfil
cequipnormalizacion@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

© by Abertal