Novas de Arqueoloxía


Esta é unha bitácora que recolle novas, opinións, críticas e curiosidades sobre arqueoloxía en Galicia e no mundo.

O meu perfil
franjopadin@hotmail.com
 CATEGORÍAS
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Pimplando un peplum.
Portada do comic de Frank Miller
O pasado fin de semana foi a estrea nos cines de Galicia da película “300”, unha fita de ambientación histórica dirixida por Zack Snyder que recrea a II Guerra Médica, e concretamente a batalla das Termópilas, na que un pequeno exército de hoplitas de varias polis gregas, e nomeadamente 300 espartanos dirixidos polo seu rei Leónidas, frearon no verán do ano 480 a.n.e. o avance do gran exército persa de Xerxes, no seu camiño cara o interior da península grega.

Quen queira ver rigor histórico nesta fita, debe ir avisado. O que sabemos da batalla das Termópilas foi relatado por historiadores posteriores aos feitos, principalmente Heródoto (Historias, Libro VII), quen deron unha versión do asunto sesgada e moi interesada, na que os persas eran unha horda de millóns de salvaxes, os gregos unha mancheíña de heroes sacrificados e afoutos, e ambos bandos a personificación de dous modos de entender o mundo, o da barbarie e o da civilización, respectivamente. Desas fontes beberon os románticos decimonónicos, cando o episodio foi rescatado de entre os vellos relatos clásicos para simbolizar con el a loita desigual entre os independentistas gregos e o Imperio Otomano. As Termópilas exemplifican os valores románticos de evocación do pasado, exotismo oriental, amor á patria e a liberdade, mocidade heroica e morte tráxica, e como tal, o relato épico pasa de ser un simple feito histórico a un mito de enorme carga simbólica. Tanto é así, que cando o director de cine Rudolph Maté dirixiu a película “The 300 Spartians” en 1962 (traducido na súa versión española coma “El león de Esparta”), un clásico dos peplum dos anos 60, houbo quen mirou sen dificultades unha metáfora do enfrontamento entre o Leste bárbaro (a Unión Soviética) e a Civilización Occidental (xa sabemos quen).

Precisamente foi esta película a que abraiou ao debuxante Frank Miller na súa infancia, e nela inspirouse cando debuxou en 1998 o álbum “300”, un libro que acaparou numerosos premios internacionais, e que fai unha versión da batalla cargada de referencias ao relato de Herodoto, tratado con un máis ou menos afortunado ton épico, atmósferas pesadas e terrosas, ambientación mínimalista de certa inspiración Hugoprattiana e encadres espectaculares e desequilibrantes. Este cómic é á súa vez o que inspira o “300” de Zack Snyder, a fita que se acaba de estrear, e que está recollendo por igual éxito de entradas e críticas atroces. Xa se mira que hai unha longa distancia entre os protagonistas da batalla e o relato que agora nos chega como para pedir veracidade a estas alturas. Como di Indiana Jones, quen busque a verdade que vaia estudar filosofía.

Critícase por exemplo a súa estética de videoxogo. Esas ralentizacións da acción, tan do gosto xaponés, con cámaras xirando arredor dos protagonistas, son a proba do dano que fixo Mátrix. Isto non debería ser malo, os videoxogos son cada vez máis estéticos, e é neles onde está o máis dinámico e experimentador do sector audiovisual, dirixido ao público máis novo, con máis futuro, e o máis mergullado na cultura da imaxe. En realidade a película segue ao cómic plano a plano (ou viñeta a viñeta), e a súa cor falseada tenta emular as densas atmósferas á acuarela de Lynn Varley, responsable da iluminación do cómic de Miller. Pero tamén lembra ás esceas oníricas do inicio e remate de "Gladiator", coa salvedade que, mentres neste caso a cor servía para facer unha evocación puntual ao mundo dos mortos, aquí é un derroche agresivo ao servizo da violencia extrema da acción. E cansa a varrer. Aínda así nese aspecto da estética non todo é malo: quen non queira ver nos longos planos en cinemascope da batalla clarísimas referencias ao frontón do templo de Afaia, ou ao friso que Skopas labrou para o Mausoleo de Halicarnaso, ou ao Poseidón de Artemision, é que non quixo mirar ben. Iso sí, mentres a xente representada nas estatuas gregas andaba polo mundo como a fixo Prometeo, aquí os hoplitas aparecen ocultando a colloada cun sexi fardanabos.

Porque en canto á ambientación, onde a película resulta verdadeiramente descacharrante é na banda dos persas. Un exército que parece un entroido do día do orgullo gai adobado con bestas feroces, os 10.000 inmortais convertidos en samurais enmascarados, mutantes sacados do Señor dos Aneis, (Efialtes parece o Gollum) e un rei Xerxes que está divina da morte. Atención á aparición deste vergallo de dous metros e medio de altura, coa cara feita un alfineteiro de tanto pirsin que leva, e modales de Priscila Raiña do Deserto: vai ser un icono gai por moitos anos. A medida do valor do rei Leónidas está nesa escena na que lle da as costas.

E en canto á lectura política que se lle pode facer ao asunto, peor está a cousa. Poñer aos espartanos como “representantes de canto de xustiza hai no mundo” frente a uns persas bárbaros e escravizados é, para un historiador calquera, delirante, pero nada, en definitiva, que non estivese no etnocentrismo de Heródoto. Tamén haberá quen pense que existe algo de oportunidade (xeo)política nese afán de presentar as Termópilas como un enfrontamento de civilizacións entre Europa (a cultura occidental) e Asia (casualmente Persia é o Irán actual, eixo do mal máis malo). Se alguén ten dúbidas, que intente explicar frases da película como que é unha batalla “entre a lóxica e o misticismo” (sic), ou a negativa chulesca de Leónidas a compartir outra cultura non sendo a lapotes, ou o discurso (histórica e terriblemente fóra de lugar, e que no cómic non existe) que fai a “raíña” espartana ante a suposta guerusía, e que ben podería ser pronunciado por George Bush fillo de Bush pai ante a Cámara de Representantes dos EE.UU. pedindo máis tropas para o Iraque.

Porque a película é iso, unha apoloxía de valores castrenses máis que rancios, que lanza unha mensaxe brutalmente feixista: que a civilización está en perigo, ameazada por enemigos sempre alleos, sempre numerosos, sempre descoñecidos, e depende para a súa existencia da defensa que dela fagan militares adestrados ata extremos psicopáticos para a acción, e que sempre saben mellor o qué facer que os políticos, amolecidos pola vida doada, lentos para a decisión, e intrigantes e corruptos por natureza e por oficio. Mirade se non ao malicioso Therón, ou mellor a eses éforos, convertidos en vellos leprosos, obscenos e cheos de cobiza, e comparádeos coa rectitude moral, o sentido do deber e a apolínea beleza deses 300 machotes. Haberá a quen lle guste. A outros ponnos medo esta maneira de usar a historia para meterno-la dobrada. “A democracia é para os atenienses”, di Leónidas. Pois iso.
Páxina oficial da película
Comentarios (8) - Categoría: Publicacións - Publicado o 27-03-2007 22:11
# Ligazón permanente a este artigo
Mirando ao mar soñei… (un Museu para Toralla).
Escavacións en Toralla (foto de J. Albertos, www.vigoenfotos.com)Unha praia de areas brancas, xunto ao mar amansado das Rías baixas, entre piñeiros e xunqueiras, coas illas Cíes recortando o horizonte no que se pinta cada día o solpor. Ese foi sen dúbida o reclamo que atraeu ao romano (galaico?) que estableceu a súa residencia na punta de Toralla, entre os areais de Canido e O Vao, xusto diante da illa homónima. Con pedra do país aparellou os muros da súa vivenda, dotouna de certos luxos, (calefacción soterrada, pavimentos de mosaico e algunhas cerámicas importadas), e construíu a carón unha factoría de salga, con salinas incluidas, e dependencias para a servidume. Adicou a súa vida a encher de ánforas de peixe salgado os bandullos dos barcos mercantes que entraban pola ría, cargados á súa vez de viños, aceites, e outros productos do Imperio. Talvez, entre un grolo e outro dese viño, pasou os seráns da súa vellez imaxinando o alén mentres contemplaba ó sol mergullarse no océano infindo. Co tempo, enterraríano xunto aos seus nun camposanto na pequena illa de Toralla, onde seguramente lle contaran os vellos que houbera un castro, trescentos anos antes.

Esta vila romana, que funcionou entre os séculos III e VI da nosa era é, dos xacementos deste tipo atopados no litoral Sur da Ría de Vigo, o máis coñecido, estudado, escavado e publicado (non todo o desexable, pero iso en Galicia é un problema crónico). Houbo e hai outros restos: Panxón, Sobreira, Oia, O Cocho e Fiunchal en Alcabre, o Areal de Vigo, Teis… e non só nese lado da ría. Todo o litoral das Rías Baixas está salferido por unha constelación de pequenos asentamentos a distancias regulares, case todos adicados á exportación de salga, e case todos levantados nunha época na que, mentres o Imperio Romano parece mergullado nunha fonda crise, na Gallaecia agroma unha economía florecente e fortemente vencellada ao comercio global.

A Vila de Toralla, tamén coñecida como de Mirambell, polo nome do concesionario da finca na que se atopou, foi descuberta a principios do século XX, cando o propio Tomás Mirambell Maristany, un deses industriais cataláns da conserva que recolleron o testemuño daqueles outros antigos tamén vidos do Mare Vestrum, levantou alí unhas naves e unha vivenda. Nas obras apareceron muros e cerámicas, o que fixo que, dende finais dos anos 20, o citado industrial e outros “eruditos” locais practicaran o san deporte da arqueoloxía estival. O expolio resultante pasou á colección particular da familia.

Así seguirían as cousas se non fora porque o Concello de Vigo, non sen pleito, conseguiu a reintegración da finca no patrimonio municipal en 1992. Comenzou entón unha fructífera época na que, por unha vez, pareceu que o Concello vigués se implicaba neste caso na recuperación do seu Patrimonio arqueolóxico, mentres case todo o demais desaparecía coa súa aquiescencia. Nos anos 90 a gran maioría da vila romana foi escavada por conta do municipio. Inmerso nun entorno cunha intensa explotación turística, entre dúas das praias máis fermosas e concurridas de Vigo, non había que ser moi avispado para decatarse que aquilo era un actractivo turístico máis.

Así, xurdíu cedo a idea dun proxecto de musealización. Un primeiro proxecto, no 97, quedou metido nun caixón, pero a iniciativa callou. No 2002, preséntase un convenio entre o Concello e a Universidade de Vigo para levar a cabo a restauración e musealización do xacemento, con aula de interpretación, e todo o desexable, cunha importante dotación económica. Todo parece ir ben, xusto ata as eleccións municipais do 2003, pero un ano despois destas,con outro partido no poder local, e tras a incapacidade de chegar a un acordo político cos orzamentos municipais, aquela xenerosa provisión de cartos seica quedou en fume. Nas datas en que o Museu de Toralla tiña prometida a súa apertura , (2004) o concelleiro do ramo recoñecía que non había nin orzamento, nin o permiso de Costas, nin o de Política Territorial para facelo.

Houbo que agardar aos orzamentos do 2005 para que o paralizado proxecto recobrase a vida. Volveuse a falar moito nos papeis, houbo unha exposición pública do plan, e todo parecía volver a camiñar. Agora, a alcaldesa de Vigo, Corina Porro, acaba de facer o anuncio público de que o xacemento poderá ser visitable para o verán. Un le a letra pequena, e non aparece nada da aula de interpretación ou museu, con cafetería e todo, con moita cristaleira e vistas ás Cíes. Ao parecer, Costas e Política Territorial non miran con bos ollos a construcción dun hipotético mamotreto en primeira liña de costa. Así que o que Corina veu anunciar era a construcción dunha (carísima) pasarela para ver as ruínas dende tres metros de altura. O que fixo non foi máis que prometer o xa prometido, pero é que as eleccións están aí. Ben xestionado, o asunto aínda da para que nos vendan a burra tres ou catro veces máis. Xa prometerán o resto. Aínda así, é unha boa nova, e non podemos facer máis que aplaudir. Como dicía a miña avoa, menos caga un corvo.

Un le os xornais atrasados buscando as referencias destas cousas que aquí se contan e pode decatarse que a inmensa maioría das novas que se publican nos xornais de Galicia son promesas. Que se vai desaparecer a peaxe da AP-9 o ano que ven, que se ENCE vai contaminar a outro lado ao seguinte, que se o AVE chegará a Galicia con só un século de retraso… Debería haber un estudo filolóxico-antropolóxico sobre o uso do futuro (imperfecto) nos titulares de prensa en Galicia. Neles o noso país non se descrebe: sóñase. Cos proxectos de musealización dos xacementos arqueolóxicos pasa outro tanto. Poderíase empapelar a Cidade da Cultura con todo o que levamos lido sobre os sempre futuros parques arqueolóxicos, por exemplo. Polo visto somos un pobo dado á ensoñación. Cecais sexa pola imprecisión que a brétema e o orballo lle presta aos contornos das cousas,ou tamén por esa paisaxe privilexiada, (a pesares do maltrato), que coma ao romano de Toralla, nos fai sentir no paraíso dos vivos.
Proxecto de Musealización da Vila romana de Toralla.
Comentarios (4) - Categoría: Escavacións - Publicado o 19-03-2007 23:14
# Ligazón permanente a este artigo
O Evanxeo según James Cameron
O suposto sartego de María Magdalena (foto do Sydney Morning Herald)
O pasado día 26 de Febreiro, con gran pompa, foi presentado en Nova Iorque, un descubrimento arqueolóxico deses que quitan o himpo de por vida: o auténtico sartego de Xesucristo, con nome en arameo e todo, servido da man de dous premiadísimos urdidores de fábulas: o emmy-nente Simcha Jacobivici, e o titánico James Cameron.

Contemos as cousas dende o comenzo. No ano 1980, unha escavación arqueolóxica no arrabaldo de Talpiot, ao Sur de Xerusalem propiciou a descuberta dunha tumba do século I (despois de Cristo, enténdese), na que había os sartegos-osarios de varias persoas, cada un deles con estes nomes, escritos en grego, arameo ou hebreo. Nunha delas puña, en letras arameas e caligrafía enrevesada Xesús-fillo-de-Xosé. Nas outras, nomes igualmente suxerentes: María, Matia (ou Mateo), Xosé, Iago-fillo-de-Xosé-irmán-de-Xesús, Mariam(a)Mara, e Xudas-fillo-de-Xesús.

A cousa foi obxecto dun documental producido por Cameron e estreado estes días no Discovery Channel, con ese estilo tan pouco dado á mesura que teñen estas canles de cable americanas. Non hai que ser moi intelixente (literalmente) para chegar ás conclusións expostas: o Xesús non pode ser outro que o de Nazaré, e o resto de defuntos non só o confirma, senón que demostra (escandalosamente) a falsedade dos dogmas e tradicións da Igrexa, a saber: a virxinidade de María (á vista de que tivo máis fillos), o celibato de Cristo (que debeu estar liado coa outra María, coa que tivo un cativiño chamado Xudas, quén sabe por qué), e a súa resurrección (pois foi enterrado nun osario).

Incluso os descreídos de certa (e aínda escasa) cultura pensabamos que a tumba de Cristo, de existir, non debe de ser outra que o lugar onde hoxe se atopa a Igrexa do Santo Sepulcro, que calquera pelegrín coñece. Foi mandada erguer por Santa Helena, nai do emperador Constantino, no século IV, no monte Gólgota, alí onde lle dixeron que estaba, unha cova chea de broza e silveiras. De feito, o lugar coincide coa descripción dos Evanxeos Sinópticos así que se temos que aceptar a existencia histórica de Xesús porque alí aparece escrito, non hai razón para negar a súa tumba. Pero estes son tempos en que o populacho aprende á cultura occidental a través das novelas de Dan Brown, e as cousas da Igrexa non teñen creto ningún, se os seus altos ministros predican a continencia sexual mentres agachan o que fan os colegas nas catequeses.

Cameron nin sequera é orixinal. Estes achados son antigos e coñecidos para quen quixera achegarse a eles. Xa a BBC fixera no ano 1996 un documental con argumento semellante, gran balbordo e éxito de público. Incluso houbera unha película de temática parecida na que saía o mesmísimo Chonio Banderas. Cameron tamén presentara hai pouco, con moita fanfarria outro documental de tema bíblico, no que cunha despiporrante arquitectura argumental, pretendía demostrar que o libro do Éxodo era exacto palabra por palabra. Algo tipicamente americano, por outra banda, pois a erudicción (e a moral) dunha ampla e aterradora porción da súa sociedade non ten máis fundamento escrito que as Biblias puritanas que levaron consigo no Mayflower.

A realidade da tumba en cuestión é, segundo Amos Kloner, o arqueólogo que a descubríu, que alí había unha familia media xerosolimitana de clase acomodada e nada máis. Nin sequera os nomes chaman a atención. O nome de Xesús (Yeshua) é tan común como pode selo hoxe, e o mesmo pasa cos dos demais. Hai un cento de sartegos así nomeados en toda a cidade. E hai varios co nome de Xesús-fillo-de-Xosé. Un deles está no Museu Rockefeller da mesma Xerusalem. ¿Cal será logo o auténtico?.

Despois de caladas as gargalladas que a todo arqueólogo con sentido do humor nos producen estas cousas, temos que poñernos serios. É moi triste, tristísimo, que as canles de televisión contribúan desta maneira ao papanatismo xeral, mentres os científicos, e os arqueólogos en particular, predican no deserto. Préstanse altofalantes a calquera indocumentado para gañar cartos dicindo parvadas sen decatarse que as televisións son o principal acceso á cultura para moita xente. Será pola audiencia, pero perdemos todos. E que non digan que a arqueoloxía seria non vende. Dicía Carl Sagan, (e ese sí facía bos documentais), que a ciencia sempre é moito máis interesante.

Pero se do que se trata é de vender, e como nesta bitácora non hai escrúpulos á hora de aumentar a audiencia, ei-vai en exclusiva as últimas teorías de quen suscribe sobre a correcta interpretación dos Evanxeos á luz dos datos:

Xesús non morreu na cruz, senón que apresado polos seus nemigos tras tentar sen éxito derrocar ao establishment levítico dos sacerdotes do templo, urdíu en complot con Barrabás un plan de fuga consistente en sustituir o seu corpo na cruz polo de Brian de Nazaré aproveitando a confusión xerada por unha cadea anormal de terremotos, un tsunami, unha tormenta eléctrica e unha erupción do volcán Krakatoa que provocou un minicambio climático que obrigou ao público asistente a volver a casa a por algunha prenda de abrigo. Despois de recorrer o mundo reencarnándose nas personalidades sucesivas de Confucio, Buda, Zaratustra, Mahoma e Haile-Selassie, sen que a diverxencia cronolóxica que a historiografía amosa sobre todos estes personaxes sexa non máis que unha tapadeira, ascendeu aos ceos nunha astronave (fonte dos seus superpoderes), deixando unha abundante descendencia froito da súa relación, non con María Magdalena, que era en realidade un home, senón coa última descendiente do triunviro Marco Antonio e Cleopatra, raíña de Exipto. Esta estirpe rexia poderíase pescudar se puidésemos cotexar o ADN dos derradeiros zares de Rusia cos “frenazos” da Sábana Santa de Turín, pero a Igrexa Católica sempre negou esta sinxela corroboración por medo a perder o seu statu quo de privilexio ideoloxizante. Emporiso, importantes personaxes da historia, como Maquiavelo, Shakespeare, Robespierre ou Mussolini estaban no allo, pois pertencían a misteriosa Orde dos Cabaleiros das Uñas dos Pés Pintadas, gardadora destes segredos. A obra de Marcel Duchamp, derradeiro maestre da Orde, poderá ser analizada baixo esta inquedante perspectiva.

Qué probas hai? Pois a mellor: A Igrexa Católica vaino negar. E iso só pode ser porque eses trampulleiros con sotana algo ocultan. Galiñas serán, pero chéirame a can.
Comentarios (7) - Categoría: Mundo - Publicado o 07-03-2007 20:01
# Ligazón permanente a este artigo
Blanco Freijeiro, profeta na súa terra.
Cartaz das VI Xornadas Blanco Freijeiro
Dende o próximo 12 de Marzo, e ata o día 17, vanse celebrar na Biblioteca Municipal de Marín as VI Xornadas “Blanco Freijeiro” de Arqueoloxía, Arte e Historia. Este ano tratarán do tema “A Arte Medieval”, e contarán coa presenza de conferenciantes como Chao Castro, Bango Torviso, Carmen Manso Porto, Carlos Valle, ou Fontoira Surís, quen farán un repaso a arquitectura medieval galega dende o prerrománico ata o Gótico.

Dende hai sete anos, un pequeno e esforzado grupo de persoas veñen facendo todo o posible por celebrar estes ciclos de conferencias cun dobre obxectivo. Por unha banda fomentar o coñecemento do Patrimonio histórico e arqueolóxico nun Concello no que a riqueza senlleira do mesmo é directamente proporcional ao desinterese crónico pola súa conservación. Pola outra, reivindicar a figura do Profesor Antonio Blanco Freijeiro na vila que o víu nacer e finar.

Resulta imposible esbozar nun párrafo a talla intelectual de Blanco Freijeiro. Se a arqueoloxía española adoeceu historicamente dun alto grao de onfalismo, de illamento e de (por qué non decilo), mediocridade, moito máis acentuada nos duros anos da postguerra, Blanco Freijeiro escapa desta clasificación. Tras acadar unha formación envidiable como filólogo e como arqueólogo, Blanco conecta a arqueoloxía ibérica con Europa, aborda unha inxente cantidade de temas con gran perspicacia, e deixa unha enorme obra aínda, en moitos sentidos, vixente. O seu Cursus Honorum impresiona: Cunha formación académica alonxada da grisallenta universidade española dos anos 40, e animado polo seu mentor, García y Bellido, estuda coas mellores mentes de Europa: en Oxford con Beazley e P. Jacobsthal, en Heidelberg co etruscólogo Herbig, en Bonn con Ernst Langlotz… Foi Director da Academia Española de Roma, Conservador do Museu do Prado, Catedrático de Arqueoloxía da Universidade de Sevilla (1959-1973) e da Complutense de Madrid, (1973-1988) sustituíndo a García y Bellido, Membro do Instituto Arqueolóxico Alemán e da Real Academia da Historia…

Pero impresiona máis o alcance da súa obra: revisou a cronoloxía da escultura ibérica, dándolle o seu verdadeiro contexto e establecendo as súas filiacións estilísticas; revolucionou os estudos sobre a cultura de Tartessos, confirmando o seu carácter autóctono e definindo as características da súa arte e estilo orientalizante, e analizou de maneira precursora a musivaria romana en relación coa pintura e co relevo histórico, entre outros múltiples descubrimentos. Aínda que a maioría da súa vida activa desempregouna lonxe de Galicia, non deixou de adicarlle atención a temas da súa terra natal, sendo os seus estudos sobre ourivería prerromana dos máis trascendentes e de referencia obrigada. Pero ademais deixou unha pegada imborrable en moitas xeracións de arqueólogos que o tiveron como docente. Non hai no Estado un só estudante de arte antiga que non tivese que estudar por algún dos seus manuais. Foi cecais o mellor divulgador do seu século. Mesmo os que non o coñecimos como profesor temos que agradecer a amenidade da súa pluma e a súa prosa depurada de latinista.

Todas estas son razóns que merecerían a lembranza e a homenaxe públicas, máis aínda en Marín, a vila onde mirou a luz primeira en 1923, e onde finou supetamente o día de Reis de 1991. Por esta razón se organizan aquí estas conferencias. Non son un simple acto testemuñal: por elas pasaron grandes figuras da universidade española, moitas delas vinculadas ao propio Blanco, como José María Blázquez, Luzón Nogué, Pilar León,… e outros moitos nomes imprescindibles na arqueoloxía e na historiografía galega: Vázquez Varela, Acuña Castroviejo, De la Peña Santos, Ramón Fábregas, Rodríguez Colmenero, Raquel Casal, Begoña Bas, Caamaño Gesto… E con un reconfortante éxito de público.

Así que os dous obxectivos de dar a coñecer a figura de Blanco na que foi a súa patria pequena, facendo o que mellor soubo facer, divulgar o coñecemento sobre o Patrimonio, seica se cumplen un ano tras outro. Pero non nos abonda. Se Blanco nacera noutro lugar teríanlle posto unha placa a unha rúa co seu nome (como a ten en Córdoba) ou a un centro de ensino (como a Aula Didáctica “Blanco Freijeiro da UAM). Pero en Marín o Instituto de Ensino Secundario de máis afinco prefire levar o nome dun almirante golpista que asasinou sen xuizo á tripulación de dous dos seus buques. Iso chámase “educar para a paz”.

E tampouco nos conformamos coa divulgación. Ano tras ano quen estamos detrás das Xornadas (eu moi modestamente) queremos ir alén do seu formato de ciclo de conferencias para convertilas nunha plataforma de debate científico e un punto de referencia para toda Galicia. Como o Celta, sempre andamos decindo pro ano que ven. Pero non nos falla a ilusión e a arela de que tal vez, se traballamos aínda máis e se o conseguimos, poidamos poñer a Marín no mapa, xa que non a Blanco no seu rueiro.
Teléfonos de información na Biblioteca e Museo de Marín
Comentarios (2) - Categoría: Persoeiros - Publicado o 04-03-2007 17:11
# Ligazón permanente a este artigo
Dende Galicia para o mundo.
Santiago del Valle ante unhas ruinas incaicas, e expedicionarios en Siria (fotos das súas webs)
As investigacións no Oriente Próximo foron sempre cousa de franceses, ingleses e alemáns. Botta, Place, Layard, Rawlinson, Koldewey... son nomes míticos da arqueoloxía que fixeron as súas descubertas nesa terra. Ningún era español, moito menos galego. Proviñan de potencias imperialistas que competían por extender a súa cor polo mapamundi e que miraban ávidas cómo a decadencia otomana lles deixába servida esta zona tan estratéxica e suculenta. Pero tamén eran sociedades tecnolóxica e científicamente avanzadas e dotadas de grandes homes cheos de curiosidade e ansia por aprender. Así que tras os constructores do Canal de Suez ou do ferrocarril a Bagdad viñan os arqueólogos furando nos tell e desenterrando zigurats e pazos, lamasus e kudurrus, e ostracas con estadillos e retazos primitivos da Biblia, a orixe, en definitiva, da civilización humana. Logo levaban o botín aos seus museus, o British, o Louvre, a Illa dos Museus de Berlín. O prestixio internacional dos Estados podíase medir polo tamaño das súas coleccións anticuarias e dos seus coñecementos.

Dende o ano 2004 xa podemos medir o prestixio científico de Galicia pola súa adicación á asirioloxía, pois un avezado profesor axudante de Historia Antiga na Facultade de Humanidades de Ferrol, Juan Luis Montero, conseguiu abrir a súa propia misión arqueolóxica en Siria. En 5 anos pretendíase prospectar unha ampla zona inexplorada da cunca do Éufrates medio, ademais de atopar a cidade perdida de Dur-Yahdum-Lim e colaborar nas escavacións da necrópole bizantina de Tell es-Sin. Os resultados xa van alén destes obxectivos, cando o ano pasado atoparon, en Tell-Humeada, unha cidade sumeria do IV milenio a n e, un verdadeiro fito dentro da arqueoloxía mesopotámica.

No outro lado do mundo, en Sudamérica, nas húmedas selvas andinas, tamén hai misterios que resolver. A arqueoloxía das civilizacións precolombinas está aquí dominada polos norteamericanos, empuxados pola carencia dese pedigree que dan as antigas ruinas, e cun público ávido de historias de tesouros perdidos.

Ei-la vai unha: Tras a caída do Tahuantinsuyu, o inmenso Imperio dos Incas, e mentres os españoles conquistadores se afuciñaban nunha guerra civil no fin do mundo, o rei Manco Inca reconstruiu o seu Estado con 30000 homes ao norte da antiga capital de Cusco, na rexión de Vilcabamba, despois dunha grande rebelión en 1536. Alí resistironn ata que o derradeiro inca, Tupac Amaru, foi derrotado por Martín García Oñaz de Loyola no ano 1572. A cidade na que se refuxiaron, Vilcabamba a Grande, queimada ante o avance dos conquistadores, foi tomada pola selva, que a cubríu de sombras e de misterio. Dende entón, foi obxecto de lendas e de pescudas. Nunha delas, Hiram Bingham creu descubrila cando atopou o Machu Picchu, pero andaba trabucado. Vilcabamba, fiel ao propósito dos seus fundadores, seguiu resistindo soa e baleira.

O redescubrimento de Vilcabamba é obra doutra expedidión arqueolóxica galega. Un xornalista coruñés, Santiago del Valle, despois de varios anos de viaxes e exploracións, creu identificar os seus restos na selva, a 80 quilómetros ao Norde de Cusco. Escribiu as súas hipóteses nun libro no 2005. O verán pasado, a expedición “Juan de Betanzos-Vilcabamba”, bautizada así polo embaixador galego que deixou escrita unha descripción da cidade cando foi pactar cos incas rebeldes, confirmou a existencia destes restos, que abranguen unha enorme extensión de sete quilómetros. A localización de Vilcabamba segue en litixio entre as ruínas de Espíritu-Pampa, a 130 quilómetros de Cusco, ou as inmensas ruínas atopadas no 2002 por Peter Frost, da National Geographic, e que posiblemente sexan outro importante bastión: Corihuayrachina. Pero de calquera maneira, é unha xigantesca cidade perdida, un achado arqueolóxico e histórico de primeira orde.

Son noticias polas que a arqueoloxía galega podería sacar peito. Pero raspando no ouropel superficial atopamos outro panorama. A precariedade da expedición de Vilcabamba fai que os seus logros sexan heroicos, inmersos ademais nunha das rexións máis deprimidas do Perú, na que hai urxencias máis apremiantes que a arqueoloxía. O seu financiamento correu a cargo dunha estelar marca de cervexa galaica. Tamén o Proxecto Arqueolóxico do Medio Éufrates Sirio (así é o seu nome) padece de anemia financeira. O ano pasado contaron con 18000 euros, na maior parte procedentes do Ministerio de Cultura, e coa filantrópica axuda loxística dunha fundación siria. Son éstes días noticia, pola súa queixa ao non ser subvencionados pola Dirección Xeral de Patrimonio. Montero di, amargamente, que será que meten os cartos no hipoxeo da Cidade da Cultura. Son palabras inxustas, pois a Consellería de Cultura debe investir ante todo en Galicia. Calquera podería dicir, coa mesma razón, que non se fai un Plan Director no Monte de Santa Tegra, por exemplo, porque se meten os cartos en Siria. Pero non deixa de ser triste esta distancia entre os asombrosos descubrimentos dos nosos investigadores e a súa miseria material.

Dí o célebre hispanista e historiador Raymond Carr que existe unha relación directa entre o grao de desenvolvemento dun país e o número de ornitólogos per cápita. Leva razón. Poderíamos deicr o mesmo con respecto ao número de exiptólogos, asiriólogos ou arqueólogos en xeral. Neles medimos o noso benestar. Non tanto porque unha sociedade próspera é capaz de permitirse ter unha certa cantidade de individuos adicados a ciencias aparentemente inútiles, senón porque a base do seu progreso radica en grande parte en non pechar as portas a ningunha caste de saber.
Comentarios (4) - Categoría: Escavacións - Publicado o 01-03-2007 10:55
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal