blogalizando



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

LETRAS GALEGAS 2017: CARLOS CASARES


O colecionista de historias é o título da Exposición que instalamos nos centro sobre Carlos Casares o autor homenaxeado con gallo do Día das Letras deste 2017 e que tamén podes consultar e ver no seguinte enlace: CARLOS CASARES: O colecionista de historias.



Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 09-05-2017 06:53
# Ligazón permanente a este artigo
TRAS DA PISTA DE ROSALíA.

O pasado día 24 cumpríuse o 180 aniversario do nacemento de Rosalía de Castro, a autora máis senlleira da nosa literatura.

ROSALÍATE:
Imos realizar a modo de reportaxe sobre ela un pequeno traballo con cinco apartados imprescindibles no que deberemos incluír: Algúns versos da escritora ademais dunha biografía personalizada e orixinal así como tamén algunhas curiosidades que indaguemos e que nos chamen á atención sobre esta figura emblemática. Como toda reportaxe debe procurar unha boa presentación na que se procuren boas ilustracións e a creación dun vídeo poema.

Poemarios de Rosalía:
Cantares gallegos

Follas novas

Un poema moi curioso titulado: Xan

Dous exemplos de videopoemas:




Videopoema

Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 01-03-2017 19:00
# Ligazón permanente a este artigo
SEMANA DAS LETRAS CON MANUEL MARÍA
Comezabamos o curso con este poema do poeta do Día das Letras:


O idioma é a chave
coa que abrimos o mundo:
o salouco máis feble,
o pesar máis profundo.

O idioma é a vida,
o coitelo da dor
o murmurio do vento
a palabra de amor

O idioma é o tempo,
é a voz dos avós
ese breve ronsel
que deixaremos nós.

O idioma é un herdo,
patrimonio do pobo,
máxicamente vello,
eternamente novo.

O idioma é a patria,
a esencia máis nosa,
a creación común
meirande e poderosa.

O idioma é a forza
que nos xungue e sostén
se perdemos a fala
non seremos ninguén

O idioma é o amor
o latexo, a verdade
a fonte da que agroma
a máis forte irmandade

Renunciar ao idioma
é ser mudo e morrer
precisamos a lingua
se queremos vencer

Manuel María.

EXERCICIOS DE COMPRENSIÓN LECTORA

Aínda que a Manuel María o coñezamos como poeta tamén escribíu varias obras de teatro. Imos poñer un exemplo dun anaco dun texto teatral seu:

O REI BUBULÚ, de Manuel María

Entra o Rei Bululú, que leva unh agran cachiporra, semellante á do rei de bastos, seguido do Ministro da Facenda, do Médico Real, do Gran Mariscal e do Gran Canciller. Bululú séntase no trono e os que o acompañan acomódanse ó seu redor.

MINISTRO DA FACENDA: EQue xantar poñemos hoxe, Maxestade?
BULULÚ: Caldo de verzas con ben unto e moitas fabas, chourizos con cachelos, callos ben picantes con abundancia de prebe, raxo asado, fígado encebolado. Viño Rubeiro, branco e tinto.
MINISTRO DA FACENDA: E de postre?
BULUlÚ: Hoxe deixa o postre que estou desganado.
MINISTRO DA FACENDA: Como ordene a Vosa Maxestade, á que teño o doloroso deber de informar que, no Tesouro Real, só hai vinte pesos e dúas pesetas con sete céntimos e medio. Os carniceiros xa non nos fían máis.
BULULÚ: Arránxate como poidas que pra iso es o Ministro da Facenda.
MINISTRO DA FACENDA: Favor que me fai a Vosa Maxestade. Mais de onde non hai non se pode sacar.
GRAN MARISCAL: Iso dos carniceiros non ten importancia. Declararémoslle a guerra ós carniceiros coa licenza da Vosa Maxestade.
BULULÚ: Xa cavilaremos niso. (Ó Gran Mariscal) Quédache concedida a Medalla das Grandes e Súpetas Iniciativas! (Ó Gran Canciller) Gran Canciller, toma nota desta condecoración que veño de conceder ó Gran Mariscal Maior do Reino de Bululú e que saia mañá publicada no Xornal Real, con letras ben grandes e en recadro ben floreado e repinicado.
GRAN CANCILLER: Tomo nota, Maxestade.
GRAN MARISCAL: Grazas, Maxestade! Non sei como agradecer...!
BULULÚ: Non hai de que. A mandar! (Ó Médico Real) Tómame o pulso!
MÉDICO REAL:(Tomándolle o pulso) Está baixo, Maxestade, cousa que non comprendo comendo tanto porco e coas grandes enviadas de viño que, con licenza e dispensando, baixa a Súa Real Persoa. Hai que purgalo pra equilibrar os humores.
GRAN CANCILLER: Preocúpanos a saúde da Vosa Real Persoa máis que a nosa propia. A Súa Maxestade é pra nós, e pra todos os súbditos deste reino, mellor que un pai. (Dirixíndose ós outros que están en escena) Verdad, vosoutros?
TODOS A CORO: Certo, certo...!
MÉDICO REAL: Cálmese, Maxestade, que acelera os humores!
BULULÚ: Que tanto maxestade nin que piñeta! Liscade todos menos o Médico Real!

Bululú baixa do trono e comeza a repartir cachiporrazos a eito. Os cachiporrazos farán bruído grandísimo.

GRAN CANCILLER: Moi honrado, Maxestade!
MINISTRO DA FACENDA: Grazas, Maxestade!
GRAN MARISCAL: Que grande, que forzudo e que valentía ten a Vosa Maxestade!
Médico Real: Ese exercicio élle moi comenente a Vosa Maxestade!

Cada un dos personaxes foxeen distintas direccións, Bululú segue repartindo cachiporrazos a barullo e perseguindo neles. Cando teñan fuxido todos, Bululú saca un pano descomunal, de moitas cores e moi chamativo e ponse a limpar a suor.

BULULÚ: Este é o traballo de ser rei. Canso máis que un cavador que anda todo o día a voltas co eixado. Que imos facer! A esta xentiña hai que ensinala. Estas leccións de Filosofía Política fanlles moito ben. Un rei ten que estar en todo e sacrificarse polos seus súbditos.

Cuestionario sobre o texto:
1-Este é un texto teatral por que razón o sabemos? Argumenta a resposta usando as características formais do propio texto.
2- Trátase dunha farsa, como a qu elemos de Castelao, por que?
3-Resume a trama indicando onde sucede a acción, quen acompaña a Bululú e de que se encarga cada un? que oocorre ata que intervén o Médico Real e despois desta intervención?
4-Como definirías ao Rei Bululú?
5-Cal cres que é o conflito que Manuel María pon en escena e que quixo trasladar con esta obra?

Comezamos co teatro, un exemplo da súa obra teatral: A farsa do Rei Bululú.Comezamos co teatro, un exemplo da súa obra teatral: A farsa do Rei Bululú.

Para saber máis sobre Manuel María antes de visitar a nosa exposición sobre o autor, imos ver este telexornal:




EXPOSICIÓN SECUNDARIA

Logo visitaremos a exposición na biblioteca:
"Eu son esta terra e esta auga"

CUESTIONARIO DA EXPOSICIÓN:
1. Que libros le Manuel María que atopaba na biblioteca do seu pai?
Panel Resposta:
2. Cita tres autores que coñeza en Lugo na súa mocidade.
Panel Resposta:
3. Cita tres autores que coñeza en Compostela na súa mocidade.
Panel Resposta:
4. Que dous grupos de persoas se reunían nos faladoiros antifranquistas?
Panel Resposta:
5. Cal é o seu primeiro libro? Que característica posúe esta obra?
Panel Resposta:
6. Cal é a súa primeira obra de teatro?
Panel Resposta:
7. De que tipo é a poesía inicial do autor? En que grupo se encadra?
Panel Resposta:
8. Que libro marca un cambio na súa poesía? Que pasa a retratar agora o poeta?
Panel Resposta:
9. Por que el e outros autores non podían publicar en Galicia as súas obras?
Panel Resposta:
10. Que funda en 1967? Para que?
Panel Resposta:
11. Para que abren Saleta e mais Manuel María a libraría Xistral?
Panel Resposta:
12. Cal é o seu poemario infantil de máis éxito?
Panel Resposta:
13. Que outro poemario centra o destinatario nos nenos da cidade? Que pretende?
Panel Resposta:
14. Cal era o principal propósito de Manuel María? Que fixo para conseguilo?
Panel Resposta:
15. Cita dúas obras de denuncia social.
Panel Resposta:
16. Indica catro temáticas presentes na obra poética de Manuel María.
Panel Resposta:
17. Segundo o autor, que dúas obrigas temos nós coa lingua?
Panel Resposta:
18. Cal é o xénero literario que máis o define como autor? Que outros xéneros cultivou?
Panel Resposta:
19. En que institución entra en 2003? A que lle dedica o seu discurso de ingreso?
Panel Resposta:
20. Despois de teres visitado a exposición, con que tres ideas definirías a figura de Manuel
María?
Panel Resposta:
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 06-05-2016 00:17
# Ligazón permanente a este artigo
O maio de Manuel María


Fanse zocas pechadas e chinelas
en Loentia,Duarría e Formarán.
Non hai zocas xeitosas como elas:
ben lle caen ó pé e ben se tran!

Foron afumadas cun casqueiro.
Ó andar son ledas, cantareiras.
Aunque feitas de bido ou amieiro
son, como o vento, de lixeiras!

A gracia da abidueira
atopou o seu destino,
fíxose zoca chinela,
apreixa un pé femenino!

Fíxose zoca chinela
a abidueira lanzal.
Agora sobor da acera
canta con voz musical!

A zoca xa é canción
delgada como asubío
que aprendeu a abidueira
dos merlos de xunto ó río.


Fíxose zoca chinela
a gracia da abidueira
e vai marcando na acera
os puntos da muiñeira!

Procuramos os recursos literarios neste poema para poder ir coñecendo o estilo da poesía de Manuel María.





O CARRO

Non canta na Chá ninguén.
Por eso o meu carro canta.
Canta o seu eixo tan ben
que a señardade me espanta.

Non hai canto tan fermoso:
fino como un asubío.
Anque é, ás vegadas, saudoso,
faise, no ar, rechouchío.

O meu carro é cerna dura:
sábese carballo e freixo.
¡Que fermosa a súa feitura!
¡Que lixeireza a do eixo!

As cousas vanse aledando
por onde o meu carro pasa.
¡Carrétame herba pró gando!
¡Traime a colleita pra casa!


Manuel María, Terra Chá, 1954

Manuel María, 2001, Obra poética completa I (1950-1979), A Coruña: Espiral Maior



Imos camiñando cara a Terra Chá de Manuel María
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 02-05-2016 07:47
# Ligazón permanente a este artigo
non se me ocorre
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 11-03-2016 07:13
# Ligazón permanente a este artigo
Que sabemos de Rosalía de Castro





Realiza con todos estes datos a túa propia biografía da autora.
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 25-02-2016 06:36
# Ligazón permanente a este artigo
Cal é a mellor canción de amor en galego?










Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 15-02-2016 08:07
# Ligazón permanente a este artigo
O GALEGO NAS ESCOLAS: ALGO MÁIS QUE UN DEREITO
Por que estudamos galego nas escolas e institutos de Galicia e nalgúns de Castela e León?
O poder estudar galego como todo dereito recoñecido emana das leis que rexen aos cidadáns destas Comunidades Autónomas, dos seus Estatutos de Autonomía e da Constitución Española (1978).

Fixémonos no que pon a Constitución no seu ARTIGO nº 3:
1.O castelán é a lingua oficial do Estado. Todos teñen o deber de coñecela e o dereito de usala.
2. As demais linguas epañolas serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades Autónomas de acordo cos seus Estatutos.
3. A riqueza das distintas modalidades lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial respecto e protección.

Son pois as leis as que garantes a cooficialidade do galego en Galicia. O noso Estatuto di:

ARTIGO nº 5

1.A lingua propia de Galicia é o galego.
2.Os idiomas galego e castelán son oficiais en Galicia e todos teñen o dereito de os coñecer e de os usar.
3.Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal e oficial dos dous idiomas e potenciarán o emprego do galego en todo os planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilitar o seu coñecemento.
4.Ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua.

Logo na Lei de Normalización Lingüística: O galego, como lingua propia de Galicia , é tamén lingua oficial no ensino en todo os niveis educativos.

DO DITO AO FEITO SEMPRE HAI UN TREITO

Xa vimos que hai linguas faladas no Estado que non son oficiais, que non están recoñecidas. Sabemos tamén que hai nenos e nenas galegofalantes que viven en Asturias ou Estremadura que non reciben clases na súa lingua propia porque nestas comunidades non está recoñecido este dereito.

Logo os galegos temos unha gran sorte que a partir da volta da Democracia temos o dereito a saber e usar o galego. Hai quen de todos modos subliña que o tratamento do castelán e do galego non é idéntico: Temos o dereito a usar o galego, namentres que do castelán temos o deber de aprendelo ademais de o dereito ao usar.

Pero parece curioso que namentres en Galicia é obrigatorio, noutros territorios galego-falantes o status da lingua sexa distinto, formando parte do mesmo Estado. Bótalle unha ollada aos territorios do galego fóra da Galicia Administrativa.
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 17-01-2016 12:52
# Ligazón permanente a este artigo
GALICIA PAÍS DOS MORTOS.
GALICIA é o país dos mortos... preparando a entrada no mes de Defuntos deixamos uns enlaces a vieiros da escola, a cultura galega .

Na rede hai abertos debates sobre a denominación destes días, por exemplo, en Bretemas onde hai testemuñas moi interesantes como unha que fala do que se facía tradicionalmente na Illa de Arousa, lugar especialmente interesante no relacionado co culto aos mortos, parece ser que os rapaces ese día van pedir polos defuntiños. Noutro blog, ladrándolle á lúa, dáse esta opinión:

A pesar do que moitos pensan, o Samaín é unha festa que sempre se celebrou en Galicia aínda que non en todas partes con esta denominación. Para moitos será máis coñecida como o día das cabazas ou das caveiras. Parece ser que esta tradición foi espallada polos celtas, que celebraban a chegada do inverno e con el, o nacemento dun novo ano. Samaín vén a significar en gaélico "fin do verán".
Desde sempre, nas vilas e aldeas de Galicia, os rapaces deixaban nas encrucilladas as cabazas ou calacús cunha candea acesa no seu interior para asustar os camiñantes.
Hai outros como Méndez Ferrín que non aceptan esta orixe e sosteñen que se trata dunha manifestación do imperialismo estadounidense que impuxo o Halloween en todo o mundo, fronte aos que aceptan que efectivamente esta manifestación do día 1 de novembro veu dos EE.UU., pero nunha viaxe de volta, pois serían os emigrantes irlandeses os que levaran esa tradición a América durante o século XIX e principios do XX. Sexa como for, cada día se recupera en máis lugares a celebración do Samaín.

Desde o San Narciso pensamos que sendo sensibles coas nosas tradicións debemos ser fieis en primeiro lugar ás denominacións propias como a de Tempo de Santos ou Defuntos. Logo cremos que debería estar tan presente ou máis que a palabra cabaza outras denominacións como calacús, sendo esta denominación a referida a unha cabaza de grandes dimensións e máis propia das hortas de Galicia que a laranxa valenciana que compramos no super.

E xa postos a reivindicar produtos da terra botamos de menos a posta en valor da castaña neste tempo de magostos onde a castaña é símbolo do morto. Antigamente botábanse dende os campanarios das igrexas mamucas(castañas cocidas)ou tamén bullós ( asadas) para que os rapaces e maiores, que as apañaban, rezasen un noso pai pola salvación da ánima que representaba aquela castaña. Tamén era habitual realizar un magosto ao pé dos cemiterios onde antes se facía comida(comer cos defuntiños) cando non se deixaba (aínda se deixa) un prato na mesa baleiro e a mesa sen recoller tal día como hoxe para os defuntos da casa, comíase bacallau e de postre, sempre castañas.

Logo, estamos ou non estamos no país dos mortos?

Tras ler os textos e opinións resposta:

1- Que denominación cres que debemos utilizar para as celebracións tradicionais galegas destes días? Razoa a resposta con dous argumentos.

2- Que é un calacú? Que é unha mamuca?

3- O costume de tallar cabazas é tradicional en Galicia ou veu de fóra?

4- Galicia celebra o Samaín ou o Halloween? razóa a resposta.

5- Que outros costumes tradicionais son propios do mes de Novembro no noso país?
Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 28-10-2015 06:54
# Ligazón permanente a este artigo
Modelos de probas para setembro
A continuación colocamos distintos modelos de probas por avaliacións para que se poida ter unha idea de como será a proba extraordinaria de setembro:

1ª AVALIACIÓN:

1- LINGUA E SOCIEDADE: Nun mapa da península ibérica indica os nomes e os territorios nos que se falan as distintas linguas da península.

2- LÉXICO: Asocia cada adxectivo a un sinónimo e un antónimo: SINÓNIMO ANTÓNIMO
A. inxenuo agudo covarde
B. obediente miñaxoia xeneroso
C. listo destemido tranquilo
D. inquedo mesquiño malicioso
E. valente vaidoso parvo
F. fachendoso hipócrita rebelde
G. ruín bulebule sincero
H. falso guiado humilde

3- GRAMÁTICA: Escribe o artigo determinado esixido por cada un dos seguintes substantivos masculino ou feminino:
__ viaxe__ mel ___laranxeira __ ponte __ análise __ crise __ paréntese __castañeiro__ friaxe __ nariz __ cárcere
__ sangue __ sal __leite __garaxe __ paxe __ romaxe __ hepatite __dor __ arte __ calor __ orde __árbore __servidume __ costume __limoeiro __ marxe __suor __ sinal __orixe__ til __mar __eme ___ele

4-Escribe o feminino das seguintes palabras:
catalán, comellón, heroe, campión, italiano, tecelán, san, cru, marqués, xudeu, paspán, alemán, cidadán.


5-Escribe o plural das seguintes palabras:
fértil, iraquí, anzol, til, dólar, cóctel, ollomol, patín, fiel, sol, cadáver, esquimó, pavillón, lapis.

6-Escribe DÚAS oracións cun adxectivo en grao positivo e logo converte esas oracións nunhas comparativa USANDO nunha as partículas coma/ ca e noutra como/ que, e finalmente outras en grao superlativo.


7-ORTOGRAFÍA: Ponlle tiles ao seguinte texto: ( texto 1: A afogada e unha rapaza fermosisima, esvelta e palida, loura e de longos cabelos, enguedellados en algas que adoita aparecer entre a escuma do mar dos dias de mareira ou trebon andando sobre o mar ou asomando a cabeza entre as furnas. Non e unha serea, ten figura humana, comunica desgrazas e cando se ve, vai ocorrer un naufraxio; e, pois, agoiro de morte. E muda, non fala e emite chíos semellantes aos das gaivotas.

8-LITERATURA: Define os xéneros literarios tanto na forma como polo seu contido.

9-Identifica nun pequeno grupo de textos se son literarios ou non, se son da literatura popular ou non e a que xénero pertencen os textos:


10 – COMUNICACIÓN/ EXPRESIÓN: Redacta un texto cunha descrición persoal dun amigo/a imaxinario nas que as primeiras cinco liñas fagas unha prosopografía, logo fagas un segundo parágrafo cunha etopea e finalmente un parágrafo final transformando este retrato nunha caricatura.


Avaliación:

1-Que é un alcume? Distingue entre nomes e alcumes:
Os apelidos teñen diversas orixes. Coloca os seguintes onde corresponda: Ponte, Louzán, Cabaleiro, Fortes, Conde. Porto, Biéitez, Castelo. López, Piñeiro., Estevez, Outeiro, Portela, Sardiña, Regueiro. Silva, Ledo. Nogueira, Barreiro,Brañas, Bouza, Pombo, Fidalgo.
CALIDADES HUMANAS: OCUPACIÓNS E CLASES SOCIAIS: TIPOS DE TERREO: PLANTAS:
ELEMENTOS DA PAISAXE: CONSTRUCIÓNS HUMANAS: PATRONÍMICOS:
ANIMAIS:

2-Crear palabras con sufixos derivativos:-encia - . . . . . . . . . . . . . . .aría - . . . . . . . . . . . eiro - . . . . . . . . . . . . . . . idade - . . . . . . . . . . . . . . . ear - . . . . . . . . . . . . . . .
ado - . . . . . . . . . . . . . . .oso - . . . . . . . . . . . . . . . ante - . . . . . . . . . . . . . . .és - . . . . . . . . . . . . . . . ura - . . . . . . . . . . . . . . . ar - . . . . . . . . . . . . . . -ego

3- EXPLICA A COLOCACIÓN DO PRONOME ÁTONO. Pon exemplos.

4-Coloca ben nunha serie de oracións os pronomes axeitados:


5- Escolle e coloca correctamente o te / che nun grupo de oracións.





6-LITERATURA: Medir os versos dun poema e indica que tipo de rima teñen:

7-Define e pon un exemplo das principais variedades da lingua:
a sociocultural:
a xeográfica:
a histórica:
a situacional:


8-Define Lírica, estrofa e verso.

9-Identifica que tipo de pronomes persoais son os subliñados nun texto.


10-PLAN LECTOR: Comprensión e expresión:
DRAGAL: Pon en orde os textos da novela e resume o seu argumento da novela (unhas 15 liñas).


Avaliación:

1-LÉXICO Que significan os seguinte prefixos gregos: A. hemat- / hemo- B. pneumo- C. osteo- D. nefro- E.hepato- F. gastro- G. dermato- H. cardio- I. oftalmo-

2- Emparella os adverbios e as locucións adverbiais que teñan o mesmo significado.
A. quizais B. amodo C. gratis D. axiña E. tarde
F. abofé G. moito

3-GRAMÁTICA: Conxuga CONXUGA os seguintes tempos: (todas as persoas)
Verbo VER: Pretérito de indicativo e de subxuntivo.
Verbo TER: Antepretérito de indicativo e presente de subxuntivo.
Verbo PODER: Pretérito de Indicativo e presente de subxuntivo.
Verbo IR: presente e copretérito de Indicativo.

4-Conxuga os presentes de indicativo (3 con alternancia) dos verbos OBEDECER, DIVERTIR, SENTIR E SUBIR.

5-EXPRESIÓN: Constrúe 6 tipos de oracións con actitudes distintas do falante e sinala as preposicións que uses.

6-Oracións Indica cal é o suxeito e o predicado nas seguintes oracións e identifica cun círculo adverbios:
Hoxe traballei demasiado.
Xa chegaron os corredores.
Ela comeu pouco.
Sempre me encantaron os doces.


Axiña iremos todos á festa.
Nós corremos tanto onte.
Non fixo nada.
Quero máis.


7- EXPRESIÓN/LITERATURA: En dous parágrafos, con corrección ortográfica a vida e obra de Filgueira Valverde.

8- LINGUA E SOCIEDADE: Define lingua minorizada e prexuízo lingüístico.
Localiza nos seguintes textos o tipo de prexuízo que agochan:
A) “ Compara o castelán que ten máis de 400 millóns de falantes co galego. Cantos ten o galego?”
B) “Eu creo que se unha persoa me fala en castelán debo dirixirme eu tamén a ela no mesmo idioma”
C) “ Os que falan así sonche do monte”.
D) “ Eu cando vou ao médico fálolle en castelán”.

9- ORTOGRAFÍA: Usando puntos,comas, dous puntos e puntos suspensivos escribe un texto de 15 liñas sobre a tradición dos maios en Galicia: Mitos, alumear o pan, xestas nas portas, maios humanos e cónicos, etc...

10- LITERATURA: Localiza no himno galego os recursos seguintes: antítese, símbolo, metáfora, metonimia, personificación, anáfora, aliteración, paronomasia...

Comentarios (0) - Categoría: GALEGO - Publicado o 01-07-2015 06:49
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal