de Guizán


Caderno Dixital de Antón Tenreiro
Caderno digital de Antón de Guizán .

O meu perfil
antontenreiro@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

ENTREVISTA A MONCHO BOUZAS NO XORNAL DE BETANZOS SOBRE O #PROXECTOMARIABALTEIRA
María Péres, A Balteira, a máis grande das soldadeiras da Idade Media, está de plena actualidade. Varias iniciativas coincidiron este ano para reivindicar a memoria dunha muller singular que marcou estilo e tendencia, co custo que ilo supuxo, en plena Idade Media.

Unha destas iniciativas foi o ?Proxecto María Balteira?. As persoas coordinadoras do proxecto son Antón de Guizán e Moncho Bouzas, ambos integrantes da NPG Nova Poesía Guitirica e persoas asociadas á Asociación Gastronómica Cultural e Deportiva Lar de Unta.

Antón de Guizán é Presidente da Asociación Cultural Os Vilares, Lareira de Soños. Que é o proxecto matriz no que xurde a NPG. Pola súa banda, Moncho Bouzas é integrante da NPG e do Grupo de Apoio á Vocalía de Cultura da AGCD Lar de Unta. Con eles conversamos sobre o proxecto e a figura da Balteira.

Por que María A Balteira?

Bouzas, á dereita da imaxe, nun dos actos do Proxecto María Balteira. Imaxe da NPG

A cuestión é o funcionamento da NPG Nova Poesía Guitirica que constitúe unha agrupación poética de base dinámica, aberta, amable e inclusiva. Na actividade que desenvolvemos e nas accións poéticas que realizamos están sempre presentes os clásicos da poesía galega. Xosé María Díaz Castro para todas e todos nós, e nas conversacións no marco da amistade mutua cadaquén defende e prescribe a lectura das súas autoras e autores preferidos. Así, Emilia Martínez introduce no grupo con forza a figura de Rosalía de Castro, Pilar Maseda a Xesús Rábade Paredes e Helena Villar Janeiro, André da Ponte, que formou parte do seu círculo de amistade máis próxima a Manuel María. Tamén enriquecen o marco común Branca Villar con Eduardo Pondal e Luís Pimentel, Luz Campello, María Pereira, Pas Veres, Antón de Guizán e todas as persoas que conformamos a NPG. Eu por exemplo son avilesino até a médula mesma.

Neste caldo de cultivo era inevitable que puxéramos tamén o foco na Lírica Galego Portuguesa Medieval, na idade de ouro da nosa literatura. Tendo en conta que a rede é un espazo de relación e intercambio que utilizamos intensamente, ter á nosa disposición a Base de datos da Lírica Profana Galego-Portuguesa do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, facilitou a posta en común, e a información que chega a nós a través de Marica Campo sobre María Peres A Balteira fixo o resto.

Por que agora?
Sempre é bo momento para visitar aos xograres Pero d´Armea, Pero d´Ambroa e ao trobador Pedr`Amigo de Sevilha e descubrir sobresaíndo a figura sobranceira da Balteira.

É unha poesía difícil nunha primeira lectura, mais o pequeno esforzo que supón vese sobradamente compensado coa riqueza temática, semántica, estilística e a estimulante translación á sociedade do século XIII que facilita a lectura destes nosos autores. Esta experiencia lectora sumamente satisfactoria non podía quedar reducida ás persoas da NPG e consideramos que debiamos implicar, se puidera ser, ao conxunto da cidadanía.

Así, puxémonos en contacto con Armando Requeixo (secretario do Centro Ramón Piñeiro) para consultar se había algún impedimento á difusión social da obra dos nosos xograres e trobadores a través da acción poética da NPG, e todo foron facilidades e colaboración. Aí comezou a producirse un efecto bola de neve. Con santo e sinal de María A Balteira non houbo porta que se nos pechara. Desde o primeiro momento a AGCD Lar de Unta de Betanzos adoptou o Proxecto María Balteira como propio e a continuación fóronse sumando a Asociación Cultural e Recreativa de Colantres do que forma parte o Armea natal de María A Balteira e Pero d´Armea, a Asociación de veciñas e veciños de San Tirso de Ambroa, localidade de nacemento de Pero d´Ambroa e na que Pedro Amigo de Sevilha exerceu de párroco. Súmanse tamén os concellos de Betanzos, Coirós e Irixoa, a Fundación Luís Seoane, a Cafetaría Lanzós, a libraría e editorial Biblos, a Feira Franca Medieval de Betanzos e finalmente a Asociación de Amigos do Casco Histórico de Betanzos e unha magnífica nómina de persoas colaboradoras ás que é preciso trasladar o agradecemento como Concha Delgado, Moncho Pena, Eduardo Maragoto, Xulio Loureiro, Alfredo Erias, Marica Campo e Manolo Portas. Tamén ás poetas María Pereira, Alberte Momán, Loreto de Castro, Mariola Hermida, Luís Mazás, Teresa Ramiro, María Xosé Lamas, Ramiro Vidal Alvarinho, Branca Villar e Miguel Queipo.

A ninguén escapa que a Feira Franca Medieval está nun proceso de estandarización que a cidadanía de Betanzos propón superar, e constituída a rede colaborativa para a promoción da figura de María A Balteira, pareceunos que a mellor aportación que podiamos realizar colectivamente era dotar de contido cultural e colaborar en singularizar e dar valor engadido á Feira Franca Medieval.

Neste sentido a acollida do Proxecto María Balteira por parte da Feira Franca Medieval e do Concello de Betanzos foi magnífica. A coincidencia da celebración do 800 aniversario de Betanzos no tempo coa vida de María A Balteira foi unha oportunidade que non podiamos deixar pasar.

Mira, o Proxecto María Balteira emerxeu agora porque estaba de ser.

Que significado ten a súa figura?
María Peres A Balteira é unha personaxe histórica de primeira magnitude en Galicia e en todo o mundo da lusofonía, e como tal a súa figura admite unha aproximación poliédrica e diversa. É un compromiso que non podo abordar o de acoutar a María Peres A Balteira a un único significado. É un patrimonio común de todas e todos nun ámbito xeográfico demasiado amplo que engloba a máis de 250 millóns de persoas de todos os países lusófonos de cinco continentes.

Agora ben, o que si podemos asegurar con total rotundidade é a nosa intención de realizar un potente exercicio de xustiza poética. A Balteira foi a soldadeira máis afamada e destacada do seu tempo, unha muller de orixe social fidalga que optou por desbordar o exiguo espazo que lle era reservado ás mulleres do seu tempo.

Tivo que ser unha muller valente, intelixente e con influencia nas máis altas esferas de poder da sociedade do seu tempo.

A súa figura permanece viva despois de oito séculos como personaxe literaria sobranceira, por ser obxecto das sátiras máis incisivas e mesmo obscenas a través das cantigas de escarnio e maldizer que lle dirixen os seus coetáneos varóns, cos que compartía ámbito artístico e vital.

Isto supón unha mostra palpable da profundidade sociolóxica do patriarcado e da inxustiza que conleva, e pon de manifesto os aspectos que unha sociedade que pula pola igualdade debe abordar.

O Proxecto María Balteira é un exercicio de xustiza poética

Difundimos e reivindicamos a obra literaria que se conserva de Pero D´Armea, Pero de Ambroa e Pedr´Amigo de Sevilha porque son unha auténtica xoia da cultura universal en si mesma. Agora ben, é a través da súa obra que coñecemos a María A Balteira, á que lle outorgamos un papel principal e a eles un rol secundario.

Esta formulación que asumimos é un exercicio de xustiza poética que explícita e propositalmente realizamos, porque o desagravio a María A Balteira é unha metonimia do desagravio necesario a todas as mulleres ao longo da historia, e unha proposta a prol da igualdade que xulgamos pertinente.

A que atribuídes a súa falta de recoñecemento na súa terra natal?
Eu non diría que no ámbito concreto de Betanzos non exista recoñecemento a Maria Balteira, Pero D´Armea, Pero D´Ambroa, Pedr´Amigo de Sevilha e outros autores da área de Betanzos tamén importantes no conxunto da literatura galego portuguesa medieval como Pero da Ponte.

Hai e existe recoñecemento, pola vía do coñecemento a través da labor docente das profesoras e profesores de literatura galega que teñen exercido nos centros de ensino betanceiros nas últimas décadas, destacando neste sentido Concha Delgado.

O que resulta sorprendente é que un patrimonio inmaterial tan valioso, e da dimensión monumental que ten a aportación betanceira á literatura galego portuguesa medieval, sexa posto en valor unicamente polos centros de ensino.

En calquera caso, centrémonos no aspecto positivo do labor que teñen realizado os centros de ensino de sementar paseniña e teimudamente, para que agora o conxunto da sociedade poida recoller os froitos.

Falta un recoñecemento institucional?
Non temos constancia da realización de recoñecemento por parte das institucións públicas, nin do que é máis importante, a súa integración en sintonía coa importancia que realmente ten, nun discurso cultural socialmente responsable, xerador de cohesión social e valorización do patrimonio propio.

Non obstante, desexamos e confiamos que o recoñecemento institucional se produza, se ben o realmente importante é o recoñecemento social amplo por parte da cidadanía, que é o obxectivo máis ambicioso que perseguimos.

Que outras iniciativas tendes no horizonte sobre esta muller?
As entidades impulsoras do Proxecto María Balteira, realmente carecemos de capacidade para reiterar o esforzo realizado durante o desenvolvemento do proxecto. Dámonos por satisfeitas e satisfeitos coa humilde aportación realizada e somos optimistas considerando a favorable acollida social que percibimos. O tecido asociativo, ten realizado unha aportación efectiva á constitución dunha referencia útil para a difusión da poesía, e o que é máis importante, para a superación da desigualdade de xénero.

Aínda que realmente o Proxecto María Balteira continúa, dado que está en marcha a edición por parte da Editorial Biblos e a cargo de Manuel Ferreiro (Catedrático de Filoloxías Galega e Portuguesa da Universidade da Coruña), dun poemario coa obra dos tres autores betanceiros, co engádego das cantigas adicadas a María A Balteira doutros oito xograres e trobadores entre os que se atopa o propio Alfonso X ?O Sabio?.

A edición do poemario pemitirá a presencia, dos nosos xograres e trobador e da propia María A Balteira, nas bibliotecas e centros de ensino e a súa entrada nos fogares das galegas e galegos, así como no de calquera persoa en todo o mundo interesada na nosa lírica medieval.

E sobre outras figuras da Idade Media en Betanzos e na nosa comarca?
O itinerario que temos percorrido colectivamente no Proxecto María Balteira estivo inzado de satisfaccións, e concretamente unha delas foi a participación de Concha Delgado e termos coñecemento de primeira man da relevancia da aportación betanceira á literatura ao longo da historia. Circunscrito concretamente, tal como indicas á Idade Media, posiblemente o aspecto máis atractivo sexa a Crónica Troiana, conservada nun manuscrito de 1373 escrito en galego-portugués , obra de Fernán Martís, capelán de Fernán Pérez de Andrade, O Boo. E quen sabe?, que a cabeza non para.
Categoría: Xeral - Publicado o 08-07-2019 15:36
# Ligazón permanente a este artigo
A NOVA POESÍA GUITIRICA ASALTA BETANZOS
Co nome de #ProxectoMariaBalteira a NPG Nova Poesia Guitirica ten desenvolvido a pasada semana en Betanzos, Irixoa e Coirós unhas intensas xornadas adicadas a Betanzos na Lirica Medieval galego-portuguesa. Conxuntamente coa Asociación Lar de Unta e coa colaboración de varias entidades e dos concellos de Betanzos e Irixoa, as xornadas contaron con importantes nomes da nosa literatura, entre eles, especialistas como Concha Delgado, Moncho Pena, Xulio Loureiro, Eduardo Maragoto ou Dores Cao, o historiador Alfreso Erias, os escritores Manolo Portas e Marica Campo e @s poetas Manuel Miragaia, Moncho Bouzas, Ramiro Vidal, Mariola Hermida, Loreto de Castro, María Xosé Lamas, Miguel Queipo, Alberte Momán, Luís Mazás, Teresa Ramiro ou María Pereira. Recitais, charlas, concerto, reparto de pasquíns, teatro e a próxima edición dun libro sobre os xograres betanceiros e María Balteira con prólogo de Concha Delgado e coordinado polo filólogo Manolo Ferreiro, conforman este proxecto divulgativo centrado no período de ouro da nosa língua na comarca mariñán para conmemorar os 800 anos do traslado de Betanzos ao Castelo de Unta e aportar contidos á XXII Feira Franca Medieval que se celebra a próxima fin de semana. Pero de Armea, Pero, de Ambroa, Pero Amigo de Sevilha e María Balteira recobran vida entre as xentes de Betanzos da man da Nova Poesía Guitirica 800 anos despois da súa existéncia nas cortes de Fernando III e Alfonxo X ou do señorío de Trastámara e confiren orgullo da nosa história e cultura. Sen dúbida un grande proxecto que confirma á NPG Nova Poesia Guitirica como unha realidade camiño dos catro anos de existéncia.
Con Díaz Castro como referencia e a poesía como motor da súa intensa actividade, o grupo poético guitiricense recibe máis recoñecemento alén da vila que lle da nome a pesares de ser na actualidade un dos máis activos colectivos na labor de manter viva a figura do poeta Díaz Castro. O #CertameVilariñas, que ten traspasado as fronteiras galegas e mesmo contará con unha exposición no sur de Brasil, recitais, edicións de libros dixitais, a creación da revista NPGgazeta, a participación en actos poéticos de outros colectivos por Galiza ou o encargo de organización dalgúns eventos poéticos danlle ao grupo de poetas de Guitiriz un dinamismo poucas veces acadado en Galiza por grupos poéticos de base. A incorporación de voces do prestixio como Luz Darriba, Emilia Martínez Fuentes, Moncho Bouzas ou Pilar Maseda son unha mostra dese recoñecemento. En toda esa actividade, o Proxecto María Balteira é un punto de inflexión definitivo e a confirmación da "maioría de idade" deste xoven grupo que fai camiño demostrando que a poesía non ten porque ser algo restrinxido a elites intelectuais nin un xénero literario de minorías. O éxito de público na maioría de actividades que promoven, a numerosa participación nas súas redes sociais e a alta participación literacia en iniciativas e certames que realizan sorprenden e son o alimento que mantén vivo este fenómeno cultural que combina a tradición co máis novidoso, que fai convivir estilos literarios heteroxeneos e que sobrevive sen apoios institucionais nin estructura legal á marxe de corsés culturais ou lingüísticos.
Aquel 3 de Outubro de 2015 no que se xuntaron 7 poetas novos de Guitiriz na igrexa dos Vilares para honrar a Díaz Castro no 25 cabodano do seu pasamento ninguén diría que máis de tres anos despois se tería chegado a desenvolver tanta actividade ou nin siquera a existir convertindose en algo máis que un grupo denpoetasnlocais e chegar mesmo a ser un movimento cultural.
En tempos máis prosaicos que poéticos é de agradecer que xurdan iniciativas utópicas que se vaian facendo realidade e a NPG Nova Poesia Guitirica é unha desas fermosas realidades.
Categoría: Xeral - Publicado o 05-07-2019 08:52
# Ligazón permanente a este artigo
CARTA ABERTA DE MONCHO BOUZAS A MARÍA BALTEIRA
PROJETO MARIA BALTEIRA
CARTA ABERTA A MARIA BALTEIRA.
Estimada Maria Peres, ?a Balteira?:
Permite-me o atrevimento de dirigir-me a ti, mas como em breve compreenderás, muitos
são os motivos que me empurram a isto.
Tu viveste oito séculos atrás, e transitaste o barulho do cais e das ruas da cidade de
Betanços que conformaste e que este ano de 2019 se comemora a si mesma pola sua
fundação, pondo no centro de interesse o teu tempo.
Tenho que dizer-che que desde o século XIII até entrado o século XX pouco ou nada
soubemos de ti. Mas nesse século as sociedades europeias todas, através das suas
universidades, foram descobrindo no campo de estudo das literaturas e idiomas uma
personagem literária sobranceira no que atualmente é considerada internacionalmente a
idade de ouro da literatura galego-portuguesa.
Magistralmente representavas as cantigas, como expressão artística da mais destacada
das soldadeiras, capazes de conjugar poesia, música, canto e dança, que chegaram aos
nosos dias no território do Reino da Galiza.
Também tem relevância ao longo destes oito séculos que o Reino de Portugal difundisse
o teu idioma aos cinco continentes. Em todos esses lugares as cantigas de amor, amigo,
escárnio e maldizer, também as tenções e pastorelas, são o berço das suas literaturas, e
como tais consideradas monumentos literários de incalculável valor.
Como compreenderás, o interesse em ti e nos jograis e trovadores que contigo criaram a
arte que nos foi legada, é imenso e as mentes mais lúcidas dedicaram muito tempo e
esforço ao estudo da tua figura.
Agora no século XXI sabemos que não só és uma personagem literária, sabemos que és
uma mulher real de carne e osso.
Naceste em Armeia (atual concelho de Coirós), de origem fidalga renunciaste ao estreito
papel que às mulheres do teu tempo era atribuído. Escolheste a liberdade que o âmbito
artístico che proporcionou, foste a soldadeira mais cobiçada e de maior prestígio das
cortes dos reis Fernando III e Alfonso X ?O Sábio?. Também sabemos que como
integrante dos círculos de poder mais elevados do reino, exerceste de embaixadora e
diplomata, chegando mesmo a evitar com a tua mediação guerras e desencontros.
Foi de tal magnitude a tua relevância, que os jograis e trovadores coetâneos teus,
organizaram ciclos para criar contra ti as cantigas de escárnio mais incisivas e as cantigas
de maldizer mais obscenas.
Maria, eu falo-che desde o século XXI e honestamente che digo que sabemos discernir,
polo que tens que saber que és reconhecida mundialmente como uma personagem
histórica de primeira magnitude, e por isso sentimos orgulho e fachenda.
Assim, nas terras de Betanços as suas gentes juntamo-nos para que em todos os lugares
dos reinos todas as pessoas saibam de ti, e se beneficiem da referência duma mulher
brava. Também da obra literária dos jograis Pero d?Armeia, Pero d?Ambroa e do trobador
Pedr?Amigo de Sevilha. Todos eles betanceiros como tu, que embora, como francamente demonstram algumas das cantigas deles, houvesse momentos em que se erigiram em
inimigos teus, compreenderás que a poesia deles, ao igual que ti mesma, sois para nós
um tesouro que recebemos na sua totalidade com a responsabilidade da sua custódia,
por vós, polo hoje e polo amanhã.
Não podemos negar que chegas aos nossos dias envolta no manto do escárnio e do
maldizer, mas é possível concentrar as nossas forças ao ritmo das cantigas de amor e
amigo para ti. Estamos a organizar um ciclo dedicado a ti, de signo bem diferente aos do
século XIII, com a participação como daquela de poetas, mas também de qualquer
pessoa que compartilhe connosco a oportunidade de honrar-te.
Chamamos ao nosso ciclo PROJETO MARIA BALTEIRA e tens que saber que com o
santo e sinal da Balteira não houvo porta que não se abrisse.
Conto-che:
-As tuas paisanas e paisanos de Armeia, através da Asociación Cultural Colantres
(Coirós), acollerão uma caminhada popular até o lugar da casa natal em que também
esteve o teu amigo Pero d´Armeia.
-As boas gentes de Guitiriz organizarão através do grupo NPG, Nova Poesía Guitirica,
recitais de poesia para a vossa honra.
-As paisanas e paisanos de Pero d´Ambroa e Pedr´Amigo de Sevilha, através da
Asociación de veciñas e veciños de Ambroa (concelho de Irijoa), criarão uma festa da
poesia na igreja de São Tirso de Ambroa, em que foi batizado o jogral Pero e em que
ressoou a voz do trovador Pedro exercendo de sacerdote.
-As tuas paisanas e paisanos da vila de Betanços, na cidade Velha, difundirão o
conhecimento sobre vós e a vossa poesia, através da Asociación Cultural Lar de Unta
com centenas de dípticos informativos a partir da sua sede social.
-Vão-se realizar representações teatrais nas praças, ruas e lugares para vos darmos a
conhecer.
-À beira do pórtico da glória da igreja de Santiago, ofereceremos, a partir da taberna
musical mais animada da vila, O Lanzós, um concerto de música medieval.
-Reuniremos ao redor de colóquios e conferências em que participará a escritora Marica
Campo (autora da novela Confusión e Morte de María Balteira), o escritor Manuel Portas
(autor da novela Lourenço, xograr), acompanhados do estudioso Alfredo Erias (diretor do
Museu das Marinhas).
O filólogo Eduardo Maragoto (presidente da Associaçom Gañega da Língua, AGAL) e
Xulio Loureiro (professor de galego em Betanços).
Também a professora e estudiosa da lírica medieval, a betanceira Concha Delgado e o
professor e estudioso da literatura galega Xosé Ramón Pena, betanceiro morador nas
terras da universidade do mar de Vigo.
-O Centro Ramón Piñeiro para o estudo das humanidades, cede para a sua difusão a
totalidade da obra dos autores betanceiros, assim como as cantigas que outros
trovadores como Alfonso X ?O Sábio? escreveram tendo-te como protagonista.
A Fundación Luís Seoane, cede a gravura do grande pintor galego feito para ti, para que
sirva de imagem do Projeto Maria Balteira.
-A Editorial Biblos editará com a colaboração dos Concelhos de Coirós, Irijoa e Betanços
um livro de poemas prologado por Concha Delgado, para que as vossas cantigas estejam
sempre à nossa disposição nos nossos lares, escolas e bibliotecas. A edição
corresponderá a Manuel Ferreiro, estudioso da lírica medieval ao som das ondas da
universidade da Corunha.
A XXII FEIRA FRANCA MEDIEVAL DE BETANÇOS será dedicada a ti e aos três Pedros,
e por ocasião do 800º ANIVERSÁRIO DE BETANÇOS também ocuparás um lugar
especial no coração das tuas vizinhas e vizinhos.
Desejamos, cara Maria, a tua visita assim como a de todas as pessoas que habitam
reinos ou repúblicas do mundo inteiro, quer sejam de perto ou de além mar. Porque é
bem merecida a oferenda, e quantas mais almas se juntarem, com maior força vão
ressoar, nos céus e na centenária pedra, da tua voz as cantigas do nosso ser.
Minha Senhor, Maria Peres A Balteira, aguardando seja do teu agrado o que as tuas
vizinhas e vizinhos argalhamos, recebe uma afetuosa saudação.
Assdo: Moncho Bouzas, integrante da NPG Nova Poesía Guitirica e do Grupo de Apoio á
Vocalía de Cultura da Asociación Cultural Lar de Unta.
Categoría: Xeral - Publicado o 26-06-2019 20:19
# Ligazón permanente a este artigo
Categoría: Xeral - Publicado o 26-06-2019 20:13
# Ligazón permanente a este artigo
MARÍA BALTEIRA VOLVE A BETANZOS 800 ANOS DESPOIS
A máis popular soldadeira da história, a Betanceira (de Armea) María Péres A Balteira, voltará a Betanzos oito séculos despois, na semana anterior á XXII Feira Franca Medieval, acompañada de tres xograres betanceiros das corres dos reis Fernando III e Afonso X O Sabio, Pero de Armea, Pero de Ambroa e Pero Amigo de Sevilha.

Será para participar do PROXECTO MARÍA BALTEIRA, que varias entidades de Betanzos e a contorna preparan para a primeira semana de xullo dentro da conmemoración dos 800 anos e para aportar contidos á XXII Feira Franca Medieval.

A Asociación Cultural, gastronómica e deportiva Lar de Unta promove este proxecto, coordinado polo grupo poético NPG Nova Poesia Guitirica co patrocínio do Concello de Betanzos e a colaboración da Asociación de amigos do casco histórico, a Asociación de Veciños de Ambroa, a Asociación Cultural de Colantres, Biblos, Café Lanzós e os concellos de Irixoa e Coirós.
O Proxecto María Balteira prepara para a primeira semana de xullo, previa á Feira Franca, unhas xornadas que incluirán en Betanzos recitais de poesía, charlas, mesa redonda, concerto, edición de pasquíns, a edición da obra dos xograres e trobadores Pero de Armea, Pero de Ambroa, Pero Amigo de Sevilha (S. XIII) e poemas adicados a María Balteira, todos eles naturais das Terras de Betanzos.
O día 6 de xuño os actos trasladaranse a Ambroa (Irixoa) e o día 7 de xuño a Armea (Colantres, Coirós), lugares de onde procedían os xograres e María Balteira, que formaron parte da corte de Afonso X O Sabio na idade de ouro da literatura medieval galego portuguesa. Alfredo Erias, director do Museo das Mariñas, Dores Cao, profesora do IESP As Mariñas, a catedrática Concha Delgado (prologuista do libro que editará Biblos), o filólogo Xosé Ramón Pena, o profesor Eduardo Maragoto, presidente de AGAL, o profesor Xulio Loureiro do IESP As Mariñas, Marica Campo, autora do libro Confusión e morte de María Balteira ou Manuel Portas, autor do libro Lourenço xograr, serán algúns dos conferenciantes destas xornadas que pretenden divulgar o importante papel de Betanzos na idade de ouro da lírica medieval hai 800 anos aparellado ao peso político da cidade nese período histórico.
A Fundación Luís Seoane (este ano adicanse a Luís Seoane as artes galegas) cedeu o gravado do autor sobre María Balteira para imaxe do Proxecto, do libro e dos pasquíns, e o Centro de investigación de humanidades Ramón Piñeiro coa colaboración do seu secretario Armando Requeixo, cedeu a obra completa destes tres poetas medievais e poemas adicados a María Balteira.
A tradición literaria de Betanzos remóntase á Idade Media, época de esplendor da lírica e auténtica idade de ouro para Galiza e Portugal. Aportamos a esta época un trobador, dous xograres e unha soldadeira, María a Balteira. Os tres autores pertencen ao século XIII, manteñen relacións literarias e frecuentan as mesmas cortes, a corte real de Afonso X e, posibelmente, a corte señorial galega de Rodrigo Gómez de Trastámara.
O trobador Pero García de Ambroa, natural de San Tirso de Ambroa, no concello de Irixoa, partido xudicial de Betanzos, é autor dunha cantiga de amigo, unha cantiga de amor, once de escarnio e unha tensón. Hai autores que consideran que teríamos que distinguir entre un Pero de Ambroa xograr e un Pero Garcia de Ambroa trobador ; outros opinan que son a mesma persoa e algún engade que é o mesmo autor cunha evolución de trobador a xograr pola decadencia económica. Este trobador foi obxecto de crítica por moitos autores pola súa suposta peregrinación a Terra Santa e pola relación con María a Balteira.
Pero de Armea, orixinario do municipio de Coirós, do lugar de Armea, é autor de 13 cantigas de amor, catro de amigo e unha cantiga satírica, de escarnio de amor.
Pedro Amigo de Sevilla, designado de Sevilla porque residiu nesa cidade, é identificado por Martínez Salazar e García Blanco cun clérigo de de San Tirso de Ambroa, no concello de Irixoa, lugar de onde era orixinario Pero García de Ambroa. Foi coengo de Oviedo e de Salamanca onde firma o seu testamento en 1302. A súa obra está formada por dezasete cantigas satíricas, catro cantigas de amor, unha pastorela, dez cantigas de amigo e unha tensón con Xohan Vasquiz de Talaveira.
Toda esta obra e os poemas de diversos autores da época adicados a María Pérez A Balteira serán editados polo proxecto co prólogo da profesora betanceira Concha Delgado.


PROGRAMA DE ACTOS:
LUNS 1, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

PRESENTACIÓN do proxecto coa presenza de representantes das diferentes entidades que participan.


MARTES 2, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

RECITAL poético: "Todas somos María Balteira". ESTREA do sketch teatral para a Feira Franca Medieval.


MÉRCORES 3, 20:00 horas, libraría Biblos:

CONFERÉNCIA "Betanzos na Lírica Medieval galego-portuguesa" cos filólogos betanceiros Concha Delgado e Moncho Pena, especialistas en lírica medieval.


XOVES 4, 20:00 horas, libraría Biblos:

CHARLA COLOQUIO, "O galego do século XIII ao seculo XXI. O futuro é agora" con Eduardo Maragoto, Lingüista, presidente de AGAL e Xulio Loureiro, mestre de galego no IES As Mariñas.


VENRES 5, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

MESA REDONDA: "800 anos, 800 versos, 800 histórias" con Alfredo Erias, director do Museo das Mariñas, Manuel Portas, profesor e escritor autor de Lourenzo xograr e Marica Campo, mestra e escritora autora de Confusión e morte de María Balteira.


22:00 horas: Porta da Igrexa de Santiago.

CONCERTO de música barroca cortesía do Café Lanzós.


SÁBADO 6, 20:30 horas, Igrexa de San Tirso, Ambroa, Irixoa. RECITAL poético "Amigos de Pero" homenaxe a Pero de Ambroa e Per' Amigo de Sevilha e presentación do sketch teatral da Feira Franca Medieval.


DOMINGO 7, 11:00 horas, Palco de música no Cantón: Andaina a Armea (orixes de Pero de Armea e María Balteira) guiada pola mestra de galego do IES As Mariñas, Dores Cao. Á chegada, mostra do sketch teatral da Feira Franca Medieval.
Categoría: Xeral - Publicado o 26-06-2019 08:56
# Ligazón permanente a este artigo
NON É NORMAL (Carta aberta ás institucións públicas).
Non é normal, non, señores/as representantes públicos. Están aí vostedes para resolver, non para entorpecer, adiar, mentir, ou mudar de criterios en función de intereses de parte. Están aí para servir aos intereses da xente. Digo esto porque desde a asociación que presido (Lareira de soños dos Vilares) vimos padecendo na nosa actividade comportamentos viciados de todas e cada unha das institucións que teñen algo que ver coa parroquia chairega de Guitiriz, tanto por parte do Concello, a Deputación Provincial, a Xunta de Galicia e mesmo a Diocese da Igrexa.
Cando falo dos intereses de tod@s ningunha cousa é máis de tod@s que o patrimonio histórico, sexa material ou inmaterial, etnográfico, arqueolóxico ou relixioso e na nosa parróquia temos moito e moi importante, e por certo, a maior parte sumido no abandono, como en casi todas as parroquias do país, por desgraza.
Temos asumida a impossibilidade de recuperación da maior parte, e por iso nos centramos no traballo de tentar recuperar polo menos aquel aínda salvábel e máis valioso ou emblemático, partindo da súa viabilidade e tamén na rendabilidade económica e social para o futuro.
Xermolos promoveu unha campaña de Crowfunding para tellado a casa de Diaz Castro mentira o Concello e a Deputación gastaban 50.000? no arreglo dunha palleira privada enfrente da casa para aula de interpretación e o inmoble principal sigue a deteriorarse.
A nosa campaña para restaurar as pinturas murais da igrexa leva catro anos de entrevistas, visitas, promesas incumpridas e mesmo temos levado o problema ao Parlamento Galego e á oficina do Valedor do Pobo. Non é por antoxo ou cabezonada, é simplemente porque as pinturas unha vez degradadas corren serio risco de desaparecer. Máis de cinco séculos de antigüidade ben merecen 80 ou 99.000?, nonsí?
Tamén, hai dous anos, descubrimos e limpamos unha mámoa de 7.000 anos de antigüidade, emoi bó estado de conservación, a Mámoa das Carriceiras, e ainda aguardamos um mínimo xesto do Concello ou de Património para sinalizala e protexela.
O silenzo é, no mellor dos casos a resposta ás solicitudes, como o arreglo, e posterior posta en uso social da escola Habaneira da Conchada que vai camiño do século co deterioro lóxico da falta de uso e mantemento e sen adecuar aos tempos a súa habitabilidade e o mesmo, aplicábel tamén a unha magnifica casa rectoral que rematará tamén a este paso, na ruína.
O cume do pasotismo xa é un cruceiro do Calvario rompido nun accidente hai nove meses e no que a dia de hoxe, nin Concello nin igrexa, nin Património foron quen de xestionar co seguro o arreglo da cruz; eso si, as escusas e mentiras descargando responsabilidades uns nos outros foi a tónica común.
Poderiamos falar de peticións feitas polos veciños en campaña á Alcaldesa das que tomou nota e nada fixo na parróquia. Lavadoiros, fontes, muíños, os cobertizos da Feira do Sete...
Iso si, fotos en tramos de un kilómetro de Alcaldesa e concelleir@s con Deputados provinciais houbo varias, e paréceme ben, pero gostaría tamén de ver esas fotos dentro da Casa da Xente (Díaz Castro) toda restaurada e sendo centro de cultura do País, ou na Igrexa cos marabiosos frescos do Mestre de Parga lucindo como hai cincocentos anos, ou diante dun panel explicativo ao pé da Mámoa das Carriceiras ou cos nosos maiores disfrutando da Escola da Conchada como centro social cheo de actividades, ou a festa da Pascua lucindo orgullosa o seu Calvario...
Mentras, somos as entidades asociativas as que tentamos sen recursos, defender a NOSA história e património do esquecemento e do abandono mesmo contra a inacción, as mentiras e a falta de sensibilidade das institucións.

Categoría: Xeral - Publicado o 19-10-2018 11:56
# Ligazón permanente a este artigo
A TREPIA DA IGREXA CHAIREGA
Ben sabido é que unha trepia é aquel ferro de tres pés que terma dunha pota no lume. No rural, nas parroquias da Chaira, a Igrexa ten un importante papel histórico, non só no apartado relixioso senón tamén na vertebración social. As igrexas, os adros, as romarías e festas parroquiais foron ao longo de séculos lugares de encontro, debate, divertimento e mesmo centro de decisión e de poder.
Cando alguén vive ou se achega un tempo á Terra Chá, non tarda en dacatarse de que a Igrexa non é homoxénea, fundamentalmente polo factor humano. Non tódolos cregos son iguais na súa labor pastoral. Así, non tardamos tampouco en decatarnos de que tres deles trascenden máis aló do estrictamente relixioso e se teñen convertido en referentes sociais mesmo para moitas persoas non crentes ou non practicantes, pero que igualmente valoran (e colaboran) co seu traballo na sociedade e o seu compromiso cos máis desfavorecidos. Son Alfonso Blanco Torrado, Luís Ángel Rodríguez Patiño e Xaquín Campo Freire (Xaquín de Roca).
Alfonso, ademáis de párroco de varias fegresias é fundador e presidente da Asociación Cultural máis importante da Terra Chá, Xermolos, e un referente cultural do país. Patiño é coñecido polo seu activismo rural, impulsor da UNED Sénior e persoa altamente reivindicativa cos dereitos do rural, e Xaquín de Roca un exemplo de entrega e compromiso co país no sentido máis amplo e neste país tamén teñen un importante espazo os illados nas prisións. Os tres, ademáis de cumprir coa súa labor pastoral nas parroquias e co seu compromiso coa cultura e a sociedade na que desenvolvem o seu traballo, fan tamén ese traballo escuro, que non sae nos xornais agás cando acontece algo acaído ao sensaciónalismo mediático, ese traballo cos máis pobres, os drogodependentes, enfermos, presos e outros colectivos é tamén outra das labores pola que estes tres predicadores merecen o maior dos respectos e admiración.
As grandes persoas non o son únicamente por unha adicación concreta e destacada, sinón porque o seu valor é a integridade e o compromiso que atinxen a todo o que fan, e ningunha das súas actividades son compartimentos estancos nin illadas as unhas das outras. Na igrexa, eles son parte dunha minoría cualificada que marcan os camiños que a institución relixiosa debera seguir alí a donde chega e fundamentalmente na dinamización e implicación coa sociedade rural, auténtica alma do que somos, e especllo da realidade e da decadencia que estamos a viver na actualidade. Curiosamente, o agradecemento social ao seu traballo é un contrapeso e unha mensaxe a unha igrexa ausente dese rural que vai desaparecendo e con él as súas xentes, o seu patrimonio material e inmaterial. Os tres cregos hai tempo que viron xa superada a visión reducionista que se puidera ter deles como curas e son queridos como persoas, non só polas súas palabras (que tamén), senón principalmente polos seus feitos. Alfonso, Luís e Xaquín conforman esa trepia que terma da pota quentada polo lume dunha lareira de soños que alimenta o porvir. A eles, toda a nosa admiración e respecto. Máis houbese...
Categoría: Xeral - Publicado o 10-09-2018 06:59
# Ligazón permanente a este artigo
E VEU A VIRXE DOS DESAMPARADOS A SALVAR OS FRESCOS DA SÚA IGREXA...
Despois de catro anos de que a Asociación Sociocultural Lareira de soños teña petado en tódalas portas das institucións, a própria Igrexa, o Concello, a Deputación de Lugo, a Xunta de Galicia ou a oficina do Valedor do Pobo para salvar os Frescos da Igrexa dos Vilares, despois de visitas da alcaldesa, deputados provinciais e mesmo unha iniciativa parlamentar do BNG aprobada pola Comisión de Cultura en Raxoi, e sen apenas resultados positivos, a pasada semana, noutra visita técnica de Património na compaña do párroco dos Vilares, Óscar Santiago, éste anunciou que a próxima Romaría dos Desamparados, na pascua de 2019, destinará a recadación aos traballos de restauración das pinturas murais da Igrexa.
Serán cidadáns sensibles co patrimonio a través da campaña de mecenado da Lareira de soños e feligreses da parroquia e ofrecidos á Virxe quenes poñan coas súas aportacións económicas, remedio ao deterioro e máis que segura desaparición destas pinturas renacentistas do Mestre de Parga, uns dos frescos máis importantes da iconografía relixiosa do rural galego e chairego.
O destino da recadación da Romaría dos Desamparados á restauración dos Frescos, non deixa de ter unha importante carga simbólica (ademáis da material) como un milagre da Virxe diante do desamparo das pinturas na súa igrexa, con orixes no século XII e con posteriores ampliacións, e que pola Pascua atrae a milleiros de romeiros a pedir remédio para os males de saúde. Polo que se vé, a Virxe non só atende a saúde humana, senón a do próprio templo e a súa marabillosa decoración interior, que precisa lucir a carón dos tres fantásticos retablos e do Calvario exterior que agardemos tamén esteña reparado antes do San Vicente próximo (cumprirá un ano rompido por un accidente de tráfico).
A Santa Vilarega amosa así a súa implicación coa parroquia e de paso, pon en evidencia a indiferencia institucional diante dunha demanda xusta adiada ao longo dos anos e que leva ás pinturas a unha situación que pode resultar irreversibel, un feito que nos ten levado a plantexar unha campaña de mecenado social (coñecida popularmente como crowdfunding) para que sexa a sociedade quen atenda aquelo que descuidan aqueles organismos que din que nos representan.
Non é unha reivindicación en beneficio da igrexa, que tamén, senón unha acción para salvar un patrimonio que é de todos, por iso o título FRESCOS DOS VILARES, V SÉCULOS DE NÓS para a campaña que desenvolveremos desde primeiros do próximo ano e que terá entre outros contidos, un spot , folletos explicativos, carteis, pancartas, xornadas con profesionais e apoios de persoeiros da sociedade e da cultura, e o apoio, tamén, da Virxe dos Desamparados. Boa falta nos fará o milagre...
Categoría: Xeral - Publicado o 27-08-2018 17:32
# Ligazón permanente a este artigo
[1] ... [3] [4] [5] 6 [7] [8] [9] ... [11]
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0