Novas de Arqueoloxía


Esta é unha bitácora que recolle novas, opinións, críticas e curiosidades sobre arqueoloxía en Galicia e no mundo.

O meu perfil
franjopadin@hotmail.com
 CATEGORÍAS
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Varus foi á guerra, non sei cando virá
Monumento a Hermann en Teotoburgo (Foto de F J Mertens)
A principios do século I da nosa era, o Imperio Romano ambicionaba extender os seus dominios ao leste do Rin, ata o río Elba. Os xenerais Druso o Maior, o que foi pai do emperador Claudio, e Tiberio, que sería o segundo emperador de Roma despois de Augusto, mandaran victoriosamente as súas tropas ao interior deste terrible territorio, a Xermania Magna, unha terra, a decir de Tácito, “escurecida polos montes, e fea, e manchada polos pantanos”. Tras estas incursións os xermanos parecían un pobo sometido, e Augusto decidiu que era hora de mandar un administrador de man dura para acabar de pacificar a nova provincia. O elexido para esta empresa foi Publio Quintilio Varo. Non sabemos moitas cousas certas do seu carácter, pois as fontes son despiadadas con el, pero sí podemos supoñer algunhas cousas: cando foi gobernador de Siria, sofocou a revolta dos xudeos tras a morte de Herodes o Grande crucificando a 2000 sediciosos, un detrás de outro, e saqueou a provincia amasando unha fortuna considerable. Cabe deducir de todo isto que era un home avaricioso e cruel, xusto o que Augusto precisaba para someter aos xermanos díscolos e muxir os seus tesouros para aumentar os de Roma. Varo non defraudou as espectativas.

O gobernador contaba coa axuda dalgúns xermanos colaboracionistas, nomeadamente de dous: Falaban latín decentemente, e eran coñecidos entre os romanos como Arminio e Segimero. Arminio estivera en Roma, onde chegou a cabaleiro, e comandara na guerra anterior as tropas auxiliares dos xermanos que axudaban aos romanos. Comía na mesa de Varo, e portábase con docilidade canina, inducindolle a pensar que os demais xefes xermanos eran igual de mandadiños e serviles. Pero Arminio, en segredo, argallaba cos outros xefes xermanos fartos da cobiza e a prepotencia romana, o plan que levaría a Varo á perdición.

Arminio convenceu a Varo de enviar varios destacamentos a diferentes puntos da provincia, co fin de protexer ás caravanas de comerciantes dos bandidos. Con isto, Varo dividiu o seu exército. Despois, os xermanos do extremo oriental rebeláronse, asasinando aos funcionarios ronmanos. Era o outono do ano 9 e Varo decidiu acudir con todas as súas tropas para unha expedición punitiva, antes de regresar aos seus cuarteis de inverno. Arminio buscou pretextos para non acompañalo, mentres ordenaba masacrar aos destacamentos romanos sen o coñecemento de Varo.

Os romanos marcharon confiados na súa suposta superioridade. Pero os camiños eran estreitos, estaba atravesado por ríos que impedían o paso dos carros, e ían polo medio dun terreo fragoso cuberto de mestos bosques, empantanado pola chuvia incesante do outono alemán. Pouco a pouco, as súas liñas se estiraron nunha ringleira interminable de soldados empapados ata os osos. Tres lexións: 18.000 homes, máis un número indeterminado de auxiliares e de acompañantes civiles, mulleres, intendentes, comerciantes, prostitutas, a poeira que segue a marcha dos exércitos. Ao chegar ao bosque de Teotoburgo, nun estreito paso entre a aba dun monte e un pantano impenetrable, Arminio atacou ao fronte dos xermanos emboscados. Os soldados romanos, incapaces de agruparse, nin de manobrar naquela fraga mesta e enmarañada, non tiveron oportunidade. Acurralados polos bárbaros, foron caendo implacablemente baixo as lanzas e flechas propelidas dende a escuridade do bosque. Durante días, os xermanos mataron, mataron e mataron, e o medo e o caos foron os amos das lexións, lanzadas nunha desesperada carreira por fuxir da cilada, mentres eran cazadas polos homes de Arminio apostados nos parapetos que levantaran ao longo do camiño. Ao caer a noite, os soldados tentaban agruparse para resistir, tremendo de frío e de medo, mentres oían os berros de agonía dos prisioneiros capturados, torturados e sacrificados aos terribles deuses bárbaros. Varo, rodeado, suicidouse. Dos demais só se salvaron unhas poucas ducias.

A Batalla do bosque de Teotoburgo marcou un punto de inflexión nos plans de expansión de Roma no Norte de Europa. Augusto ordenou que os números das lexións (a XVII, a XVIII, e a XIX) non volveran a figurar na lista das unidades do exército. Aínda que máis tarde os romanos enviaron expedicións de castigo contra os xermanos, e mesmo conseguiron recuperar as aguias, (a insignia sagrada de cada lexión, a perda da cal significaba a maior das deshonras), xa nunca máis pensaron en asentarse definitivamente alén do Rin. Seis anos despois da derrota de Varo, os romanos regresaron ao lugar para descubrir as montañas de esqueletes branqueadas ao sol, e os cráneos dos seus compañeiros cravados nos troncos das árbores. O lugar da batalla esqueceuse despois, ata que un arqueólogo afeccionado, Anthony Clunn, atopou restos de armas e obxectos relacionados cunha batalla do século I en Kalkriese, perto de Osnabrück, a carón da fronteira con Holanda. As escavacións posteriores permitiron reconstruír con certo detalle a táctica e o desenvolvemento da batalla e o que sucedeu cos desgraciados romanos.

Nos últimos tempos, as investigacións arqueolóxicos romanos en Alemaña están deparando algunhas agradables sorpresas. A finais do ano pasado foi identificado en Northeim (Baixa Saxonia), outro xacemento no que apareceron restos dunhas 600 armas romanas e que os arqueólogos non dubidaron en identificar como o escenario dunha batalla ocurrida no século III d.C., o que proba que as incursións romanas en Xermania seguiron sendo frecuentes (e infructuosas). O achado e especialmente notable, porque non é doado reconstruír arqueolóxicamente un escenario bélico. Por outra parte, outra equipa de arqueólogos descubriu en Waldgirmes (Lanauh, Hessen), anacos dunha estatua ecuestre da época de Augusto, e concretamente a preciosa cabeza do cabalo que montaba, probablemente, o mesmísimo emperador. O feito de que a estatua fose destruída e arroxada a un pozo deita un pouco de luz sobre o destino do efímero poder de Roma na Xermania Magna. Sic transit gloria mundi.

Alemaña celebra este outono o bimilenario da batalla de Teotoburgo, Clades Variana, Varusschlapht, ou a Hermannsschlacht, cunha exposición titulada “Imperium, konflikt, Mythos”, no lugar da batalla en Kalkriese, en Haltern am See, onde os romanos tiveron o seu maior asentamento ao leste do Rin, e en Detmold, onde hai unha xigantesta estatua de Hermann-Arminio. Porque a pesares de que Arminio (xermanizado como Hermann) fracasou no seu intento de unificar aos pobos xermanos baixo a súa monarquía e acabou morrendo asasinado pola súa propia xente, convertiuse nun mito perenne da independencia alemana. Por iso os prusianos, nada máis vencer aos franceses na guerra de 1870 e de proclamar a unificación de Alemaña, ergueron en Detmold ese monumento ao seu antigo devanceiro, personificación do valor superior do pobo xermano e a súa independencia fronte a latina Francia, no lugar onde erradamente, se pensaba daquela que tería sido a matanza, a uns 45 km do emplazamento arqueolóxico. É un aniversario redondo digno de conmemoralo, pois sen a batalla de Teotoburgo, quizais a historia de Alemaña, e de Europa, terían sido ben diferentes.
Páxina web da exposición sobre a derrota de Varus
Web oficial do Museo de Kalkriese e o lugar da batalla.
Comentarios (1) - Categoría: Mundo - Publicado o 30-09-2009 00:29
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal