Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra


Xosé Manuel Sánchez Rei: “O galego popular presenta unha hibridación alarmante”
Usando “unha variedade fortemente erosionada” non se axuda a normalizar o idioma. Esta é unha das teses dos autores de “Modelos de Lingua e Compromiso”; libro de Baía Edicións editado por Xosé Manuel Sánchez Rei. Nesta entrevista, este profesor de Filoxoxía da UDC denuncia, entre outros puntos, que na TVG faise gala de deturpar o galego e di que xornalistas e políticos deberían dar exemplo de boa praxe coa lingua.

Por Manuel Vilas - Galicia Confidencial | A Coruña | 17/04/2015


Xosé Manuel Sánchez Rei, nado na Coruña en 1973, é un filólogo e escritor galego. Segundo resume a Galipedia, licenciouse en Filoloxía Galego-Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela en 1997 e doutorouse na Universidade da Coruña en 2001, onde actualmente exerce a docencia como Profesor Titular na Área de Filoloxía Galega e Portuguesa. É secretario da Revista Galega de Filoloxía e membro do seu Consello de Redacción desde o seu aparecemento no ano 2000, colaborando tamén con artigos en Terra e Tempo.

Baía Edicións e o Grupo Illa da UDC presentan "Modelos de Lingua e Compromiso", un volume editado por este profesor, o 5 de maio na Feira do Libro de Santiago. Nesta conversa abórdase a temática do libro e tamén a situación actual da lingua.

Que motivos os levaron a decidir publicar un libro que reflexiona sobre a calidade do idioma e a súa normalización?
Ben, é unha moi boa pregunta porque demanda ser respondida de varias formas. En primeiro lugar, o libro nace da necesidade de subliñar, contra o que parecen pensar algunhas persoas, que non pode haber unha normalización real da lingua partindo dun modelo hibridizado ou barbarizado a respecto do español, pois esa mestura en si propia supón unha das principais ameazas para a sobrevivencia do galego, xunto á substitución, que é a outra cara da medalla da desaparición do idioma. En segundo lugar, no marco do sempre necesario debate científico-académico, as autoras e autores desta obra propomos outra visión do que debe ser obxecto de promoción da lingua para a súa normalización, xa que non acreditamos en que facendo uso dunha variedade fortemente erosionada se contribúa nin para a recuperación externa do galego (no uso social) nin para a interna (a limpeza de elementos foráneos desnecesarios, adoito provenientes do español). E en terceiro lugar, trátase de devolver ao pobo galego, que ten e tivo o honroso mérito de conservar o idioma, a súa propia lingua destonada na medida do posíbel de hibridacións que só a danan e asentado na tradición galego-portuguesa. Obviamente, en todo este proceso, muda o grao de responsabilidades: corresponde ás persoas con proxección pública (políticos, xornalistas, autoridades académicas, profesorado, investigadores da lingua etc.) daren exemplo cunha boa praxe pública da lingua; non se pode exixir a quen que non tivo a oportunidade de estudar galego que o utilice na súa vida diaria como o debe facer unha persoa neses ámbitos públicos.

Na presentación do volume indícase que "dificilmente se pode pensar nunha restauración social da lingua cando o que se pretende restaurar está fortemente erosionado polo español"...
O coñecido como “galego popular” presenta uns niveis de hibridación alarmantes en todos aspectos da lingua (fónico, morfolóxico, sintáctico etc.) e o galego dos medios de comunicación arrastra tamén unha débeda nada desimportante a respecto do español, a cal se traduce, normalmente, nun galego linguisticamente neutro que prefire estruturas coincidentes con esa lingua antes que as máis características.

Até que punto cree que o galego de uso común perdeu identidade ante o dominio do español en ámbitos como os medios de comunicación?
Hai que notar tamén que o galego ten unha moi pouca presenza nos medios de comunicación, o que sen dúbida non favorece o proceso de normalización.

É esta "erosión" un proceso evítabel?
Habendo vontade de restauración por parte da administración e do ámbito académico, a tal erosión é reversíbel, mais para isto poder producirse as autoridades políticas e académicas teñen de ter vontade real desa recuperación, o que, como é sabido, cando menos por parte das primeiras, dista moito da realidade. En ningún país do noso ámbito (e penso na Alemaña, Franza, Inglaterra, Portugal etc.) acontece que os membros do goberno empreguen a súa lingua respectiva hibridizada a respecto dunha viciña ou que mesmo fagan gala desa mestura.

Que medidas serían necesarias tomar polas administracións para este fin?
Todas elas pasan porque se involucren verdadeiramente na restauración interna e externa do galego, para alén de simples efemérides folclóricas ou culinarias; despois, asumido este punto inicial, terían de ser ideadas diferentes actuacións destinadas a contextos e ámbitos particulares: administración, medios de comunicación etc. E, obviamente, a lingua debería ter unha maior presenza no ensino desde os primeiros anos en que unha crianza asiste ás aulas no colexio, para o cal non serve o actual decreto do PP.

Unha norma do galego máis próxima a norma do portugués sería útil para deter esta "erosión"?
Non se pode dubidar de que unha maior aproximación ao portugués, que, na realidade, é o galego na súa versión máis internacional, favorecería involuír esa barbarización que sofre o galego na súa confluencia co español, mais, na liña do comentado máis arriba, é tamén necesario que as autoridades políticas e académicas se impliquen de verdade na causa do galego.

Como pode influír a introducion do portugués como optativa no ensino medio na visión que os mozos teñen da lingua?
O pobo galego está nunhas óptimas condicións para se aproveitar da proxección internacional da súa propia lingua, chamada “portugués” fóra da Galiza; por iso, cunha boa didáctica e unha adecuada praxe do ensino da norma portuguesa, penso que a mocidade podería mellorar a súa percepción do galego se soubese a poderosa axuda que pode ser ter plena consciencia de que o galego é falado por máis de 200 millóns de persoas no mundo.

Por que consideran que a calidade do galego está vencellada coa súa popularización? Un galego máis culto e menos 'popular' limitaría ou axudaría a sua adopción polos máis novos?
As autoras e os autores do libro somos da opinión que a expansión social do galego a través da súa recuperación de usos se acha intimamente unidade a un modelo de lingua digno, xa que dificilemente se pode normalizar unha variedade fortemente influída polo español. Ao mesmo tempo, a lingua debe contar con varios rexistros para ser empregada en contextos ben diferentes e aí teñen cabida tando as variedades máis formais canto as máis populares. Mais ao falarmos de tipos de galego máis populares non estamos a nos referir a variedades coloquiais grandemente interferidas polo español, mais a rexistros populares, claro, aínda que destonados de formas tiradas do castelán. Pode haber unha lingua máis popular que a do cancioneiro anónimo tradicional? Pois ben, xa no século XIX os eruditos que se dedicaron á súa compilación, como Saco Arce ou Pérez Ballesteros, eran plenamente conscientes de que os cantos tradicionais tiñan algúns elementos bárbaros, normalmente lexicais, e ocupáronse moi ben de, nas súas posibilidades, os identificaren.

Un dos xeitos comúns de denominar ao estándar do galego, ás veces críticamente, é o "galego da TVG". Que papel debe xogar a emisora pública na fixación dese estándar? Está a cumprir a súa obriga legal de fomentar a normalización do idioma?
A TVG ten como unha das súas finalidades promocionar a lingua galega e ser un dos máis importantes factores no seu proceso de recuperación de usos e de prestixio. Por tal motivo, debe contribuír para a proxección da variedade estandarizada, mais tamén ten de se converter nunha ferramenta útil para a dignificación da lingua, o que, coa existencia de determinados programas que mesmo fan gala de deturpararen o galego, pouco ou nada contribúe para a normalización do idioma.
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 18-04-2015 11:04
# Ligazón permanente a este artigo
O futuro do galego nas XXIV Xornadas de Lingua e Literatura
Sermos Galiza

Será unha intensa xornada que terá lugar o sábado 18 en Compostela. As Xornadas de Lingua e Literatura organizadas pola AS-PG e CIG-Ensino chegan a súa XXIV edición con mesas redondas sobre Castelao, “A Esmorga” e un amplo debate sobre o futuro da lingua.


O profesor Cibrán Arxibai, a escritora Marta Dacosta, a presidenta de Galiza Cultura, Pilar García Negro, o Secretario Nacional da CIG-Ensino, Anxo Louzao, o Presidente da Mesa pola Normalización Marcos Maceira máis o Secretario Xeral de Política Lingüística, Valentín Carrera compoñen a mesa redonda sobre o futuro da lingua galega coa actual política lingüística que terá lugar ás 16.30 horas nas XXIV Xornadas de Lingua e Literatura organizadas pola AS-PG e a CIG-Ensino.

O amplo debate, con representación da administración e das principais entidades de defensa da lingua, forma parte do intenso programa das xornadas que, cada ano, se desenvolven en Compostela e á que asisten centos de participantes, en especial, profesorado de Lingua e Literatura Galega. As xornadas terán lugar nesta edición no IES As Fontiñas e iniciaranse ás 10.30 horas cunha mesa redonda arredor do pensamento a obra gráfica e literaria de Castelao na que participarán o profesor e investigador, Xoán Carlos Garrido Couceiro, a profesora e ensaísta Goretti Sanmartín Rei e o humorista gráfico, Xosé Lois, o Carrabouxo.

Arredor d´A Esmorga

A vinculación da literatura e o cine con “A Esmorga” como pano de fondo é o tema da seguinte cita do programa coa intervención do ensaísta e investigador Francisco Rodríguez Sánchez, a actriz Sabela Arán e Ignacio Vilar, director de cine que levou a novela de Blanco Amor á pantalla grande.

Ademais da mesa redonda, á tarde completarase con tres seminarios, un sobre as familias léxicas plurilingües a cargo de Xosé Luís Janeiro Espiñeira, outro arredor da experiencia de normalización lingüística nos centros impartido pola profesora Pilar Ponte e a terceira será a sección habitual do programa “A autora fala da súa obra” que trae ao foro de lingua e literatura á escritora Verónica Martínez Delgado.

As Xornadas rematarán cunha actuación musical de Guillerme Ignacio (Quempallou) e Rubén Fernández (Albariza).
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 17-04-2015 09:45
# Ligazón permanente a este artigo
Un Policía Nacional de Ferrol négase a atender unha denuncia por falar en galego
Sermos Galiza

“Si quieres algo te vienes por la comisaría y se lo intentas contar a alguien que te entienda”, respondeulle un funcionario da Policía Nacional de Ferrol a un cidadán que pretendía presentar unha denuncia por teléfono. A Mesa denuncia o caso de discriminación lingüística.


Un funcionario da comisaría de Ferrol negouse a atender a denuncia dun cidadán por falar en galego. Esa é a queixa recibida a través da Liña do Galego da Mesa pola Normalización Lingüística por un veciño de Caranza que padeceu a discriminación polo uso do galego cando pretendía denuncia un ataque informático do que fora vítima. O funcionario esixiulle que se expresara en español mais, ao se negar o denunciante a cambiar de lingua facendo gala do seu dereito a se expresar en galego recibiu como resposta por parte do seu interlecutor que se dirixise á comisaría para falar con “outra persoa que o entendese” antes de lle cortar o teléfono.

“A policía debe servir e respectar á cidadanía, non desprezala por usar a súa lingua”, sinala o presidente da Mesa pola Normalización, Marcos Maceira, quen define a situación como un “grave prexuízo e unha inadmisíbel discriminación para este cidadán” ademais da vulneración non só da lexislación vixente sobre dereitos lingüísticos senón tamén o deber dos empregados públicos de “tratar con respecto que se merece a toda a cidadanía”. “É inadmisíbel que unha agresión como esta parta dun corpo que debería velar polo cumprimento dos dereitos da cidadanía e non desprezalos atacando a quen os fai valer”, denuncia Marcos Maceira.

A Mesa denunciou o caso perante a Comisaría de Ferrol como ao Valedor do Pobo, o Ministerio do Interior e a SXPL e esixe que a Policía Nacional “cumpra a lexislación e se garantan os dereitos lingüísticos da cidadanía galega”.
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 17-04-2015 09:44
# Ligazón permanente a este artigo
A exposición do XV Certame de creación artística Poesía e Imaxe será inaugurada o día 29
REDACCIÓN DIARIO DE FERROL | Actualizado 16 Abril 2015


Quince anos leva o certame de creación artística Poesía e Imaxe animando aos rapaces da conmarca a dar conta das súas cualidades e potencialidades plásticas. O concurso, impulsado pola Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra coa colaboración do Concello de Ferrol, vén de seleccionar os traballos para a presente edición.
Todos eles formarán parte, como todos os anos, dunha exposición que itinerará polos colexios que así o soliciten. Antes permanecerá durante unhas semanas no centro cultural Carvalho Calero, onde o vindeiro día 29 de abril será inaugurada nun acto previsto para as 19.30 horas. No mesmo procederase tamén á entrega dos agasallos aos autores dos traballos premiados, 23 na categoría xeral –debuxo, pintura, colaxe ou fotografía– e 5 na de novas tecnoloxías.
Para a elaboración das súas creacións, tiveron que elixir, como motivo de inspiración, unha das 15 propostas poéticas da literatura universal en diferentes linguas recollidas nas bases da convocatoria coas súas respectivas traducións.
As obras escollidas polo xurado pertencen a un total de 13 centros educativos da comarca –Compañía de María, Atios, A Laxe, San Xoán de Filgueira, Ponzos, Masdías, Isaac Peral, Sagrado Corazón, Belén, Saturnino Montojo, Valle Inclán, Ricardo Carballo Calero e Concepción Arenal.
Ademais, a obra da alumna deste último instituto ferrolán, Candela Rivera, foi o elixido para ilustrar o cartel co que se anuncia a exposición.

O certame de creación artística Poesía e Imaxe “En galego, sen filtro” enmárcase dentro das actividades que a Coordenadora de Equipas promove cada curso entre os escolares da zona co obxectivo de fomentar o emprego de lingua galega nos diferentes contextos.
Comentarios (0) - Categoría: Actividades - Publicado o 16-04-2015 11:15
# Ligazón permanente a este artigo
Audiovisual amateur en galego, entre o máis visto do Estado
“Gafas e Pallaso” é unha webserie feita por estudantes que leva máis de 10.000 visitas nunha semana a pesar de non contar con recursos nin orzamentos. Vídeo no interior.

Por Galicia Confidencial | Compostela | 13/04/2015


Non son profesionais, non cobran millonarios soldos –máis ben non cobran--, e os seus medios son os xustos, pero, aínda así, conseguiron que o seu produto sexa un dos máis vistos de todo o Estado. Chámase "Gafas e Pallaso", e é unha webserie ideada por seis estudantes galegos que na súa estrea colouse como a segunda máis vista do panorama español nesta modalidade.

Este grupo de mozos, de entre 21 e 25 anos de idade, idearon unha serie "de humor absurdo" ou "humor mierder" como prefiren chamalo, e en galego, un ámbito no que, nesta lingua, aínda non se tiña feito nada. Así o explica á axencia Efe Alexandre Pita, tal e como recollen algúns medios, un dos produtores e guionistas do proxecto.

"Gafas e Pallaso" superou as expectativas dos seus creadores, que agora esperan que o seu segundo capítulo pase as cifras rexistradas polo primeiro, que obtivo 10.000 visitas en soamente unha única semana.

Detrás dos cinco capítulos, de dez minutos de duración cada un, nos que participan personaxes tan coñecidos como o humorista Dani Mateo, o presentador galego da TVG Xosé Ramón Gayoso, ou as estrelas de YouTube Lory Money e Wismichu, escóndense dous anos de incesante traballo de alumnos de Comunicación Audiovisual e Publicidade que pretenden sacar adiante un proxecto totalmente seu e tratar de diferenciarse do resto de webseries.

Tras afianzar a idea, chegaron meses "de moito traballo" e de moito incordiar e pedir favores, xa que levar a cabo unha iniciativa como esta "sen financiamento é moi difícil", lamenta Pita.

No entanto, trátase dunha carencia que non impediu que o proxecto, que xa foi merecedor dun premio, conte con actores, maquilladores, figurantes, cámaras, deseñadores gráficos, e até artistas invitados, algo polo que os integrantes da serie "están profundamente agradecidos" a todos os que colaboraron con eles.

Segundo apuntan os seus impulsores, "Gafas e Pallaso" pretende ser un “sopro de aire fresco que provoque gargalladas”, e isto coas aventuras e desventuras de dous amigos que “viven nunha cotidianeidade con grandes proporcións do inverosímil e absurdo”. Abundan as parodias, os gags visuais, clichés, arquetipos, a bizarrada, as bobadas máis parvas, o humor negro e, mesmo, sostén Alexandre Pita, "algunha pincelada de humor intelixente".

Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 13-04-2015 20:54
# Ligazón permanente a este artigo
Arturo Dopico, conselleiro delegado de R: "Usamos o galego porque é a lingua dos nosos clientes"
A operadora reafirma, tras as denuncias da CIG, que as súas teleoperadoras están e estarán en Galicia. A política de prezos, o contrato coa Xunta e o galego como atractivo publicitario son outros dos temas desta conversa.

Por Manuel Vilas - Galicia Confidencial - A Coruña - 13/04/2015


Telefónica está a completar o despregue da súa rede de fibra óptica nas cidades do país e a facer unha importante campaña de promoción para explotala. En que situación deixa isto a competencia con R?
Nós comenzamos a despregar a rede de fibra alá polo ano 2.000, e eles en Galicia levan un par de anos. R cubre uns 930.000 clientes entre locais empresas e fogares; e Telefónica aproximadamente 260.000, sobre todo na Coruña e en Vigo. Despois de 15 anos eles apostan por algo que nós temos claro dende o principio. A nivel de servizos para o futuro, entre as dúas redes, non hai moita diferenza. No que é mundo de internet, os dous imos prestar os 300 megas, e isto supón que non hai moita diferencia, pois con 100 megas un fogar medio ten capacidade para todo.

R gañou o ano pasado o contrato para levar todas as comunicacións da Xunta, salvo o móbil. Que supón para a compañía?
O importe total ascende a uns 10 millóns de euros anuais por tres anos renovables outros tres. A Xunta de Galicia adxudicoulle a R este contrato tras valorar as melloras técnicas dos servizos ofertados, as vantaxes para garantir o funcionamento dos servizos públicos dixitais de 3.000 centros da administración autonómica e valorando, claro, o aforro duns 12 millóns de euros fronte ao importe de licitación. Ademais, R comprométese no novo contrato a investir 12 millóns de euros para mellorar a infraestrutura da rede corporativa da Xunta de Galicia. É de lonxe o principal contrato de telecomunicacións de Galicia, hai que prestar servizo a colexios, institutos, delegacións ... O investimento é tan alto que para nós non é rendible nos primeiros seis anos.

E como afectou o cambio de accionariado na capacidade de R de afrontar tales investimentos? Cambiou a forma de xestionar a compañía o feito de que a maioría dos accionistas xa non sexan do país senon o fondo británico CVC Capital Partners?
Tivemos tres etapas, a primeira cando o accionista de referencia era Unión Fenosa; logo era Caixanova cun 67%, e a terceira etapa dende Nadal de 2010 cando a maioría xa é de CVC Capital. A xestión da empresa segue igual, pódeno apreciar facilmente tanto os provedores, como os clientes, como os medios de comunicación.

Os ruxe-ruxes sobre un posible cambio na titularidade de R son constantes dende a súa creación, estimulados polo feito de que só sobreviven tres (ademais de R, a asturiana Telecable e a vasca Euskaltel) dos 17 operadores autonómicos creados no seu momento. Algunha novidade ao respecto? Hai un par de anos o presidente de Euskaltel falou abertamente dunha posible fusión con R ...
Iso foi porque lle preguntou directamente a prensa, e el, cando lle preguntan sobre isto, escarállase coa risa, igual ca min. Mira, a primeira pregunta que me fixeron nunha rolda de prensa aló polo 98 é se nos ía comprar Retevisión. O que sucedeu finalmente é que Retevisión foi mercada por outra, e que todos os accionistas do que era Retevisión tamén foron comprados. Incluso moitos dos que foron accionistas nosos foron absorvidos e outros operadores como Auna ou ONO Cable xa foron mercados... e nós seguimos independentes. Este tipo de operacións son ruxe-ruxes que hai constantemente no mercado. De feito, nos tivemos a posibilidade de mercar algún dos outros operadores; pero arestora non hai nada de nada.

A nivel estratéxico, R deu un xiro moi importante. Comezou sobre todo como operador de cable e agora tamén é un destacado provedor de móbil. Que balance fai desta aposta? No futuro a empresa, prevé algún cambio da mesma importancia?
Dese calado é complicado. Hoxe o móbil representa o 30 % de todos os nosos ingresos. O 37% provén do mundo das empresas, somos o operador do mundo que máis porcentaxe factura a empresas. Somos líderes nas áreas nas que hai cobertura da rede R tamén en telefonía fixa e móbil, cunha cota do mercado que é do 60%. Temos preto de 400.000 liñas e 327.000 clientes. E seguimos a crecer moito, incluso nestes sete anos de crise, grazas a política de prezos.

As telecomunicacións son un dos poucos sectores nos que caeron os prezos durante a recesión ...
Se colles un produto calquera -por exemplo uns 10 megas con telefonía fixa incluída e 100 minutos de móbil- podes comporbar como en tres anos o prezo baixou entre un 61 e un 65%. Contrasta co que sucedeu noutros sectores. Durante a crise, por exemplo, as facturas de enerxía -luz e gas- andan por unha suba media do 70%.

Explícase isto só polo aumento da compentencia? Hai máis operadores ...
Débese en parte á competencia, pero no noso caso fomos un pouco máis alá. Chegou a crise e nós preferimos sufrir máis para manter clientes. Para nós é fundamental dar sempre un prezo competitivo.

A CIG mandou o mes pasado un comunicado no que actuaba a Teleperformance de trasladar carga de traballo de Galicia a Portugal. E nomeaba a R como un dos clientes desta empresa de teleoperadoras ...
É acolloante que se nós meta a nós por medio. Para R manter estes servizos en Galicia foi sempre unha decisión estratéxica. Fixémolo, facémolo e seguiremos a facelo. Se Teleperformance ten outros clientes e fai traslados, iso é cousa deles.

R necesita que as teloperadoras estean en Galicia porque ofrece o servizo en galego ...
Si, pero poderíase, por exemplo, que o centro de traballo estivese no Norte de Portugal. Pero este servizo está e estará en Galicia, non entendemos porque nos meten polo medio.

Falando do idioma, R foi pioneria en aproveitalo como ferramenta de mercadotecnia. E fíxoo con éxito, de feito sigue apelando á identidade galega na súa publicidade. No último ano outros grandes anunciantes subíronse ao carro, como Fenosa, Abanca, Banco Popular no referido ao Pastor ...
A min paréceme ben, ogallá consigamos que todos fagan publicidade en galego; pero nós non o facemos como un punto comercial para vender máis. Para vender máis tes que ofertar o mellor servizo posible pero tamén ser responsable coa sociedade na que operas. Usamos o galego por responsabilidade social, por naturalidade, porque é a lingua dos nosos clientes.

Por certo, de onde saíu o de onde saíu o nome de "R"? A wikipedia pon: "Hai varias teorías sobre a orixe do nome de Cable R. Unha delas é que foi unha proposta da axencia de publicidade que fixo a imaxe de marca para empresas como Ediciones B e Grupo Z"....
Cando desenvolvemos a marca, contratamos unha consultora británica, Wolff Olins, que era e sigue a ser líder mundial en desenvolvemento de marca. Lanzaron Orange, BP, BBVA e moitas outras. Durante catro meses organizamos grupos de discusión con universitarios, entrevistas con xente da política, etc. para identificar os valores que debería ter unha operadora de cable. Produto dese proceso propuxeron cinco marcas e escollemos a máis corta. Buscaban alguén que tivera o atrevemento de operar cunha marca dunha letra e nós dixemos, porque non?
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 13-04-2015 20:52
# Ligazón permanente a este artigo
“Filgueira Valverde quixo desfacerse da autoría dos poemas franquistas e atribuíullos a Noriega Varela”
Sermos Galiza

Cunha investigación apaixonante, o profesor Xosé Ramón Freixeiro Mato descobre que os tres poemas anónimos de exaltación franquista que o propio Filgueira Valverde atribuíra a Noriega Varela son en realidade do autor ao que se lle dedica este ano o Día das Letras Galegas.



O libro A poesía oculta de Filgueira Valverde (Baia Edicións) desvelará en breve o proceso de pesquisa do investigador que ten nos distintos modelos de lingua a súa principal proba. Queda á vista, entre outras cousas, que Filgueira abrazou o franquismo desde o primeiro momento.

-A investigación parte da sospeita. Vostede dubidou, desde os inicios, da autoría de Noriega Varela dos poemas franquistas de O Gaiteiro de Lugo, os tres “Xuicios do Ano” publicados de 1937 a 1939.

Tiña sospeitas mais nunca lle dedicara tempo e agora decidín afondar na investigación. O ter feito a tese sobre Noriega e ter estudado a súa lingua facían que tivera seguridade de que eses poemas non eran del. Todas as sospeitas levábanme ao lado de Filgueira.

-Cando deixa ver a súa desconfianza por vez primeira?

Cando publico A cara oculta de Noriega Varela (Laiovento, 1992) inclúo textos que se lle atribuían e outros que descubrín noutras publicacións mais tamén estes tres d´O Gaiteiro de Lugo que xa antes Claudio Rodríguez Fer os dera a coñecer como de Noriega e eu recollinos facendo constar nunha nota a desconfianza ao non me casar a lingua, o estilo e mesmo a cuestión ideolóxica. Rodríguez Fer comentárame que fora o propio Filgueira quen lle dixera que eran de Noriega. Cando despois fixen a edición crítica da obra de Noriega xa me din conta de que era imposíbel que foran del. Ao publicar en 1994 a tese de doutoramento xa os pasei á fin do volume facendo constar que eran poemas que lle foran atribuídos a Noriega. As razóns de tipo lingüístico polas que non podían ser del eran sólidas. Faltábame aventurar e comprobar de quen podían ser.

A entrevista completa mais un avanzo dos poemas pódense ler no número 140 de Sermos Galiza, xa na nosa loxa e nos distintos puntos de venda do semanario.
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 09-04-2015 18:39
# Ligazón permanente a este artigo
Ângelo Cristóvão: Lei Paz-Andrade, tudo por fazer
José Ângelo Cristóvão Angueira (Santiago de Compostela, 1965), licenciado em Psicologia pela Universidade de Santiago, especializou-se em Psicologia Social. É empresário (faz parte da Junta Diretiva da Associação de Empresários de Padrão) e atualmente preside a Associação Cultural Pró AGLP. Também é académico e secretário secretário da Academia Galega da Língua Portuguesa desde a sua fundação (2008).
UM ANO DA ENTRADA EM VIGOR DA LEI PAZ-ANDRADE

É o momento de expor alguns interrogantes, advertir alguns pontos fracos que dificultam a sua aplicação, e indicar algumas linhas de atuação que julgamos necessárias


PGL.gal - Por Ângelo Cristóvão a 9 de abril de 2015


Costumamos ver em artigos de diversos autores a reivindicação do galego como “lingua propria” conforme é indicado no “Estatuto de Autonomía para Galicia”. Caberia perguntar-se o que isto acarreta em termos semânticos e políticos. Poderia pensar-se que reclamar a qualidade de “próprio” assegura uma espécie de privilégio ou condição melhor em relação ao castelhano. Porém é o contrário, porque neste caso a reivindicação do próprio é sinónimo de especial ou particular, e acarreta a necessidade de outra língua, comum ou nacional, a castelhana, o que assinala já no texto legal uma desigualdade hierárquica, garantindo a superioridade legal da outra língua.

Sirva isto como exemplo de alguns lugares-comuns convertidos em pretensas qualidades que, com frequência, vemos atribuir ao galego como língua, caraterísticas que parecem ser especiais ou exclusivas como a “autenticidade”, “identidade”, “originalidade” ou “diferenciação” o que, por razões não especificadas, parece excluir ou rejeitar outras qualidades imprescindíveis para o normal desenvolvimento das denominadas “línguas modernas”, como a de se converter em instrumento de comunicação eficaz. Alguns chamariam a isto “sentido de utilidade”.

Não é preciso ir muito longe para perceber esta carência. Basta ler os discursos institucionais sobre o galego produzidos nas últimas quatro décadas, ou dar uma vista de olhos aos manuais escolares de uso obrigatório nos centros escolares da Comunidade Autónoma Galega. Os alunos conhecem argumentos étnicos, históricos ou filológicos do “por que” falar galego. Porém carecem em geral de discurso ou motivos do “para que”. Precisamente com o intuito de desenvolver o sentido instrumental, comunicativo do galego, promovemos em 2012 a Iniciativa Legislativa Popular que conduziu à aprovação da «Lei Paz-Andrade para o Aproveitamento da Língua Portuguesa e Vínculos com a Lusofonia».

A ILP foi promovida por pessoas e associações culturais do Movimento Lusófono Galego.
As mesmas que foram excluídas dos âmbitos oficiais e para-institucionais durante as últimas décadas.

Cabe advertir, especialmente aos leitores pouco informados, que a ILP foi promovida por pessoas e associações culturais do Movimento Lusófono Galego. As mesmas que foram excluídas dos âmbitos oficiais e para-institucionais durante as últimas décadas. Entidades que desenvolveram um trabalho continuado criando relações sociais no interior e o exterior da Galiza, constituindo e um tecido cultural e cívico sem o qual seria impossível a aprovação da Lei Paz-Andrade pela unanimidade dos deputados do Parlamento Galego.

Também foi dito publicamente que a lei, em vigor desde o dia 9 de abril 2014, precisou de vários meses de diálogo para chegar ao acordo entre os grupos políticos do parlamento autónomo. Ficou patente que os promotores fomos agentes ativos e necessários neste consenso, tendo muito em conta as opiniões de sectores contrários à ideia de lusofonia galega, exprimidas por várias pessoas qualificadas em outubro de 2013 em reunião presencial, por forma a integrar o maior número de vontades neste projeto comum.

Agindo desta forma, as pessoas que negociamos a lei em nome dos 17.000 assinantes da ILP Valentim Paz-Andrade, confiávamos em que a dinâmica do diálogo iria minimizar as possibilidades de atuações unilaterais de um ou outro lado, que pudessem pôr em risco este consenso, inédito na legislatura atual e infrequente em toda a história recente do autogoverno da Galiza. Um acordo que, visto de uma perspetiva mais ampla, abria expectativas para ultrapassar divisões e confrontos que vêm de longa data.

Posteriormente à aprovação do texto legal,
expusemos uma série de propostas articuladas
e justificadas para a sua implementação
no terreno do ensino, a comunicação social
e as relações internacionais

Na sequência desta lógica e com a previsão da sua aprovação no Parlamento, apresentamos, já em outubro de 2013, um Parecercontendo uma série de medidas concretas, detalhadas, para o desenvolvimento da futura Lei nas distintas áreas de aplicação. Posteriormente à aprovação do texto legal, em diversas reuniões com membros do Governo galego, expusemos uma série de propostas articuladas e justificadas para a sua implementação no terreno do ensino, a comunicação social e as relações internacionais. Foi precisamente neste último âmbito que a Academia Galega da Língua Portuguesa realizou as gestões para que o governo fosse convidado, pela primeira vez, a intervir numa Conferência da Comunidade de Países de Língua Portuguesa, concretizando-se em 9 de outubro de 2014, em Braga, com a presença de representantes de todos os países dessa organização internacional.

Chegados a este ponto, um ano após a aprovação da lei, cabe expor alguns interrogantes, advertir alguns pontos fracos que dificultam a sua aplicação, e indicar algumas linhas de atuação que julgamos necessárias.

Em primeiro lugar, é evidente que a credibilidade da lei, a do governo que a tem de aplicar, e a das instituições que pretendem participar ou beneficiar desta linha de trabalho, é proporcional à sua implicação em ações práticas. As declarações de intenções são credíveis na proporção em que passam do papel à realidade quotidiana.

Em segundo lugar, a ninguém surpreende que instituições promotoras de um galego concebido como língua divergente do português não tenham feito referências públicas à Lei Paz-Andrade, provavelmente porque se trata de uma “língua estrangeira”. Por isso resulta curioso receber notícia dos esforços de alguns por impedir a sua aplicação, como se o acesso dos cidadãos ao conhecimento da língua portuguesa, mesmo com o seu caráter voluntário, pudesse ter algum efeito sobre a fé no galego como língua independente.

Conhecida esta situação cabe perguntar-se publicamente se o interesse geral do país, representado pelos deputados do Parlamento e o governo eleito, deve submeter-se ao escrutínio de um grupo de filólogos que não estão de acordo com a referida lei, e levam um ano a boicotá-la. Cabe questionar se o currículo mais ou menos abundante de um grupo de professores universitários vale mais, ou pesa mais, que todos os votos recebidos pelos deputados que aprovaram o texto legal por unanimidade em março de 2014. Já o dizia Eça de Queirós n’A Catástrofe: Já que não há pátria, há família.

Em terceiro lugar existe o risco, ou a tentação, de organismos oficiais usarem o cenário internacional como extensão da política interna, transladando a foros lusófonos alguns problemas e divisões da cultura galega. Dificilmente poderão resolver fora da Galiza o que não conseguiram solucionar dentro. Esta linha de atuação, de que temos visto algumas amostras, especialmente em Lisboa, só consegue pôr em risco o trabalho realizado até ao momento. Algumas pessoas não acabam de entender que é a Galiza quem quer integrar-se no espaço lusófono, e não ao contrário. Situa-se aqui um dos retos mais urgentes do que se poderia chamar a “posição institucional galega” no espaço da lusofonia: conseguir um entendimento entre as partes implicadas, criando o contexto para uma necessária fórmula de colaboração entre instituições públicas e privadas. Naturalmente isto não é possível enquanto a política linguística tiver como prioridade manter o “monopólio da verdade” e continuar a ignorar a lusofonia galega.

Intervenção de Valentín García Gómez na conferência 'Perspetivas da Língua Portuguesa'
Intervenção de Valentín García Gómez na conferência ‘Perspetivas da Língua Portuguesa’

Em quarto lugar, os organismos públicos têm uma responsabilidade na adaptação das suas políticas à lei Paz-Andrade. Um ano depois da sua entrada em vigor esta tarefa está inteiramente sem desenvolver. No âmbito económico não se observou nenhum esforço destacado, apesar de diversas oportunidades. A Galiza não participa, nem em qualidade de observadora, de nenhum dos foros económicos, desportivos, da comunicação social, das pescas, da agricultura, etc, do âmbito da Comunidade de Países de Língua Portuguesa. A Companhia de Rádio e Televisão da Galiza tem adotado alguma iniciativa com boa intenção, mas resulta completamente insuficiente em relação ao encomendado no texto da lei. As possibilidades de negócio que se abriram recentemente em países em desenvolvimento como Angola e Moçambique, principalmente, passam ao lado das políticas públicas galegas. E não estamos numa altura histórica que nos permita desaproveitar as oportunidades. As ocasiões perdidas não se recuperam, e o mundo não aguarda por nós.

Aos 12 meses da entrada em vigor da Lei Paz-Andrade o âmbito da cultura institucionalizada continua a manter, salvo raras exceções, o tradicional veto à produção cultural em português. É exigível a entidades como o Conselho da Cultura Galega e outros órgãos públicos com orçamento de todos os contribuintes, manter um papel equilibrado e representativo do conjunto da sociedade. Seria útil saber se o CCG publicou algum livro em português padrão, nem que fosse como “tradução do galego”. Por enquanto o seu portal culturagalega.org, continua a esquecer-se de divulgar toda produção cultural que utilizar a norma internacional da nossa língua, seja produzida na Galiza ou além da Raia. A coleção “Vento do Sul” da editora Laiovento, com 22 volumes, parece não ter merecido uma notícia nesse portal. Os livros e revistas da AGAL publicados de 1980 até hoje apenas tiveram reflexo nessa entidade. Tendo em conta os factos, conhecidos por todos, o interesse muito recente do CCG em assumir um papel de “embaixada” da cultura galega no espaço lusófono tem uma credibilidade duvidosa, por dizê-lo diplomaticamente. O mesmo poderia ser interpretado de outros organismos que partilham a mesma “política cultural”. Todavia, com recursos suficientes e pessoal competente, faltam só as decisões adequadas para corrigir o rumo.

Finalmente, no caminho que é preciso percorrer para levar a termo o previsto nos artigos da lei Paz-Andrade, uma atuação sugerida no Parecer antes citado poderia constituir um passo positivo:

«Estabelecer um Órgão Consultivo específico ou, alternativamente, um grupo de trabalho do Conselho de Ação Exterior da Galiza (CAEX), centrado no relacionamento internacional lusófono, com o objetivo de definir prioridades, gerar ideias e contribuir para o desenho e desenvolvimento da ação lusófona galega, incorporando para isso as entidades da sociedade civil que tenham entre os seus objetivos a promoção deste relacionamento».
Comentarios (0) - Categoría: Opinión - Publicado o 09-04-2015 18:36
# Ligazón permanente a este artigo
CONVOCATORIA DE ASEMBLEA XERAL
DÍA- XOVES 9 de ABRIL 2015

HORA- 19 : 00 HH. EN 1ª CONVOCATORIA, 19 : 30 HH. EN 2ª CONVOCATORIA

LUGAR- IES CONCEPCIÓN ARENAL

Orde do día


1- Lectura e aprobación, se proceder, da acta da reunión anterior.

2- CERTAME DE POESÍA E IMAXE “EN GALEGO, SEN FILTRO” 2015: SELECCIÓN DE TRABALLOS.

3- “A MOCIDADE COA LINGUA 2015”:
- Grupos musicais.
- Data e lugar.

4- Rogos e preguntas.

Ferrol a 1 de abril de 2015
O Secretario: Miguel Anxo Romero López
Comentarios (0) - Categoría: Convocatorias - Publicado o 08-04-2015 10:43
# Ligazón permanente a este artigo
As cousas mudam, as palavras ficam. Carvalho Calero
Sermos Galiza - Segunda feira, 23 de Marzo do 2015.

Carvalho Calero morreu o domingo 25 de marzo de 1990, mais na imprensa escrita a nova e as necrolóxicas correspondentes non apareceron até a terza feira día 27.



“Nem passadas de enfermeiras, nem ruído de portas,
nem vozes de doentes, nem rolar de carrinhos con instrumental cirúrgico”
(Reticências... 1986-1989)

As necrolóxicas, xunto cos textos de lembranza, non aparecerían até a terza feira, posibelmente debido á hora de se producir o óbito, por volta das 11 da noite. Carvalho estaba hospitalizado desde o día 2 de marzo.

Pasaron vinte e cinco anos. A súa casa natal en Ferrol derrúbase; sobre a súa obra e o seu pensamento, especialmente o lingüístico mais non só, paira o silencio, cando non o desprezo e o sempre reclamado “Día das Letras” non chega.

A figura de Carvalho segue a ser deostada polo mesmo oficialismo que o obsequiou con sentidas “laudatio funebris” nos periódicos desa semana. Mesmo hai quen considera que nada hai que lle recoñecer e que coa estatua erixida en Compostela xa sobexa.

E cal é a razón de tanta aversión, que mesmo se contradi co escrito hai 25 anos na imprensa por quen na altura, se erixían como representantes do galeguismo académico e que conclúen, en xeral, considerando Carvalho como un intelectual honesto, un investigador serio e unha persoa comprometida co seu país. Ou é que só se trataba das elexías póstumas interpretadas por carpideiras de pago?

Inesperadamente
foi-se

Entramos nos quiosques da Galiza de aquel 27 de marzo. Procuramos as principais cabeceiras. E lemos.

La Región limítase a informar, na capa, media columna con foto, da hora do enterro de quen considera “una pérdida insustituible”. Dedica tamén a contracapa a recoller reaccións de forzas políticas, de entidades culturais, de asociacións e de personalidades. Por certo que neste periódico, nun momento, fálase da “ valiosa aportación de Ramón Carballo” ao panorama das letras galegas. Fraga, presidente da Xunta na altura, enviou un telegrama, mais para nada tomou a serio a petición de declaración de loito oficial que se pedía desde algunhas entidades.

Ao tempo que se enterraba o seu corpo en Boisaca quérese enterrar tamén o seu pensamento e a súa obra, especialmente a científica, amparándose na disputa normativa

El Ideal Gallego segue o mesmo esquema: noticia na capa e reaccións na contracapa, neste caso salientando a reacción dun “impresionado” García Sabell, os eloxios de Ramón Piñeiro e o chamamento da Mesa pola Normalización Lingüistica a mantermos a memoria de Carvalho.

Artigos de fondo sobre Carvalho só os achamos, ou polo menos eu non os encontrei, en Faro de Vigo, El Correo Gallego e La Voz de Galicia, cabeceiras que tamén dan a información e recollen as reaccións de diferentes personalidades.

Filgueira Valverde escribe en Faro de Vigo un artigo titulado “Carballo Calero” en que lembra os tempos do Seminario de Estudos Galegos e fai un repaso pola súa produción literaria e científica para acabar concluíndo que en Carvalho Calero predominou “a entrega á máis estrita ética cultural”. E xa está.



No mesmo día 27 e na mesma páxina 9, en La Voz de Galicia escriben Carlos Casares (á altura director de Galaxia), Constantino García (director do ILG) e Domingo García-Sabell (presidente da RAG).

Casares, como era habitual nas columnas que publicaba neste medio, céntrase en desenvolver unha anécdota: como de simpático e alegre era Don Ricardo, simpatía exemplificada nun acto no Pazo de Mariñán cantando xuntos o Romance de Don Gaiferos. Nesta mesma liña eran as declaracións de Casares a La Región acrecentando ademais que Carvalho tería un caracter “serio e pouco fácil”, o que facilitaba que o seu “talento fose dirixido máis ao terreo investigador do que ao creador”.

Constantino García lembra como coñeceu Carvalho nos días previos ao proceso de solicitude da cátedra de Filoloxía Galega que logo ía ocupar Don Ricardo e descóbrenos unha curiosa mudanza na perspectiva que cada un tería con respecto á posición do galego dentro da romanística: segundo o artigo, cando Constantino chegou a Compostela era unha persoa máis próxima ao mundo lingüístico “galaicoportugues” do que Carvalho, que sería partidario de “afastar o galego do portugués” e algúns anos despois “Don Ricardo abandonou o meu mundo de entón e de agora e pasou á postura que eu tiña cando cheguei a Santiago: o mundo galaicoportugués".

A obra de Carvalho, mesmo a científica, non está exenta de ideoloxía, unha ideoloxía que chocaba frontalmente co concepto que da Galiza tiña, e ten, o poder político e o académico, antes e agora

García-Sabell, que no momento do enterro de Carvalho asistía ao programa de Jesús Hermida " A mi manera", nun artigo bastante máis amplo que os anteriores, envolve nunha arrevesada reflexión, case metafísica, o que non deixa de ser outra simples anécdota e que o sitúa como un bon cumpridor das obras de misericordia. Conta que visitou Carvalho no “Sanatorio” estando un, Carvalho, ignorante da doenza que tiña e o outro, García-Sabell, sabedor da gravidade da mesma e como desenvolveu con el unha sesión de “psicoterapia”, que era o que perseguía, despois da cal Carvalho “rematou rindo” e García-Sabell satisfeito de ter feito unha boa obra.

Tamén en La Voz de Galicia do día 27, Álvarez Pousa escribe sobre Carvalho esta vez considerándoo un “un exiliado interior” cun traballo insubstituíbel como conferenciante, articulista, poeta, fabulador e catedrático “na hora decisiva do si ou do non da lingua galega, que era para el como para moitos un problema político e moral aínda por resolver”. Mais dito isto, non desaproveita Álvarez Pousa a ocasión para censurar “o seu posicionamento a prol do reintegracionismo, que a moitos nos segue parecendo un desatino”.



En El Correo Gallego, na súa páxina de cultura, escribe Agustín Sixto Seco, un texto de título "Na memoria de Don Ricardo, mestre e amigo". Como anécdota, sinalar que o texto de Sixto Seco aparece na páxina 30 e na anterior, a 29, dáse conta de que Constantino García foi reelexido secretario da RAG, ao tempo que se mencionan algúns dos acordos tomados: “felicitar moi efusivamente a Xosé Filgueira Valverde polo premio Trasalba”. Mais voltemos ao texto de Agustín Sixto Seco. Despois de lembrar un par de anécdotas relativas ao seu propio expediente académico, Sixto Seco torna ao tema lingüístico para afirmar ser depositario dunha confidencia de Don Ricardo: "Eu son, con unha das miñas colaboradoras profesionais que o estimaba cordialmente, testemuña excepcional do impacto anímico que derradeiramente lle tiña producido o sempiterno e incómodo conflito lingüístico no que el se sabía parte comprometida. En obrigada louvanza da súa memoria, algún día poderase divulga-lo impresionante relato do que somos casuais depositarios a miña colaboradora e máis eu mesmo, e que recolle a confidencia dunha entenrecedora ensoñación que Don Ricardo tivera a noite anterior".

A figura de Carvalho segue a ser deostada polo mesmo oficialismo que o obsequiou con sentidas “laudatio funebris”

Ignoro se esta confidencia se fixo pública mais os textos citados mostran, creo, que desde o mesmo momento da morte de Carvalho, e mesmo antes, a prensa recolle a intencionalidade de quen na altura ostentaba a dirección en ambientes académicos ou editoriais aos que Carvalho estivera moi ligado: ao tempo que se enterraba o seu corpo en Boisaca quérese enterrar tamén o seu pensamento e a súa obra, especialmente a científica, amparándose na disputa normativa. Mais non nos enganemos, pois a obra de Carvalho, mesmo a científica, non está exenta de ideoloxía, unha ideoloxía que chocaba frontalmente co concepto que da Galiza tiña, e ten, o poder político e o académico, antes e agora xuntos para lexislar contra a nosa lingua, para borrar a nosa cultura, para privarnos de sermos nós. E como temos a súa obra non precisamos confidencias.

E essa arela impossível
fai possível a história

Pasado o día 27 e enterrado Carvalho, aínda houbo algún eco na imprensa. O Suplemento de El Correo Gallego de 1-4-90 recolle unha nota de Miguel Anxo Fernán-Vello onde, nun ton elexíaco, lembra a figura de Carvalho: “Agora, cando a primavera ainda estrea a cor adolescente dos primeiros días, don Ricardo baixa paseniño a corrente da ría que o leva ao mar da fisterra, onde morará por sempre, cos bos e xenerosos, nas illas liberadas do futuro”

Tamén no mesmo día 1 de abril, domingo, de 1990 La Voz de Galicia publica, en dupla páxina, unha entrevista de Luis Villamor na que Carvalho repasa a situación da lingua, da literatura e da política para concluír que “o galeguismo é unha forma de modernidade e o antigaleguismo unha forma de arcaísmo”.

Dous días antes desta entrevista aparecida en La Voz, A Nosa terra publica un estracto de outra realizada por Antonio Mascato e publicada no número 328, de decembro de 1987.

A partir de aquí a lembranza de Carvalho na imprensa ... desaparece. E aqueles que nunca puideron aceptar, soportar, a súa coherencia intelectual e o seu non entreguismo político, aqueles que cinicamente fixeran o pranto fúnebre, cairon sobre a memoria de Carvalho, ignorantes de que “aquel que no horizonte duas vezes enxergou o cometa” vive longamente porque “as cousas mudam, as palavras ficam”.

A foto mostra o estado de ruína en que se acha a casa de Carvalho en Ferrol, a ilustración é un debuxo de Seoane.
Comentarios (0) - Categoría: 00-Xeral - Publicado o 23-03-2015 14:01
# Ligazón permanente a este artigo
Caderno da Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra








clocks for websitecontadores web


anuncia o portal na túa web




O meu perfil
cequipnormalizacion@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

© by Abertal