blogalizando



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Para o 1º avance do curso
Unidade O: Sementadores de esperanza.

Reflexións sobre a lingua.

A lingua dos nosos avós.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-10-2018 19:27
# Ligazón permanente a este artigo
A ÁRBORE FILOLÓXICA DE 1º ESO A Curso 2018-19

Observa a árbore xenealóxica da nosa aula. Cal cres que é a razón de semellante perda de galego falantes nos últimos 100 anos?

Que podemos facer para frear esa situación herdada e inxusta?

Situacións que influíron no uso do galego:
1900: O galego cumpre 1000 anos de uso.

1920- O GALEGUISMO: Reclamaba o galego como lingua oficial o que permitiría a súa introdución na administración e nas escolas.

1936- 1976- O FRANQUISMO:Declara oficial exclusivamente o castelán, na escola, medios de comunicación e na administración só se pode usar o castelán. A represión,a acción dos medios de comunicación en castelán e a desruralización de Galicia contribuíron á perda de falantes de galego de forma drástica.

1980-2018: COA VOLTA DA DEMOCRACIA converte ao galego en idioma cooficial en Galicia, comezan as emisiones da RTVG e a introdución do galego nas escolas.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 04-10-2018 23:35
# Ligazón permanente a este artigo
Sementando palabras

Lembrando o que estudamos o ano pasado en Primaria imos dar un repaso e ampliar a 50 palabras que debemos coñecer sobre o léxico do noso corpo, a casa dos sentidos. Probemos a facer unha descrición do noso corpo dos pés á cabeza poñéndolle nome a cadansúa parte ata chegar a usar esas 50 palabras no texto.



Podemos ademais xogar e aprender máis con varias propostas que esperan por nós no portal das palabras. Outros espazos para xogar aprendendo na rede e dun xeito interactivo coas distintas partes do corpo en educaplay

Uns exercicios prácticos na rede.

Para consultas: Dicionario RAG
Comentarios (0) - Categoría: O NOME DAS COUSAS - Publicado o 02-10-2018 21:12
# Ligazón permanente a este artigo
A AVOA DA NOSA LINGUA

Imos coñecer algo máis sobre a que se considera a avoa da nosa lingua, unha hipótese lingüística denominada tradicionalmente Indoeuropeo.

Comunmente se pregunyamso quen é a lingu anai do galego, respondemos que o latín. Pero o latín tamén ten a súa historia, polo tanto se preguntamos pola lingua que sería a avoa da nosa lingua temos que viaxar á prehistoria, ao momento no que só se falaba (non hai textos escritos), razón pola que temos qu efalar dunha hipótese lingüística como sería o indoeuropeo, da que xa na época histórica nacería en territorios dispersos ddo continente euroasiático linguas como o Latín, o Grego, o Xermánico, o Celta, o Indio-iranio, o Eslavo,... varias familias de linguas que ocupan practicamente todo o territorio Europeo actual e parte de Asia.

Investiguemos
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 01-10-2018 10:57
# Ligazón permanente a este artigo
A LINGUA QUE NOS IDENTIFICA
Nacemos en Galicia, e xa por iso somos galegos/as?

IDENTIDADE: Conxunto de características ou elementos que definen unha persoa ou cousa fronte ás demais, o que fai que sexa recoñecida como tal.

Xa vimos que os seres humanos distinguímonos do resto dos seres vivos, en primeiro lugar, pola variedade de linguas que somos capaces de usar.Logo na procura do eu, é dicir, da nosa identidade atopámonos coa lingua e coa terra ineludiblemente:
"...a identidade pasa por entender quen somos, quen fomos e por que somos. Somos en función do pasado, do que fomos antes… … a lingua vennos dada, pero nunha situación de conflito como a que temos nós, tamén é unha elección.

Así se expresaba unha poeta chamada Berta Dávila. Analicemos as súas palabras.

COMO NACE UNHA LINGUA?

Antón Vilar Ponte dicía que a lingua dun pobo está "xerada por accións e reaccións seculares entre o home e a Natureza, para facelo diverso no universo" e Castelao engade:

"Un idioma non nace pola vontade xenial dun grupo de homes; nace pola disposición psicolóxica dun pobo, que, en condicións históricas favorables, crea unha cultura e a súa correspondente maneira de expresión... un idioma é o corpo sensible dunha cultura, e todo atentado á lingua peculiar dun pobo representa un atentado á súa cultura peculiar".

Só a través da linguaxe cobra sentido o que vemos, oímos e sentimos en xeral, e isto créanos un problema de coñecemento: se a través da linguaxe coñecemos o mundo que nos rodea; ou máis ben a nosa linguaxe constrúe o mundo? B. L. Whorf, en Linguaxe, pensamento e realidade responde: «Os seres humanos non viven sós no mundo obxectivo, nin tampouco no mundo da actividade social como se entende ordinariamente, senón que están en gran medida a espensas do idioma concreto da sociedade na que viven".

NA PROCURA DA TERRA
CAL É A ETIMOLOXíA DA PALABRA: GALICIA/ GALIZA?

Etimos + logos son dúas palabras gregas en orixe. Procurar a orixe verdadeira das palabras é buscar a etimoloxía dunha palabra, indagar de onde procede e cal é o seu significado orixinario.

Imos saber hoxe de onde procede a palabra GALICIA, quen nos puxo este nome, e mesmo coñecer un sufixo moi usado na nosa lingua, tanto que aparece na palabra gal-ego. Visualiza este dous vídeos e logo responde as cuestións:




Cuestións:
1- Cal é o obxectivo do micro programa "Ben falado"?
2- O galego vén do latín, o latín vén a ser a nai da nosa lingua, pero quen é a avoa do galego?
3- Quen lle puxo o nome de Gallaecia a Nosa Terra:
4- Dos sufixos latinos aic /eic = -ego naceu un sufixo moi galego. Cita tres palabras que o conteñan.
5- Por que cres que a montaxe que inclúe o primeiro dos vídeos denomínase "palabras milenarias"? Argumenta a resposta.

6- "Chover miudiño" e “ás cuncas" ou "a cachón”, "a caldeiro"... Que diferenza hai?
7- Cal é a etimoloxía de "Galicia"ou de Callaecia?
8- O galego forma parte do privilexiado 5% que significa isto?
9-En que continentes hai máis linguas?
10-Cantas das linguas do mundo se falan en Europa?
11-De quen depende a continuidade das nosas linguas?
12- Expresa coas túas palabras como cres que nace un idioma e por que é tan importante a súa pervivencia no mundo.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 28-09-2018 07:09
# Ligazón permanente a este artigo
Sementadores de esperanza
A landra que non se ve en maio,
non se ve en todo o ano
.

Dúas palabras sementar e esperanza, que unidas á lingua que falamos, provocan de inmediato unha mensaxe tremendamente evocadora e positiva, que parte do presente mirando cara ao futuro, capaz de superar un pasado xa esgotado, entendido como un proceso colectivo de progreso e aberto á ilusión dunha nova primavera.



Unha vella canción moi popular en Galicia dicía:

Sementar sementarei,
loguiño de crarear,
en tanto no pobo medre
un meniño, un vello e un cantar.

Un meniño rebuldeiro
que fale na lingua nai
que suba nos pexegueiros
a fruta verde a roubar.
Un vello que dea consellos
un rostro de fume e pan
que conte contos ós nenos
do cuco e do paspallás.
Un cantar de redención
que troque a desolación
nun limpo e craro alborear.
Logo, deixáime morrer,
entre dous regos, queimado,
cando veñan os solpores
dos homes esfamiados.


Esta cantiga fala da esperanza que medra ao sementar palabras e ver medrar coa lingua nun pobo un meniño, un vello e un cantar...Unha reflexión sobre a importancia da tradición oral, de que pase de xeración en xeración, de boca en boca o saber dese pobo a través da lingua nai.

Sabías que sen lingua, é dicir, sen ter a capacidade de nomear as cousas, non hai coñecemento? Imos procurar argumentos para darlle resposta a esta cuestión.

A LINGUA FAINOS HUMANOS

A LINGUA FAINOS ORIXINAIS

A NOSA LINGUA, A SEMENTE QUE OFRECEMOS AO MUNDO


O IDIOMA É A CHAVE COA QUE ABRIMOS O MUNDO
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE 0 GALEGO - Publicado o 10-09-2018 11:11
# Ligazón permanente a este artigo
ENTRADA DE VERÁN
PROBAS MODELO PARA SETEMBRO

LECTURAS RECOMENDADAS DE VERÁN

VÍDEO REPRESENTACIÓN "A MULLER FALA"


VÍDEOS DAS REPRESENTACIÓNS DO 1º CONCURSO DE TEATRO CLÁSICO

FOTOS DA REPRESENTACIÓN
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 04-07-2018 09:44
# Ligazón permanente a este artigo
Modelo das Probas para setembro
PROBAS MODELO

1ª Avaliación:

1- Comprensión lectora: a)A néboa é un mar na terra. / b) A néboa é u fenómeno metereolóxico. Cal das dúas oracións é denotativa e cal connotativa? Explica os conceptos usando a palabra obxectivo e o seu contrario.
2- As cinco grandes familias lingüísticas do mundo son:
As linguas románicas son:
Oito linguas da península son:

3- GRAMÁTICA: Escribe o artigo determinado esixido por cada un dos seguintes substantivos masculino ou feminino: __ viaxe__ mel ___laranxeira __ ponte __ análise __ crise __ paréntese __castañeiro__ friaxe __ nariz
__ cárcere __ sangue __ sal __leite __garaxe __ paxe __ romaxe __ hepatite __dor __ arte __ calor ___ele
__ orde __árbore __servidume __ costume __limoeiro __ marxe __suor __ sinal __orixe__ til __mar __eme

4-Escribe o feminino das seguintes palabras:
catalán, heroe, campión, italiano, tecelán, san, cru, marqués,xudeu,paspán,alemán, cidadán.


Escribe o plural das seguintes palabras:
iraquí, anzol, til, dólar, cóctel, ollomol, patín, sol, cadáver, pavillón, lapis.



5-Clasifica os seguintes substantivos:
penedo, ponte, rapaza, segadores, Galicia, fermosura, arroz, exército, xenreira, area.
común: propio: concreto: colectivo:

abstracto: contable: incontable: individual:

6- Que diferenza existe entre sufixos alterativos e derivativos? Pon exemplos.
7- LINGUA E SOCIEDADE: Cal é a lingua dos nosos avós? É a mesma lingua que a que nós usamos habitualmente? Cales son os motivos? Razóa a resposta:
8-LÉXICO: Define coas túas palabras: Caveira, Camposanto, Paxaro da morte, Morte Branca, Morte Moura / calofrío/ Machismo/ Feminismo .
Indica os sinónimos da saúde: anteollos, sandar, hematoma, oftalmólogo, proído.


9- LITERATURA:
Un veciño de Doade, Sober (Lugo) cruzaba de noite polo camposanto parroquial e viu un vulto, e saír del un relampo cativeiro como o dun lucecú; claro que era inverno e non era probable que fose este insecto a orixe daquela luz. Sen pensalo moito deulle unha patada e aquilo botouse a rolos, e mesmo lle pareceu que xemía un algo.
Chegou á casa e dispúxose a cear o que lle amañara a muller. Foi entón cando viu sobor do mesado unha caveira de morto.
O home, coma se nada, díxolle á caveira:
—Se queres cear dígolle á miña muller que se poña prato.
A caveira respondeu:
—Non, non quero cea, só veño para dicirche que non respetaches o meu descanso e que mañá irás facerme compaña ao camposanto.
b) COMPRENSIÓN LECTORA: Indica e comenta no seguinte texto:
Narrador:
Tempos:
Espazos:
Personaxes:


10-EXPRESIÓN: Redacta un texto sobre: Os xéneros literarios. Define en canto aos contidos que os diferencian, os distintos nomes que reciben e as formas que adoitan usar (non menos de 10 liñas).

2ª AVALIACIÓN:

1- O NOME DAS COUSAS: oito palabras para cada paisaxe:
2- Escribe dous exemplos de campos semánticos . Que é un préstamo lingüístico? Define e pon exemplos
3- Analiza e substitúe OD e OI polos pronomes átonos que correspondan:
Sempre mandou unha carta para ti.
O teu fillo botou tomate ás albóndigas.
Contou un chiste e deu as grazas aos presentes.
Nunca fixen un agasallo para vós.
Quen dará a sorpresa aos veciños?
Escribimos un poema para a homenaxeada?

4- Coloca nas seguintes oracións te/che (fíxate se son OD ou OI):
… deixo … aquí o libro, que xa o lin.
Eu … vou … facer… un favor, pero logo tesmo que devolver.
Non … queixes … tanto, que esa ferida non é nada.
… votaron… porque pensan que es a mellor para delegada.
… matar… era pouco, mira que dicirlle que non … gustaba … o pan!
Pero alguén … avisou … para que non foses?

5- As variedades da lingua (enuncia brevemente como se producen)

6- LITERATURA: Medir versos e tipo de rima, indicar tipo de estrofa e se son arte maior ou menor:
7- Rosalía biografía, obra e temáticas: (mínimo 10 liñas).

8- Por que é un tesouro o Pergamiño Vindel? Quen é Videl? Quen é Martín Códax?

9- EXPRESIÓN: Unha visita didáctica ao Museo do Mar de Vigo.


10- PLAN LECTOR: A COVA DA MOURA: Escolle unha das dúas
A) Analizando as intencións da autora.
B) As mulleres de onte e de hoxe e o Castelo de Soutomaior.

3ª AVALIACIÓN:

1- OS NOMES DAS COUSAS: Escribe o nome de 10 aves de Galicia. Explica que son os seguintes conceptos: xesta, maio humano, embarcacións de maio, fiúncho, toxo, espadana, pampullo, maceira, loureiro, nogueira, patagullo, un sinónimo de lucecú.
2- TRADICIÓN ORAL: Comprensión e expresión. Cal é o tema deste relato da tradición oral. Que é a fada? Explica como cres que o protagonista se podería librar da fada?
Durmían dous, dos sete irmaos, xuntos ao cuberto. A medianoite un deles ergueuse para ir ouriñar e avisoulle ao outro que volvería axiña, que non se movera. Nada máis marchar o que quedara dentro mirou a porta aberta pola que saira o seu irmao, asomouse sen facer ruído e fóra viu envorcallaba o seu irmao na terra das toupeiras para transformarse. Logo dun tempo regresou para a cama co seu aspecto humano. Traía as roupas rachadas e o seu irmao maior díxolle:
- Agora xa sei que es o lobo da xente.
-Son. Pero non cho quixen dicir.
Logo agarimouno antes de lle explicar como ía librar da fada…





3- Substitúe o OD e OI polos pronomes átonos que correspondan e colócao onde e como correctamente:
Exemplo: Facía un poema para o seu amigo: Facía o (OD) + lle(OI)= Facíallo
Botei o sal ás lentellas.
Como non ensinaches os deberes aos profesores?
Latexaba o corazón ás rapazas na alborada
Teu pai mercou un piso para vós.
Saúda a Xurxo da miña parte.
Nunca mercarei unha bicicleta para ti.
Coloca só no oco onde corresponda nas seguintes oracións te/che (fíxate se son OD ou OI):
…..busquei …. o libro
Non …… lanzaron …. o balón.
…. esperei….. na rúa a que …. deran ….. o coche.
Sempre…. chegaron….. os cartos.
Que ……dixo ….. que ….. quería …. ver….. onte?

4- Que é un prexuízo? Pon dous exemplos de prexuízos lingüísticos co galego.

5-CONXUGA:
Presente de Indicativo IR:
Presente Subxuntivo PODER:
Pretérito. Subxuntivo HABER:
Antepretérito Indicativo DICIR:
Ti ....................... algo. ( 2 sing. Copretérito SABER )
A nosa fábrica .....................o ano pasado cen mil coches. (3 sing. pretérito Ind.PRODUCIR)
Eu a el non lle .....................axudar. (1 sing.pretérito Ind. PODER)
Oxalá que lla ...................de corazón. (3 singular presente Subx. DAR )

5- ORTOGRAFÍA: USO de B ou V
_asoira _ir _i_ir _e_er _oda _iaxe a_ogado a_aliación _oar _óla hidroa_ión
imposi_le _ol_oreta ha_itar_le. _aleiro _isa_ó co_arde mó_il gra_ar distri_uír _ra_o ad_er_io
7-EXPRESIÓN: A muller galega ao longo dos tempos: Comenta a situación da muller na Idade Media, no século de Rosalía, no século XX e nos nosos días. (Mínimo 20 liñas)
8-PLAN LECTOR: Explica o papel da muller na novela Tras da sombra do Bruxo.
9-LITERATURA: Define teatro, e explica a tipoloxia dun texto dramático.
Cales son os subxéneros teatrais, defíneos brevemente.

10-LETRAS GALEGAS 2018: Vida (mínimo 10 liñas) e obra (mínimo 10 liñas) de____________________________

Comentarios (4) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-07-2018 00:14
# Ligazón permanente a este artigo
Recomendacións de lecturas para o verán
Un par de libros en galego recomendables para quen gusta ler e teña todo aprobado:

Unha saga de aventuras, amor...e algo máis que descubrirás lendo: DRAGAL de Elena Gallego Abad.


Dragal I, A herdanza do dragón, Elena Gallego Abad, Xerais, 264 páxs.
Dragal II, A metamorfose do dragón, Elena Gallego Abad, Xerais, 360 páxs.
Dragal III, A fraternidade do dragón, Elena Gallego Abad, Xerais, 320 páxs.
Dragal IV, A estirpe do dragón, Elena Gallego Abad, Xerais, 360 páxs.

Cando petan na porta pola noite. Un libro dun autor que acaba de morrer, Xabier P.Docampo, que gañou no seu día o Premio Nacional de literatura xuvenil con esta obriña con varios relatos de medo. Cando petan na porta pola noite, Xavier P. Docampo, Xerais, 96 páxs.

Amor dos quince anos, Marilyn, Agustín Fernández Paz, Xerais, 176 páxs.

Trece anos de Branca, Agustín Fernández Paz, Edebé, 98 páxs.

Contos por palabras, Agustín Fernández Paz, Xerais, 112 páxs.

Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 03-07-2018 00:03
# Ligazón permanente a este artigo
A MULLER FALA



VER O VÍDEO DA REPRESENTACIÓN.

A muller fala é unha comedia que quere simular un programa de radio que dá voz á muller. Con ela imos participar no 1º Concurso de teatro San Narciso que se levará a cabo o próximo día 21 de xuño no salón de actos do noso centro.

Actúan:

LOCUTORAS: Irene García Area, Belén Sánchez Casal
ROSALÍA DE CASTRO: Rosalía Blanco Vázquez
MANUEL MURGUÍA: Luis Fuentes González
FRANKEISTEIN: Adrián Calvar Franco
MARY WOLLSTONECRAFT SHELLY: Laura Comesaña Calvar
CLARA CAMPOANOR: Raquel Catalán Rodríguez
MARIA VICTORIA MORENO: Yaiza Blanco Juncal
HOMES MICROMACHISMOS: Carlos Diz Pereira, Sergio Facenda López, Nicandro Fazanes Garrido, Juan J. Fernández Acuña, Pablo Juvino García.
MULLERES MICROMACHISMOS: Alba Balagones Pereira, Xiana Fernández, Xana García Rodríguez

Esperemos que vos guste!
Comentarios (0) - Categoría: CREACIÓN - Publicado o 14-06-2018 06:38
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal