As Campaíñas


El viaje de Kalilu
NA NOSA BIBLIOTECA

ALBERTO FERNÁNDEZ LIRIA- PÚBLICO- 15/1/10
Jefe del servicio de Psiquiatría del Hospital Príncipe de Asturias y profesor asociado de la Universidad de Alcalá

El viaje de Kalilu. Cuando llegar al paraíso es un infierno; de Gambia a España: 17.345 km en 18 meses, el relato de Kalilu Jammeh publicado en la Editorial Plataforma, representa el primer intento descarnado de colocar, ante los ojos del lector europeo, el horror de una experiencia en la que sólo sobrevive un 5% de quienes la emprenden. Una experiencia que cuestiona la idea de ser humano en la que nos complace reconocernos. Una experiencia que, a pesar de que anega hasta nuestros previsibles telediarios, nos empeñamos en ignorar con una ignorancia que sólo puede compararse a la de los vecinos de Auschwitz, que aseguran que nunca se preguntaron qué producía aquellos humos en los que se estaban convirtiendo entonces cuatro millones de judíos y 19.000 gitanos. Exactamente como no nos preguntamos nosotros qué ha hecho que la población de tiburones se desplace de sus caladeros habituales en el Atlántico o que las arenas del Sáhara se hayan poblado de osamentas humanas.
La novela Si esto es un hombre de Primo Levi, sobre su experiencia de superviviente de Auschwitz, inaugura lo que podríamos considerar casi un género: el de la literatura sobre el holocausto, que enfrenta dos dilemas fundamentales.
El primero de estos dilemas se refiere a la posibilidad de narrar lo inenarrable que confronta a quien lo intenta con la radical soledad que supone saber que después de contarlo todo, lo esencial de la experiencia sigue sin ser contado. La de quien comprende que quien lo escuche seguirá sin comprender qué le pasó. La del narrador que se quedará sin sentir que el otro puede sentir lo que él siente. Que quedará seguro de que el otro no puede realizar esa operación de ponerse en su lugar a la que llamamos empatía. O sea, de que esta experiencia, más allá del sufrimiento que haya supuesto en ella misma, le ha excluido del género humano que sigue viviendo como si aquello no hubiera pasado porque, en realidad eso sólo le ha pasado a él.
El deber de contarlo
Primo Levi fue capaz –como hizo también el psiquiatra Viktor Frankl, autor de El hombre en busca de sentido– de escribir su libro en 1946; es decir, inmediatamente después de regresar a Italia (si es que a lo que sucede cuando una vuelve al lugar geográfico en que vivió antes de este tipo de experiencias se le puede llamar regresar). E hizo del deber de narrar –para que se supiera, para que no se repitiera…– el leitmotiv de su vida. Amery, Steiner o Semprún no pudieron escribir hasta 20 años después, según nos cuenta este último, porque hubieron de elegir entre el intento –por otro lado, imposible– de contar y el de vivir, que entendieron eran incompatibles.
El segundo dilema se refiere a qué hacer con la experiencia una vez que ha pasado. Algo en lo que entrará en juego una amalgama de memoria, culpa, perdón, resentimiento, aprendizaje, verdad, justicia, reparación… frente a los que los autores de este extraño género se han posicionado de forma diversa y han polemizado con amargura. Y levantará una pregunta fundamental que plantea el mismo título del primer libro de Levi.
En qué medida es posible sentirse humano en esa experiencia y, aún peor, a qué humanidad nos remitiría esa condición de humano, cuando lo que ha sucedido ha podido suceder a manos de seres humanos y ante la mirada indiferente de seres humanos.
Los escritos de Levi y Frankl nos hicieron entrever el interior de los vagones de ganado, el hacinamiento de los cadáveres, la intimidad con el miedo, la traición, la culpa, los niños a la puerta de la cámara de gas y la recogida de cadáveres y enseres después de una sesión, y nos hicieron familiarizarnos con términos como lager, kapo, Häftling, sonderkommando o Musselmann. Era necesario saber que eso ocurrió para poder discutir después qué significa.
Un nuevo holocausto
Kalilu Jammeh coloca ante nuestros ojos al menos la sombra de la misma intimidad con los cadáveres, la misma necesidad de retirar la mirada de quien va a morir para poder vivir, mujeres a las que se les abre el vientre para acceder al dinero que se habían tragado antes de ser violadas, madres que arrojan al suelo del desierto a sus bebés no mucho antes de caer exhaustas y morir sobre ese mismo suelo, personas alegrándose de poder beber al menos orina con azúcar… Y nos confronta con el léxico del nuevo holocausto con sus gidos, sus Kocseurs y sus combates…
Hay una diferencia entre Kalilu Jammeh y Levi o Frankl. Estos últimos escribieron cuando la guerra que puso fin al Holocausto había terminado. El nuevo holocausto está sucediendo ahora. Y gracias a gente como Jammeh –o por su culpa– nos va a ser mucho más difícil disculparnos frente a nosotros mismos y nuestros hijos con la excusa de no habernos enterado que creer a los vecinos de Auschwitz que dicen que no sabían, o no llegaron a preguntarse, qué producía el humo que impregnaba de aquel olor la atmósfera de su tranquilo pueblo.
Comentarios (1) - Categoría: Recomendacións - Publicado o 12-03-2011 21:55
# Ligazón permanente a este artigo
‘La bambina filosófica’, un éxito en Italia
Booket acaba de publicar en castelán ‘La bambina filosófica. Anatomía de una ruina’, un libro de banda deseñada da autoría de Vanna Vinci protagonizado pola que a propia editorial denomina “a Mafalda do século XXI”, unha nena moi especial que le a Kant cando ten insomnio ou que mesmo pide un lifting como agasallo de aniversario


TEXTO: MANUEL PEREIRA

Neste primeiro libro protagonizado pola Bambina filosófica asistimos ó orixinal nacemento da nena e ós seus primeiros anos, nos que van aparecendo os personaxes que a acompañarán nas súas aventuras cotiás. A súa nai, o gorila de peluxe Lillo, o porquiño Lino ou a compañeira de clase da nena, Angelicia, vana acompañando ó longo das tiras e das páxinas completas monotemáticas –desde posibles disfraces para a Bambina ata tests de personalidade–.

A Lillo atopouno nunha tenda cando a súa nai lle ofreceu comprarlle unha boneca ou un boneco –como alternativa á tan popular Barbie– e tan logo como o viu –el soíño nun estante– decidiu que era o que realmente buscaba, converténdose deste xeito no seu compañeiro case inseparable, co que fala continuamente e que claro, sempre a escoita sen poñer mala cara nin contestarlle.

O porquiño Lino chegou á casa da nena enviado pola súa tía Cicci para converterse en salchichas, pero... resulta que sabe falar, bailar ou fregar o chan, ten unha tarxeta de visita propia e sobre todo sabe gañar axiña a confianza da xente, por esa razón acaba por ser un convidado máis na vivenda, co seu propio espazo –habilitará o rocho– que el decorará escollendo persoalmente os mobles nunha tenda de Ikea.

A Angelicia coñécea como compañeira de clase, tras pasar fugazmente por un xardín de infancia onde a súa actitude fronte ós seus compañeiros foi, podiamos dicir, cando menos incomprendida, e onde non se sentía integrada. A súa nova amiga é realmente o seu contrapunto: son efectivamente amigas pero ó tempo as súas personalidades son totalmente diferentes: mentres Angelicia é unha rapaciña ben guiada e tamén podemos considerala como unha soñadora, a Bambina é ante todo rebelde e profundamente crítica co contorno no que lle tocou vivir.

A protagonista principal deste libro fala e compórtase como unha moza máis que como unha nena no referente a moitas cuestións, interésase pola filosofía –ata o punto de que le autores coma o prusiano Inmanuel Kant, cuxos textos mesmo lle serven de remedio contra o insomnio– e está afeita a pensar sobre algunhas das grandes cuestións da vida, tanto que ás veces ata a cabeza lle bota fume e ten que refrescala.

Xa dixemos que foi comparada con Mafalda, a nena que popularizou no mundo o debuxante arxentino Quino, pero tamén con Calvin, o neno que canda o tigre de peluxe Hobbes converteu noutra estrela da banda deseñada o debuxante estadounidense Bill Watterson.

Con Mafalda comparte certamente actitudes coma o incorformismo –algo do que imos atopando mostras en moitas das tiras deste libro– e co inimitable Calvin algunhas cousas como o feito de ser un pouco traste e compartir as súas vivencias cunha mascota de peluxe, e tamén, por suposto, as queixas sobre a súa vida.

Neste primeiro libro algunhas das tiras e dos debuxos a toda páxina están inspirados directamente por frases pronunciadas por personaxes populares en distintos ámbitos. Por exemplo, o debuxo dunha das páxinas do volume está baseado na provocadora declaración da actriz estadounidense Mae West: “Cando son boa, son moi boa, pero cando son mala, son mellor”.

E velaí outra cita xurdida do xornalista e escritor satírico austríaco Karl Kraus: “Moitos queren matarme. Moitos queren pasar unha hora charlando comigo. Dos primeiros protéxeme a lei”.

Acerca da autora de La bambina filosófica. Anatomía de una ruina, hai que dicir que Vanna Vinci naceu en Cagliari no ano 1964 e que traballa no mundo dos cómics desde o ano 1990. Iilustrou libros infantís para editoriais de prestixio como Fabbri e Mondadori e colabora coa páxina cultural L’Unità. Gañou o premio Yellow Kid como mellor deseñadora no ano 1999 e actualmente vive e traballa na cidade de Boloña.

Na súa web, en www.vannavinci.it, pode verse unha ampla mostra dos seus traballos, e en concreto sobre o personaxe que constitúe o eixo do libro que estamos a falar hai unha web específica, que é www.labambinafilosofica.it, onde se poden ver algunhas tiras –en italiano– e mais poderemos atopar debuxos dos personaxes principais da obra e unha pequena descrición sobre eles e o papel que lles toca xogar dentro das aventuras da Bambina. En italiano xa se publicaron outros tres libros desta serie que agora comeza a publicar Booket.
Comentarios (2) - Categoría: Recomendacións - Publicado o 07-03-2011 21:57
# Ligazón permanente a este artigo
Percorrido pola Historia da banda deseñada
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 18-02-2011 16:46
# Ligazón permanente a este artigo
Xornadas de Banda Deseñada
XORNADAS DE BANDA DESEÑADA E ILUSTRACIÓN
Comentarios (1) - Categoría: Actividades - Publicado o 17-02-2011 16:20
# Ligazón permanente a este artigo
Bone, de Jeff Smith
NA NOSA BIBLIOTECA

Bone é un cómic de aventuras fantástiscas cheas de humor. Protagonizado por tres curmáns da raza do ‘bone’: Fone (cariñoso e sensato); Phone (un trasno que só pensa en gañar diñeiro fácil) e Smiley (un personaxe entrañable e surrealista). Os tres foron expulsados da súa comunidade por culpa dos trapicheos de Phoney, e van parar a un val cheo de humanos, animais que falan e dragóns misteriosos. As ‘mostrorratas’, unha raza terrible e bruta, ameazan aos bones, pero contan coa axuda dunha particular avoa e da súa fermosa neta, da que Fone está perdidamente namorado.

Os nove tomos da serie publicados por Astiberri, comezada a publicar por Jeff Smith en 1991 en EE UU obtendo numerosos e prestixiosos premios, relatan as fabulosas e épicas aventuras que viven os curmáns, ao tempo que descubren os moitos secretos que agocha o val.

Na Biblioteca temos os dous primeiros tomos, agardando que alguén máis se enganche para seguir a serie. Eu lin o segundo e encantoume, divertido, suxerente e fermoso, é unha banda deseñada que todo o mundo pode desfrutar, pequenos e maiores. Un debuxo e unhas cores claros, limpos refrescantes, e unha historia brillante, chea de diálogos intelixentes. Xenial!


Aquí podes descargar o primeiro capítulo:
http://www.astiberri.com/media/contenidos/descargas/archivos/bone1.pdf

Comentarios (0) - Categoría: Lecturas - Publicado o 12-02-2011 20:35
# Ligazón permanente a este artigo
La novela de Genji, de Murasaki Shikibu
Murasaki Shikibu foi unha dama xaponesa que no século X vivía na corte de Heian Kyo (actual Kyoto). Nesta cidade, aínda que había un Emperador, os que realmente mandaban eran os membros da familia Fujiwara (familia extensísima á que a escritora Murasaki pertencía), como os validos dos Austrias en Castela. Non só non era infrecuente que as mulleres escribisen en Heian Kyo, senón que unha muller que tivera mala caligrafía ou pouco estilo á hora de compoñer cancións era considerada unha inculta (o que era unha desgraza nesa sociedade, volcada totalmente no refinamento e o amor á arte). Por tanto, o período Heian deu moitas literatas, entre as que destaca a autora da Novela de Genji.
A edición que manexei foi a tradución que Xavier Roca-Ferrer publicou na editorial Destino. O tradutor explica a dificultades da lingua xaponesa para os occidentais e expón algunhas curiosidades acerca do proceso de tradución que son tan interesantes de ler como a mesma novela.
Ademáis, ó final de cada capítulo o tradutor inserta un apéndice explicativo para entender mellor a obra. Nestes apéndices trátanse temas como a sociedade, as relixións, a política, os costumes... do período Heian, cousa que o lector non iniciado agradece moitísimo.
Na novela nárrase a vida do príncipe Genji, fillo da favorita do Emperador. Debido ós ciumes da primeira muller do Emperador pola nai de Genji, esta última morre, e Genji cae en desgracia cando morre o pai. Tras un desterro na "rexión deserta, inhabitable" de Suma, o novo Emperador (fillo da muller que tanto odia a Genji) arrepíntese da inxustiza cometida contra o seu hermanastro, e este pode regresar á corte.
Polo argumento, a Novela de Genji recorda ós poemas épicos da literatura occidental (o cabaleiro que cae en desgraza inxustamente e volve á súa terra cuberto de honores). Sen embargo, a lectura da obra non ten nada que ver cos poemas épicos, pois sobre o relatado "fío argumental" ensártanse o que realmente concentra a atención do lector: as aventuras amorosas do príncipe dende que se convirte nun "home" (ós doce anos) ata que regresa a Heian. Genji, que sufriu a perda da nai sendo moi pequeno, pasa toda a vida buscando á "muller ideal", que non logra atopar ata que coñece á pequena Murasaki (unha pequena aldeana que recordaría a unha Heidi xaponesa), á que adopta coa idea de facela, senón a súa segunda esposa, a súa concubina, cando a rapaza sexa unha moza, tras ofrecerlle unha esmerada educación. Non é Genji un Don Juan á xaponesa (o retrato do príncipe está totalmente exento da crueldade do sedutor occidental), nin tampouco un libertino; o seu comportamento neste sentido está dacordo coa sociedade do seu tempo, e a imaxe que se da do protagonista é moi positiva (é un personaxe idealizado).
O que máis me gustou da obra (aparte dos aspectos xa sinalados) foi todo o que se aprende coa súa lectura deste período histórico, o Xapón do período Heian Kyo. Sorprende contrastar a nosa historia coa realidade tan lonxana dunha corte que coñeceu 400 anos de paz ininterrompida, adicada por completo á literatura, á música e ó ocio. Certo é que para que se vivise así na corte, o 99% da poboación vivía na máis absoluta miseria en condicións de semiescravitude, como soe ser o habitual nestes casos.
Tamén me chamou moito a atención a existencia nunha novela do século X de agudos retratos psicolóxicos; a análise dos sentimentos dos personaxes é tan aguda nesta obra como nas obras de Marcel Proust (autor ó que o tradutor recurre moitas veces para facer comparacións moi acertadas).
A diferenza é tan grande entre o príncipe Genji (refinado, preocupado pola combinación dos seus uchikis -túnicas-, propenso á lágrima fácil) e os heroes como Roldán ou o Cid (toscos, barbudos, de profesión guerreiros), que durante a lectura chegueime a preguntar como sería un encontro entre eles, e imaxinando unha conversa entre eles sorprendinme rindo en voz alta.
Certo é que, a pesar de todo, interrumpín a lectura ó acabar a primeira parte, sen saber que pasaría entre Genji e Murasaki nun futuro, debido ó cansanzo polo relato de tantas aventuras, tantos lamentos amorosos similares e tantas epístolas en verso cos mesmos tópicos. Aínda así, penso que nun futuro -non moi lexano- acabarei lendo as seguintes partes desta novela que, aínda que é un clásico, non o parece.
Recomendaría a lectura desta obra á xente con interés polos estudios filolóxicos, polo mundo da tradución, polos temas orientais, polas novelas sentimentais... En calquera caso, o lector da Novela de Genji ten que ter a mente moi aberta para chegar a comprender o comportamento dos personaxes, e incluso a velo como convencional na súa época.
Comentarios (2) - Categoría: Lecturas - Publicado o 27-01-2011 22:29
# Ligazón permanente a este artigo
A nosa axenda de lecturas
Os lectores e lectoras das Campaíñas contamos por fin con un instrumento eficaz para ir anotando as nosas abondosas e frutíferas lecturas. Presidida pola inefable ra que non identifica dentro podemos ir fichando e comentando os documentos que teñamos 'lido'. Porque non só falamos de libros, senón que tamén gozamos coas revistas, cos xornais e, por suposto, coas películas.
Escribiremos as nosas sensacións e recomendarémosllos a outros lectores. Contamos con 60 fichas para este ano 2011. Sería xenial que non chegasen para rexistrar todas as lecturas, o cal sería síntoma de que o tesouro das palabras é inesgotable e nos fará gozar a tope.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 25-01-2011 22:09
# Ligazón permanente a este artigo
La mano de Fátima. Ildefonso Falcones Sierra
NA NOSA BIBLIOTECA


Ildefonso Falcones sierra es abogado. Tiene cuatro hijos y vive en barcelona. Sus obras más importantes son: "La Catedral del Mar" y "La Mano de Fátima". Estas dos obras hacen al autor uno de los más leídos en la actualidad de novela histórica. "La Mano de Fátima" se publicó por primera vez en junio del 2.009 en la editorial Grijalbo, cuando se cumplió el cuarto centenario de la expulsión de los moriscos de España.

La lectura de este libro fue una enorme fuente de placer para mi por varias razones:
- Me dio una mayor comprensión del momento histórico en que tuvo lugar.
- Me incitó a luchar por un pueblo culto que sepa discernir, porque desgraciadadamente, la historia se repite. Tal vez si la conociéramos mejor no querríamos caer en los mismos errores.
- El protagonista encarna la lucha moral, la valentía, el amor y hasta la ternura que pueden animar al ser humano a luchar por la convivencia entre las personas y los pueblos sin resignarse jamás a la derrota.
- Invita a la lucidez y el discernimiento sobre el momento histórico que nos toca vivir saliéndose de los moldes de lo "políticamente correcto" cuando la dignidad de las personas entre en juego.


Emilia



Comentarios (1) - Categoría: A Nosa Biblioteca - Publicado o 20-01-2011 20:28
# Ligazón permanente a este artigo
Caderno de agosto, de Alice Vieira
NA NOSA BIBLIOTECA


Caderno de agosto, publicado en galego por Xerais, en 1999, é unha novela de Alice Viera, unha das autoras máis lidas no país irmán. É un libro delicioso, o diario dunha adolescente escrito durante o mes de agosto en Lisboa, no que introduce capítulos dunha novela rosa que escribe a súa nai. Gloria preséntanos a súa familia con perspicacia e humor, pero sen caer nunca no sentimentalismo.
Unha escritura áxil, amable, que nos entretén e nos achega con cariño aos personaxes que forman o universo da espelida rapaza. Un espello do mundo adulto no que ela se mira para madurar, pero é difícil sentirse identificado co comportamento dos maiores, xa que actúan coma nenos, levados pola inercia dos sentimentos máis primarios e das convencións sociais.
Máis que recomendable para lectores de todas as idades que queren pasar un tempo de sorrisos intelixentes xuntos a uns personaxes entrañables, aos que non podemos terlle máis que simpatía. Queredes asubiar?


A pesar de ser pesados, aburridos, molestos coas notas, os pais fan moita falta nunha casa. A pesar das idas ao Chalé Menezes, a pesar dos asubíos e dos amores, a pesar de Dª María II e de Mónica e de Alfredo Enrique, non me vexo eu moi ben lonxe da miña nai [...]. E non foi fácil habituarme á idea de non recibir o bico do meu pai pola noite, antes de durmirme (...).

A min aínda me custaba entender que había de malo no feito de que a miña nai, maior e vacinada, divorciada e nai de fillos crecidos, conseguise un noivo... (...)


Heladio
Comentarios (0) - Categoría: Lecturas - Publicado o 14-01-2011 23:26
# Ligazón permanente a este artigo
Dime algo sucio, de Diego Ameixeiras
NA NOSA BIBLIOTECA


Este foi un dos libros que lin este Nadal, atraído polas boas críticas e, porque non recoñecelo, polo rechamante do título e a portada. É a cuarta novela do escritor, aínda novo, Diego Ameixeiras, que hoxe está acadando gran éxito con Asasinato no Consello Nacional, publicada tamén en Xerais no 2010.

Dime algo sucio viu a luz no 2009, é unha novela con intriga, sórdida, pero sobre todo é unha novela realista e sucia, claro. Situada na cidade de Ourense (Oregón) cóntanos varias historias que, ás veces, se cruzan protagonizada por persoas aparentemente vulgares. Pero todas elas, ao igual que a propia cidade, ferven no seu interior, buscando saír da rutina, buscando algo de emoción, de vida (mala).

Fácil de ler, en capítulos de dúas páxinas, pero sen concesións. Chega a provocar certo malestar ante a dureza (real, claro) do que nos conta e o estilo directo, sen floreos. Fragmentos dunha realidade que custa asumir pero que atopamos case que todos os días nos xornais. Soprendinme a min mesmo póndelle cara aos personaxes mentres paseaba pola cidade das Burgas, pouco despois de rematar a novela.

Isto é o que hai, parece dicirnos o autor. E o que hai non é divertido, nin puro. É ferinte e sucio. Os lectores maiores, afeitos xa a un mundo no que non todo é branco ou negro, á fascinación da vida real, gozarán seguindo a desacougante e crúa peripecia desta galería destes personaxes, e non poderán parar ata o final... da novela.

«Cando a avoa Asunción xa está metida na cama e consegue conciliar o sono, os pais de Laura tardan pouco en quedar durmidos diante da televisión. Ao pai péchanselle os ollos cos auriculares nas orellas (...) A nai sempre acaba arrimando a cabeza no seu ombro, querería saber en que queda ese esperpéntico careo entre as ex amantes dun coñecido bailarín...»


Heladio

Comentarios (0) - Categoría: A Nosa Biblioteca - Publicado o 12-01-2011 22:52
# Ligazón permanente a este artigo
Club de Lectura
As Campaíñas
CPI don Aurelio
Cuntis

O meu perfil
cpidonaurelio@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 ANTERIORES
 ARQUIVO
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS

© by Abertal