blogalizando



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Obxectivo: controlar os complementos básicos da oración


UN EXERCICIO DE INVESTIGACIÓN GRAMATICAL: Como saber cando estou ante un complemento directo ou ante un complemento indirecto?


- As típicas preguntas ao verbo.
- A substitución de pronomes átonos.
- A conversión á pasiva.

Te ou che?

Uso llo, lla/ llelo, llela
Comentarios (2) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 17-01-2018 07:08
# Ligazón permanente a este artigo
Chegaron os pronomes: PRONOMES PERSOAIS

Pronomes persoais

Contra os pronomicidios
Comentarios (8) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 11-01-2018 20:16
# Ligazón permanente a este artigo
SUBSTANTIVOS E ADXECTIVOS

Imos traballar con estas dúas clases de palabras variables, ver como se identifican, o seu xénero e número e como concordan entre si á hora de apareceren xuntas.

OS SUBSTANTIVOS: Son palabras variables que designan entidades como persoas, animais, plantas, cousas, sentimentos ou ideas. Por exemplo: rapaza, vaca, castaña, ordenador, amor, adolescencia, xustiza.

COMO SE RECOÑECEN
Son con frecuencia o núcleo na frase substantiva ou da frase nominal, poden desempeñar a función de suxeito nas oracións.

TIPOS DE SUBSTANTIVOS
Comúns e Propios:
Concretos e Abstractos:
Contables e incontables:
Individuais e Colectivos:

O XÉNERO DOS SUBSTANTIVOS

Son masculinos en galego: Os nomes das letras ( o eme, o ele), os rematados en -ote (dote, lote), -me (costume, legume, lume).

Son femininos en galego: moitas árbores ( a laranxeira, a figueira, a oliveira), os substantivos rematados en -axe (paisaxe, sondaxe, agás o traxe, o paxe , o garaxe e o/a personaxe) e os rematados en -se, -ite (a análise, a dermatite).

Podes ampliar esta lista aquí.

Os susbtantivos poden variar de xénero seguindo este cadro:
MASCULINO / FEMININO / Exemplos
-o, -e / -a fillo/-a, presidente/-a
-eu / -ía xudeu/ xudía
-ó,-r,-l,-z,-s,-ín/ -a avó/-a, señor/-a,...
-án / -á ou -ana/ ancián/-á,paspán/-ana
- ón /-oa ou -ona/ patrón/-a abusón/-ona


A FORMACIÓN DO PLURAL
SINGULAR rematado en: / PLURAL / EXEMPLOS
vogal , ditongo ou-n / -s café/-s rei/-s can/-s
-r, -z, -s(agudas monosílabas)/-es/ calor/-es mes/-es
-s(graves, esdrúxulas, grupo cons)/non varía/ lapis/ luns
- x /non varía/ fax, unisex
-l (monosilábico, polisílabo grave)/-es/ val/-es/túnel/-es
-l (polisílabo agudo) /-is/ papel/papeis

OS ADXECTIVOS
Os adxectivos cualificativos son palabras variables que nomean as calidades ou os estados que se poden dicir dos substantivos.

COMO SE RECOÑECEN
Son frecuentemente modificadores nas frases substantivas ao complementar aos substantivos e concordar en xénero e número con eles.

TIPOS DE ADXECTIVOS

XÉNERO E NÚMERO DOS ADXECTIVOS
Seguen as mesmas que os substantivos como podes comprobar aquí.

O GRAO DOS ADXECTIVOS
Os adxectivos poden presentar distintos graos: positivo, comparativo e superlativo.

EXERCICIOS CON SUBSTANTIVOS E ADXECTIVOS
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 06-11-2016 22:35
# Ligazón permanente a este artigo
DAS PALABRAS ÁS FRASES

1-Escribe no teu caderno un par de frases simples seguindo os modelos de análise da estrutura da mesma en árbore como aparece na ilustración.

2- Le no enlace Tipos de frases que son as frases simples, complexas e compostas e escribe un exemplo de cada analizándoas e tamén desenvolvendo a súa estrutura en árbore.

3- Analiza agora as seguintes frases:

A casa de Xoán.

O coche de portas amarelas.

Arroz con polo e lombo embuchado.
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 21-10-2016 06:55
# Ligazón permanente a este artigo
Maxicamente vello, eternamente novo

Un idioma é a chave coa que abrimos o mundo, como o poeta Manuel María deixou dito. Tamén dixo que era maxicamente vello, eternamente novo porque a lingua está constantemente en evolució, crea e recrea novas palabras con mecanismos como os que imos describir a continuación que ti xa coñeces e imos lembrar:

A estrutura das palabras variables.


PALABRAS CULTAS E PATRIMONIAIS

O galego é fillo do latín polo tanto a meirande parte do seu léxico ten esa orixe. Pero dende que na Gallaecia comezamos a falar latín ata hoxe, aquelas palabras do latín vulgar foron evolucionando de xeito natural ata se convertiren en palabras patrimoniais, é dicir, sufriron evolucións fonéticas e morfolóxicas propias do paso do latín ao galego. Por exemplo: Gallaecia> Galiza/ Galicia.

Tamén hai palabras no noso idioma que se incorporaron máis tarde directamente do latín ou do grego e manteñen a súa forma orixinal. Son os cultismos: latín Olfactu > galego Olfacto.

Ás veces esa palabra latina ou grega deu lugar a unha palabra patrimonial (con evolucións) e outra culta (sen evolucionar) que se coñecen como pares léxicos: madeira/ materia (ambas do latín "materia").

Hai casos nos que mesmo atopamos tres palabras unha patrimonial, outra culta e unha terceira semiculta (porque non evolucionou por completo)
Por exemplo: do Latín "regulam" temos a patrimonial rella, a culta regular e formas como regra.


EXERCICIOS COAS PALABRAS

1- Identifica a palabra simple de cada serie:
A) cariña, casiña, mesiña, cociña.
B) homazo, golpazo, balonazo, cabazo.
C) prezar, predispoñer, previr, predicir.
D) armamento, pemento, casamento, pasamento.

2- Sinala os constituíntes das seguintes palabras e que tipo de palabras forman (derivadas, compostas...):
ombreiro, pasamáns, centrocampista, desvantaxe, surafricano, vacaloura, vagalume, inmortal, fermosura, humidade, xordomudez.

3- Escribe dúas palabras derivadas a partir destas simples: pan, flor, mesa, pé, campo, terra, árbore, cor, morte.

4- Escribe palabras compostas unindo dous grupos dos lexemas seguintes:
garda- saca- para
raios- augas- montes- rollas- meta- moas -costas-brisas.

Para facer máis exercicios: En galego.eu
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 11-10-2016 07:28
# Ligazón permanente a este artigo
PALABRA, FRASE E ORACIÓN
De palabras, das frases e das oracións

A palabra, a frase e a oración son unidades da lingua que están xerarquizadas do seguinte xeito: unha oración está composta por frases e unha frase por palabras. E aínda que existen unidades maiores como o parágrafo e o texto, ou menores como os lexemas e morfemas, imos comezar logo por estas tres: palabra, frase e oración.

A palabra é a unidade mínima da lingua do discurso, é dicir, con sentido completo. Debemos lembrar as distintas clases de palabras que podemos atopármonos na nosa lingua. As palabras están compostas por lexemas e morfemas. Un lexema é a parte invariable da palabra que contén o seu significado básico. Por exemplo: "cant-", "terr-". E logo existen os morfemas flexivos (que son elementos variables que indican xénero, número ou desinencias verbais) e morfemas derivativos (que mudan o significado básico da palabra ben con sufixos ou prefixos).

A frase está formada por unha ou varias palabras e desenvolve unha función dentro da oración. Distinguimos tamén varios tipos de frases segundo a clase de palabra que constitúe o seu núcleo.

A oración é unha unidade con independencia sintáctica e sentido completo que contén como mínimo un verbo e remata en pausa. Podemos clasificar as oracións seguindo distintos criterios:
-A estrutura:simples, compostas...
-A natureza do predicado: predicativas, atributivas...
-A actitude do falante:enunciativas,interrogativas...

As oracións están formadas habitualmente por dous grupos de palabras con funcións distintas: suxeito e predicado. o suxeito responde a que fai? ou que é? O verbo é o núcleo do predicado e concorda co suxeito en número e persoa.

Como diferenciamos predicado nominal e verbal?

O predicado nominal está formado por un verbo copulativo (ser, estar, parecer ou semellar) acompañado de atributo. O predicado verbal esta formado por un verbo predicativo (expresa accións)e pode levar complementos ou non.

Dentro do predicado poden aparecer as seguintes funcións sintácticas que iremos estudando: Obxecto directo(OD), Obxecto indirecto(OI), complemento de réxime(CR), atributo(ATRIB) só nas oracións de predicado nominal, predicativo(PVO) e complemento circunstancial(CC).

Saberías...
1. Que 5 categorás de palabras son variables? Pon tres exemplos de cadansúa clase.

2.Que 4 categorías de palabras son invariables? Por que se denominan así? Pon tres exemplos de cadansúa clase.

3. Sabes distinguir entre lexema e morfema?
avoa, avós, cantamos.

4. Sabes distinguir un morfema flexivo dun morfema derivativo.Escolle a resposta axeitada e logo pon un exemplo de cada.
a)Dan información gramatical. Exp.:___________
b) Elementos variables que transforman o significado das básico e crean palabras novas.Exp.:________

5. Que diferenza hai entre un prefixo e un sufixo? Pon un exemplo de cada.

6.Escribe un exemplo dos seguintes tipos de frases:
Frase nominal: (Determinante + Nominal)
Frase preposicional:(Director + Termo)
Frase substantiva: (Núcleo + modificador)
Frase adxectiva:(Núcleo + modificador)
Frase adverbial:(Núcleo + modificador)
Frase verbal:(Núcleo (verbo) + modificador)

7.Identifica nas seguintes oracións as funcións sintácticas que se indican e distingue oracións con predicado verbal e con predicado nominal.

- Lugo posúe un importante patrimonio (SUX,PRED, OD).

-O bater do mar é un gran espectáculo (SUX, PRED, ATRIB).

-A ruta comeza en Roncenvalles. (SUX, PRED, CC)


-Galicia é un atractivo turístico para os mesmos españois. (SUX, PRED, ATRIB, OI).


8.Distingue oración simple e composta, e explica o por qué:

Un barco saía cara ás Américas.

Comía un bocadillo e bebía un zume de laranxa.

Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 04-10-2016 20:17
# Ligazón permanente a este artigo
O VERBO REGULAR EN GALEGO
A estrutura do verbo debemos aprendela ben.Cóllenos nunha man:

PERSOAS: 1ª 2ª 3ª e tres formas non personais: Infinitivo, Xerundio e Participio.
NÚMERO: Singular/ Plural

MODOS: Indicativo, Subxuntivo e Imperativo.
TEMPOS: 6 en Indicativo, 3 en Subxuntivo 1 en Imperativo.

VOZ: Activa e Pasiva

COMO APRENDER A CONXUGAR UN VERBO REGULAR:

1º Aprendemos ben o nome dos tempos de cada modo:

-6 para o INDICATIVO:Presente, copretérito, pretérito, antepretérito, futuro e pospretérito.

-3 para o SUBXUNTIVO: Presente, pretérito e futuro.

- 1 para Imperativo: Presente

Logo estudamos cada tempo lendo un cadro coma o que podedes consultar aquí.

3º A seguir escribimos o verbo de memoria sen mirar a táboa.

4º Finalmente comprobamos onde fallamos ou dubidamos. Esas formas mal escritas serán as que temos que volver a repasar e escribir ata que nos saia ben.
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 27-01-2016 06:08
# Ligazón permanente a este artigo
Os verbos regulares en galegos
Estudar os verbos é saber a estrutura da conxugación, é dicir, tempos e modos en cadansúa persoa e tato no singular coma no plural. Memorizala primeiro ben, logo tentar reproducila por escrito e ao escribila unha vez comprobado o que fallamos ou temos dúbidas, iso é o que debemos repasar e aprender ben, ata que non cometamos un só erro ao volver a facelo de memoria non cometamos, nin tan sequera nos tiles ou acentos gráficos tan importantes nos verbos.

Bótalle un ollo aquí.

Outro xeito de conxugar verbos
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 19-01-2016 20:49
# Ligazón permanente a este artigo
Contra os pronomicidios

Deixamos aquí unha pequena indicación a ter en conta para usar correctamente os pronomes átonos evitando os "pronomicidios":

Os pronomes átonos colócanse normalmente despois do verbo e unidos a el: (dígocho), pero hai ocasións en que se debe colocar o pronome antes do verbo.

CASOS EN QUE O PRONOME ÁTONO VAI ANTES DO VERBO:

1- Cando vai nunha oración negativa ou desiderativa:
( non te quero, oxalá cho dixesen hoxe!)

2- Cando vai nunha subordinada: (dixo que te amaba).

3- Cando vai nunha interrogativa parcial cun pronome interrogativo ou tras un exclamativo:
Quen che preguntou iso?
Como me alegro da túa boa nota!

4-Cando a oración comeza por algúns indefinidos (algo, alguén, todos...) e adverbios só, case, tamén, xa, sempre, aínda, seica, ben, mal...): (alguén mo dixo, seica me falara). Cousa que non ocorre con adverbios como os de tempo e lugar: Mañá achégome alí.


OS PRONOMES ÁTONOS en galego teñen unha certa dificultade, especialmente para os que falan máis castelán que galego ou para os neofalantes. Imos logo darlle un repaso a colocación correcta destes pronomes neste curso, xa que o ano pasado xa os vimos.

Despois do repaso cómpre realizar uns cantos exercicios cos pronomes

Por último neste rápido repaso lembremos de novo o uso do "te" e do "che" e o uso de "llo/lla" e "llelo/llela".

Aquí quedan unha chea de exercicios cos pronomes e a súa solución.
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 13-01-2015 06:56
# Ligazón permanente a este artigo
VERBOS REGULARES CON ALTERNANCIA

Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA GALEGA - Publicado o 11-12-2014 06:29
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal