Anos levamos tentando conxurar os demos que pululan á roda do concepto que temos sobre a lingua que nos é propia. Porque, non hai que esquecelo, os complexos e menosprezos, por veces inconscientes, e basicamente motivados pola situación diglósica e inferiorizada en que a vivimos, tennos conducido até a calamitosa situación actual, vista a enorme perda de falantes que estamos a observar, alén do risco que corremos canto a competencia lingüística se refire, de non solucionarmos o problema a tempo.
A aprobación da LOMCE, e as incontábeis consecuencias negativas para o sistema educativo en xeral, tamén repercutirá no fomento e extensión do galego. A propia Xunta, primeiro, arremeteu contra o idioma introducindo mudanzas na Lei de Normalización Lingüística, deixando entrar pola porta de atrás o “trilingüismo”, e así consolidar un terceiro idioma, estranxeiro, para pasar a ser lingua vehicular a partes iguais cos outros dous. Nin que dicir ten o resultado que con isto se obtén, ademais de que ás Matemáticas e ás optativas na ESO se lles prohíbe de facto seren impartidas en galego, idioma en que até ese instante se viñan impartindo.
As argumentacións necesarias fundamentadas nos razoamentos sociolingüísticos para explicar o porqué de que o galego ten que mudar de situación como lingua B para lingua A e o esforzo en facer entender que non existen no mundo linguas mellores nin peores, nin linguas máis cultas que outras, etc., lévannos agora a facernos eco desoutra faceta, a utilitaria, e até de discriminación positiva se nolo permiten, que lle podemos tirar ao noso idioma. Fóra de que poidamos ser, ‘mutatis mutantis’, algo máis de 3 millóns de galegos e competentes en alto grao no noso idioma, diremos que non é un idioma moi extenso, mais tampouco dos máis pequenos, nin sequera en Europa, pensemos, p.e., no macedonio, esloveno, letón, estonio ou maltés, oficiais de cadanseu estado.
Dito isto, e indo ao gran, querémonos congratular da iniciativa lexislativa popular, so o nome de Valentín Paz-Andrade, que o empresario Xosé C. Morell fixo no parlamento galego o pasado 14 de maio. Avalárona dezasete mil sinaturas, que defenden a incorporación progresiva da lingua portuguesa nas aulas en todos os niveis educativos. Nela engade, ademais, que se dá o paradoxo de que en Extremadura, p.e., todo o alumnado de secundaria pode estudar o portugués, se así o quixer, como segunda lingua estranxeira. Lonxe de apriorismos historicistas e filolóxicos, a proposición agárrase á potencialidade, mesmo en termos económicos, que os galegos atesouramos a través do que nos é inherente para proxectármolo no portugués. A lusofonía, con 254 millóns de falantes, é unha cifra nada desprezábel.
Favorecer a aprendizaxe ao longo de toda a vida, como parte do noso benestar social, é un dos maiores capitais con que contamos, de aí se ter convertido nunha prioridade política de todos os países europeos, nomeadamente a partir do Consello de Lisboa de marzo de 2000. Deste xeito, o Organismo Autónomo de Programas Educativos Europeos, que rexe os famosos Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci e Grundtvig, apoia tamén como iniciativa a existencia do chamado Portfolio, un documento persoal en que os que aprenden ou aprenderon unha lingua —na escola ou fóra dela— poidan rexistrar a súas experiencias de aprendizado de idiomas e culturas e reflexionar sobre eles. Dita validación vén ser un documento persoal regulado a nivel europeo que serve de axuda práctica para valorar o nivel de desenvolvemento lingüístico de cadaquén.
Non temos dúbida de que un alumno galego acabado o bacharelato estaría capacitado para entrar nun nivel B2 de Portfolio en portugués. Isto é, dos seis niveis de que consta o Porfolio, diriamos que podería perfectamente entrar no cuarto nivel. A lingua galega, pois, sería a plataforma idónea desde a que partir, coa inmensa vantaxe que para un galego isto supón, comparado cun extremeño, que tería que comezar desde cero. Ou sexa, unhas leves nocións de morfoloxía, de léxico e algo menos de fonética serían quen de pór ao día en poucas sesións ao alumno para estar en disposición de poder lograr o B2.
En “O porvir da lingua galega”, Valentín Paz-Andrade teimaba xa no achegamento a través do galego ao mundo da lusofonía como fonte de relacións e intercambio económico. Pero a iniciativa lexislativa popular vai máis alá, propondo, á parte da introdución do portugués no ensino, que Galiza sexa membro de pleno dereito da comunidade de países de lingua portuguesa “fixérano no seu día Fraga e Pérez Touriño”, e que haxa unha recepción aberta en territorio galego das emisións de radio e televisión veciñas. Poida que a vantaxe competitiva de Galiza no bloque da lusofonía (4’6% do PIB mundial) non sexa máis que unha quimera.
Mais o que de certo sabemos é que o noso capital patrimonial abofé que sae beneficiado, tanto se se nutre material como espiritualmente, de admitirmos a senda complementaria e útil que o portugués nos marca.
A CIG-Educación acusa de “galegofobia” e “autoodio” a este departamento da Xunta
REDACCIÓN SERMOS GALIZA
A CIG-Ensino afirma que a Consellería de Educación “negouse taxativamente” a que no apartado das conmemoracións do calendario escolar apareza como data a celebrar o Día de Rosalía, 24 de febreiro. Mais no calendario si aparece o día dos Dereitos do consumidor.
A central nacionalista entende que “só nunha permanente actitude de rexeitamento de todo o relacionado coa nosa lingua, nunha negativa a potenciar o uso do noso idioma, no autoodio podemos explicar esta actitude de Educación”
Horario excesivo
Noutra orde de cousas, a CIG-Ensino propuxo que o curso escolar comezase os días 12 e 17 de setembro e lembroulle á administración que na Galiza hai un horario escolar que “supera en moitas horas o de países que sempre se sitúan como modelos en materia de Educación. De acordo cos datos que figuran na propia páxina do MEC, en Galiza o alumnado de Secundaria ten 1050 horas lectivas, fronte ás 868 de Finlandia, as 983 de Francia e as 973 de Alemaña. En Primaria tamén o alumnado galego, con 875 horas, supera as 621 de Finlandia, as 714 de Alemaña e mesmo as 872 de Francia”.
La DGT asegura que buscará el modo de compatibilizar los dos idiomas.
CARLOS PUNZÓN - Vigo - La Voz 22 de mayo de 2013
Las denuncias contra las concesionarias de las autopistas de la comunidad por rotular parte de sus señales en gallego no avanzarán finalmente en su tramitación administrativa, según anunció ayer el coordinador de la Dirección General de Tráfico en Galicia, Pedro Pastor. El máximo responsable de la DGT en la comunidad aseguró a La Voz que el medio centenar de denuncias tramitadas por la Guardia Civil de Tráfico serán archivadas por deficiente argumentación de los agentes y por tanto no significarán la imposición de la multa de 3.000 euros por cada expediente abierto como propusieron en sus boletines de denuncia contra las empresas concesionarias de la AP-9 y de los dos viales autonómicos de pago.
«Entendemos que como mucho estirando la ley daría para una sanción de tipo leve porque no genera ningún tipo de problema de seguridad vial sino que es un problema más de tipo sentimental con el idioma», dice el coordinador de la DGT contrariando así la versión aludida en las denuncias sobre la supuesta confusión que el idioma gallego puede generar en la conducción a algunos usuarios de las autopistas.
La ley salvaguarda el español
Pero aunque las denuncias sean archivadas y con ellas las sanciones propuestas, la DGT reconoce que sigue habiendo un escollo para implantar de nuevo las señales solo en gallego. El artículo 56 de la Ley de Tráfico aprobada en 1990 establece textualmente que «las indicaciones escritas de las señales se expresarán al menos en el idioma español oficial del Estado». Un real decreto posterior añadido a la citada ley como artículo 138 especifica que «las indicaciones escritas que se incluyan o acompañen a los paneles de señalización de las vías públicas, e inscripciones, figurarán en idioma castellano y, además, en la lengua oficial de la comunidad». Pero en el caso de las señales de restricción de paso en los peajes que motivaron las denuncias en Galicia se establece en la instrucción R200 A, que el texto deberá ser «peaje» en la parte superior de la señala y «toll» (su traducción en inglés) en la inferior, sin dejar lugar pues al término gallego «peaxe». Sin embargo desde abril del 2010 una orden del entonces ministro de Fomento, José Blanco, remitida a Audasa y a las unidades provinciales de Carreteras en respuesta a una queja de A Mesa Pola Normalización Lingüística, determinaba la sustitución progresiva de las señales para que incluyesen la toponimia correcta «e a sinalización mediante pictogramas ou bilingüe na cartelaría para os nomes comúns», según se hace constar en una carta remitida desde el ministerio a la organización gallega.
Pocos agentes
«No pretendemos herir susceptibilidades, porque incluso esas señales de peaje se pueden colocar sin ningún texto, pero se buscará una solución y una fórmula para dejar a todo el mundo satisfecho», añade Pedro Pastor.
Según la versión del responsable de la DGT, las denuncias fueron realizadas por dos agentes de la Guardia Civil en la provincia de A Coruña, desconociendo si también se han cursado en Pontevedra, como sí señalaron a La Voz fuentes de la Guardia Civil. Tráfico asegura que se ha requerido a los agentes desde el subsector de la Guardia Civil para que dejen de denunciar a las concesionarias gallegas por las leyendas de las señales, añadiendo que algunas de las denuncias fueron remitidas a las empresas solo para que presentasen alegaciones.
Fueron remitidas medio centenar de sanciones de 3.000 euros cada una.
CARLOS PUNZÓN - Vigo - La Voz 21 de mayo de 2013
Las concesionarias de las autopistas gallegas han sido sancionadas hasta en 54 ocasiones en las últimas semanas por rotular únicamente en gallego e inglés las señales de tráfico con las que se ordena detener el vehículo para abonar los peajes. Las señales, más de doscientas ubicadas a lo largo de la AP-9 y en las dos autopistas autonómicas justo antes de las áreas de pago, incluían dentro de un círculo rojo y con fondo blanco las leyendas peaxe y toll, lo que según Tráfico supone una vulneración del Reglamento General de la Circulación al no aparecer en ellas la misma indicación en castellano. La vigente normativa de señales en su apartado 200 A indica como únicamente válida para advertir la cercanía de las cabinas de peaje las que indican en castellano e inglés dicha circunstancia, separadas por una franja negra, que es la que en general expresa la orden de detención, como por ejemplo en controles policiales o aduanas.
Las denuncias fueron efectuadas por agentes de la Guardia Civil de Tráfico alegando el incumplimiento del artículo 142 del reglamento de circulación, que apunta que «nadie debe instalar, retirar, trasladar, ocultar o modificar la señalización de una vía sin permiso de su titular o de la autoridad encargada de la regulación del tráfico».
3.000 euros de multa por señal
Los agentes indicaron expresamente en sus boletines de denuncia la modificación irregular que a su juicio constituye el cambio de la palabra peaje a su equivalente en gallego. «Se prohíbe modificar el contenido de las señales o colocar sobre ellas o en sus inmediaciones placas, carteles, marcas u otros objetos que puedan inducir a confusión», apunta el articulado al que hacen mención las denuncias, para hacer ver que la indicación en gallego puede «confundir» a los conductores de fuera de la comunidad.
Tras recibir la cascada de sanciones, cuyo coste indicado en el mismo boletín de denuncia se eleva a 3.000 euros por cada caso, las concesionarias de las tres autopistas llevaron a cabo la modificación de todas las señales de peaje colocando un adhesivo con la palabra en castellano sobre la leyenda original en gallego, que ya no se puede ver en prácticamente ninguna de las señales de restricción de paso de los tres viales.
La galleguización de las señales se había llevado a cabo a partir del año 2009 en la autopista del Atlántico y hasta el momento no había generado ningún problema legal, extendiéndose la leyenda peaxe además a los carteles informativos de la AP-9 e indicaciones de carriles de telepeaje de dicha infraestructura.
Las denuncias tramitadas por Tráfico incluyen además referencias a otros supuestos incumplimientos de la normativa de señales por la colocación antes de cada cabina de peaje de distintivos en los que aparece dibujada la figura de un persona con una gorra. Las denuncias indican que, como en el caso de las señales en gallego, esos carteles que no figuran en el reglamento de circulación pueden confundir sobre la obligatoriedad de detener la marcha por la presencia de un control policial.
Que unha editorial de pequena dimensión decidira hai tres anos publicar a Obra Completa de Roberto Vidal Bolaño pon en cuestión a política editorial e o sistema literario. Quen isto pensa é Francisco Macías, o creador de Edicións Positivas, un selo que descubriu a Lois Pereiro en vida -anterior Día das Letras- e agora ten nas librarías dous dos seis volumes que integrarán a Obra Completa de Vidal Bolaño. Para Francisco Macías, por vez primeira o Día das Letras descobre un autor de dimensións inmensas e fai mesmo cuestionar a nosa historia literaria.
-Que descobre a Obra Completa de Vidal Bolaño?
Estou a recibir opinións de moita xente que me di que están descubrindo un autor como a copa dun pino, un autor inmenso. A publicación da súa obra podería facer repensar as políticas editoriais e o sistema literario. Manter un autor como Roberto case oculto di moi pouco do noso sistema literario. Topei mesmo con xente moi enfadada por non ter lido este autor, por non o ter atopado e saber del só agora. É a primeira vez que a Academia descobre un autor. No caso de Lois Pereiro, a conmemoración foi moi popular, mais non foi unha descuberta. A figura de Roberto era moitas cousas, director, actor, iluminador, dobrador... pero a xente está descubrindo un autor. Ten mérito a Academia, a que o escolleu.
-Como explica ese ocultamento da súa obra, até agora case nada publicada e moi difícil de atopar?
Roberto sigue sendo moi incómodo, o que di moi pouco a favor da cultura galega, que non se asuma a como un gran autor. Hai que ser autocríticos e recoñecer que isto é así. Vén dado tamén polos prexuízos que temos polos dramaturgos, que son escritores de segunda. Trátase dunha eiva que había que eliminar. Por outra parte, Roberto era un tipo moi independente. A xente na cultura funciona por capelas, e el era un home libre. Aínda hai medo a súa literatura, eu creo que é porque quen a le se asombra. Roberto falaba do presente, non tiña que diferenciarse da realidade, do que estaba a acontecer. Non hai ningún autor da literatura galega que se ocupara tanto do que estaba a pasar, do presente, da decadencia da sociedade na que vivimos.
-Ese retrato da sociedade contemporánea pode continuar a ser incómodo?
Escribiu trinta obras de teatro e guións e sempre falaba do presente. Nalgunha delas, como en Doentes falaba do pasado e no fin mesmo apuntaba que estaba a retratar a Compostela daqueles anos, “ou destes” escribía. Neste aspecto é un caso único na nosa literatura. Despois ten ese humor particular de quen fala de nós mesmos, na súa obra veste reflectido. En Criaturas hai unha panda de monstros que el humaniza porque os impresentábeis son os que temos na casa, os que oímos na barra do mar, somos todos. É fácil falar dos monstros dos anos trinta, pero hai que ser moi valente para falar dos que están a nosa beira Sabía que o teatro ou molesta ou non é teatro. Para crear cun humor como o del hai que poñerlle valor e esa sociedade sigue sen estar preparada para este tipo de autores.
-A Obra Completa sorprende tamén pola súa dimensión. Positivas só publicou polo de agora dous volumes. Faltoulles tempo para chegaren ao Día?
A obra conta con seis volumes, cada un cunha media de 350 páxinas. Por que non se fixo antes? Nós empezamos hai tres anos a preparar a Obra Completa e a declaración pillounos cando levabamos xa tempo traballando. En principio valoramos a posibilidade de apurar o ritmo de traballo mais logo decidimos seguir cos tempos que tiñamos previsto. Para nós é un proxecto importante.
-Coa obra de RVB na man, como explica que sexa un selo como Positivas a que a publique e non os máis potentes do noso panorama editorial?
Pola calidade e a dimensión do autor non entendo como os que van de grandes non o fixeron antes. Se non saíu publicada a obra de Vidal Bolaño é porque é un autor incómodo e desfaríase o canon literario establecido. Os prexuízos ideolóxicos, escénicos e aos autores teatrais influíron. Para os autores de teatro tamén é certo que o libro é secundario. Idean os textos pensando no escenario e aí xa comeza a primeira eiva para seren considerados escritores de primeira
-Para Positivas este é o proxecto editorial de maior dimensión. Por que deciden afrontalo?
Digamos que é distinto do que fixemos, mais os novos tempos obrigan a facer cousas diferentes e a arriscar. Tes que buscar os ocos que quedan porque non podes competir. Buscas os ocos e atopas buracos inmensos. E aí está Roberto. Coñecino antes no teatro, na obra Rastros que ver na Nasa e descubrín un autor inmenso. Detrás dunha obra como As actas escuras hai un traballo literario excepcional.
-Levou a obra de Roberto a Portugal. Como foi recibida?
Presentámola en Portugal, en Barcelona e agora imos a Suíza. Na Galiza a ver se a podemos presentar na Academia.... digo eu, polo menos, que nolo propuxeran!!!! A obra está editada pola persoa que ten un coñecemento máis profundo da escrita de Roberto, que fixo unha tese de doutoramento sobre a súa obra, Xosé Manuel Fernández Castro. En Portugal, era xa coñecido porque traballara alí no teatro e o recibimento foi estupendo.
-Vostede non apresurou o día para chegar con todo pronto ao 17 de maio mais, valora que hai moito ruído editorial arredor da data?
Son parte implicada mais, ás veces, nótase premurano traballo de moitas editoras. Non este ano particularmente, senón sempre. Hai unha produción excesiva que non se corresponde coa demanda, é o mundo ao revés. Non creo que se demande todos eses títulos tan repetitivos. Nós temos ganas de que pase o día para seguir traballando tranquilamente a obra de Roberto. Outros teñen o sentimento contrario, que vai ser de nós a partir do 17, que faremos cos libros. Nós estamos convencidos de que a literatura de Roberto ten un percorrido longo. A partir de agora, ninguén vai poder obviar a obra de Roberto Vidal Bolaño. É un monstro pero non hai que ir con premuras.
-Considera que o aniversario de Cantares Gallegos está a ocultar a celebración e Vidal Bolaño?
Non quero ser mal pensado, mais repito que Vidal Bolaño aínda hoxe é incómodo. El fixo unha obra que é Agasallo de sombras con Rosalía como protagonista. Púdose facer unha edición conxunta para unir estes dous personaxes e non se fixo.
Arredor de 300 sinaturas apoian a proposta para que os estudos galegos conten cunha sección propia e un grupo de debate na Modern Language Association.Profesores, catedráticos, Decanos, e mesmo reitores de universidades como Berkeley, Yale ou Columbia, enviaron o seu apoio.
Por Xurxo Salgado | Compostela | 20/05/2013
O galego pode ter presenza nun dos órganos de maior prestixo lingüístico de Estados Unidos; a Modern Language Association. Iso se prospera a iniciativa xurdida na González-Millán Galician Studies, que axiña se espallou polo mundo académico, tanto galego coma norteamericano, e que xa recibiu apoios de reitores, decanos, xefes de departamento, profesores e alumnos dende o Reino Unido a Nova Zelandia e dende Brasil a Galicia.
Os promotores da petición son conscientes da proxección que teñen os estudos galegos, principalmente nos Estados Unidos, que nun contexto de interconexión internacional atraen cada vez maior interese académico. Deste xeito, inspíranse no traballo pioneiro de Xoán González-Millán, quen dende Nova York propiciou a renovación e unha ampla difusión dos estudos galegos, ata a súa morte nun accidente no 2002.
Como xurdiu?
A iniciativa xurdiu tra-la presentación dunha proposta similar realizada dúas semanas atrás por Benita Sampedro (profesora en Hofstra University en Nova York) en relación con Guinea Ecuatorial. Benita Sampedro é tamén galega e animou o grupo de Galician Studies no mundo anglófono a emprender unha iniciativa similar. "En realidade, esta posibilidade viña sendo apuntada e discutida por moitos de nós desde hai polo menos dez anos. A novidade agora é que tivemos información de que esta importantísima e exclusiva organización con sede en Nova York, Modern Language Association (MLA), está a piques de reunirse para discuti-la revisión das súas seccións permanentes", sinala Gabriel Rei-Doval, Associate Professor no Departamento de Español e Portugués da Universidade de Wisconsin-Milwaukee e un dos impulsores da iniciativa, en declaracións a GC.
O MLA é unha organización académica que se centra sobre todo no inglés, aínda que o mundo hispánico é -como en xeral acontece nos EEUU- a outra principal referencia. Neste prestixioso centro son contadas as culturas minorizadas que teñen presenza nel; o catalán e o gaélico, entre eles --Catalan Studies e Celtic Studies--. O MLA é a organización de linguas e culturas máis importante dos EEUU e do mundo, e reúne miles de persoas tódolos anos nunha convención que se celebra nalgún lugar de EEUU ou Canadá. Publica tamén revistas e publicacións diversas de ampla difusión internacional. É tamén a que establece moitos estándares do traballo académico sobre linguas en Norteamérica (e tamén noutras latitudes), e polo tanto calquera sección ou área de traballo que eles recoñecen ten unha tremenda visibilidade na academia norteamericana.
A iniciativa
Por iso no Grupo González-Millán de Estudos Galegos, que agrupa académicos no mundo anglófono pensaron que era agora -e non máis adiante- o momento para "botarse á piscina". Deste xeito, e de forma coordinada, o domingo 5 de maio lanzaron por e-mail, internet e as redes sociais unha campaña que partiu da Universidade de Milwaukee, pero que en cousa de horas comezou a sumar adhesións, primeiro nos EEUU, de costa a costa, e logo no Reino Unido, Irlanda, Australia e Nova Zelandia.
En Galicia foi apoiada desde as tres universidades galegas, e serviron de importantes altofalantes tamén o ILG e a Asociación Internacional de Estudos Galegos. Grazas a iso recibiron adhesións dos máis notables filólogos portugueses, brasileiros e mesmo algúns españois. Nos EEUU, profesores, catedráticos, Xefes de Departamento, Decanos, e mesmo Reitores das mellores universidades enviaron o seu apoio (UC-Berkeley, Columbia University, New York University, City University of New York, Duke U., UT-Austin, Yale...). Ademais, recibiron o apoio de moita xente que ou son bolseiros/lectores, ou investigadores que están comezando, e polo tanto poden se-lo futuro dos Estudos Galegos. Esta é a lista ata agora.
A imaxe de Galicia
"Aparecemos moitos galegos que traballamos en EEUU, pero tamén moitos académicos españois, portugueses, latinoamericanos que senten empatía por Galicia e polos Estudos Galegos, e mesmo moitos norteamericanos (e, obviamente, británicos como David Mackenzie ou John Rutherford, "pais" do galicianismo anglófono)", sinala Rei-Doval. O apoio entre académicos non-galegos que traballan en EEUU sorprendeu os impulsores da iniciativa. Por iso, barallan retomar este asunto no outono, cunha investigación sobre as razóns polas que este proxecto conseguiu tanta e tan rápida difusión a través da Internet e as redes sociais. "Poida que Galicia proxecte internacionalmente unha imaxe moito máis positiva do que ás veces se pensa, e que exista moita máis simpatía e empatía co noso País do que ás veces parece, sobre todo cando sabe venderse ben a súa importancia co márketing e o discurso axeitados", suliña.
Ademais, esta petición foi subscrita polo Secretario Xeral de Política Lingüística da Xunta, Valentín García; o Secretario Xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, e mailo Conselleiro de Educación, Jesús Vázquez Abad. "En todo caso, esta é unha iniciativa independente de corte académico, sen afiliación política ningunha, formulada e difundida desde o galicianismo norteamericano -co apoio dos colegas e amigos das Illas Británicas-", engade Rei-Doval. O documento foi redactado en colaboración por Kirsty Hooper, Kerry McKevitt, Benita Sampedro, e o propio Rei-Doval.
Unha língua ponte
"Nós queremos que se considere o galego e Galicia como ponte entre os mundos hispánico e lusófono, e que se vexan as múltiples posibilidades que un campo como o Galician Studies ofrece ós Estudos Culturais, Transatlánticos, Postcoloniais, sobre o Multilingüismo, etc", suliña ao aclarar que é unha labor "titánica" e que levará tempo. "Pero esta campaña é un paso máis nese labor en que se ten esforzado tanta xente, desde os pais (ou se cadra avós) do Galicianismo norteamericano, como Martínez López, Guerra da Cal, Rubia Barcia ou González López, ata o gran reformulador dos Estudos Galegos (en EEUU e tamén en Galicia) que foi Xoán González-Millán", apunta Rei-Doval. En parte, este esforzo, pretende axudar tamén a recupera-la súa memoria.
