de Guizán


Caderno Dixital de Antón Tenreiro
Caderno digital de Antón de Guizán .

O meu perfil
antontenreiro@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

A LAREIRA PREPARA CAMPAÑA PARA SALVAR OS FRESCOS DOS VILARES
A LAREIRA DE SOÑOS PREPARA UNHA INTENSA CAMPAÑA PARA IMPEDIR A PERDA DOS FRESCOS DOS VILARES (S.XVI)

Despois de ter constatado ao longo de catro anos o pouco interés das administracións por salvar os frescos renacentistas dos Vilares (S.XVI), co silencio da Deputación Provincial despois de ter apresentado proxecto, recibido visitas de deputados o absentismo do Concello, que lonxe de liderar esta reivindicación, mantense ausente e sumiso co governo socialista provincial, a Xunta, que despois de terse aprobado na Comisión de Cultura do Parlamento Galego a restauración das pinturas do Mestre de Parga, non se tem posto en contacto co resto de organismos nin ten habilitado os fondos, e a igrexa que non Ten solicitado formalmente a Património está restauración, vémonos na obriga de tomar medidas pola nosa conta.
É por isto que no mes de setembro iniciaremos unha campaña con diversas accións:

1- Crowdfunding ou recadación (comunal) para abordar polo menos a consolidación e protección das pinturas e frenar a súa degradación.

2- Reparto do estudo dos frescos do profesores Monterroso Montero no Caderno de Estudos Mindonienses de 1992 entre os feligreses e veciños dos Vilares para sensibilizar sobre a importancia das pinturas.

3-Documental para campaña audiovisual da campaña e difusión desta importante obra.

4- Xornadas con diferentes profesionáis (historiadores, restauradores, arqueólogos e especialistas) para chamar a atención sobre a importância dos frescos.

5-Iniciativas En distintos foros e organismos relacionados coa cultura e o património.

Frescos únicos na Igrexa dos Vilares

Estamos diante dun serio perigo de desaparición definitiva dos frescos dos Vilares pola falta de sensibilidade das administracións a pesares de levar catro anos petando en tódalas portas e advertindo da degradación das pinturas murais, unha xoia da iconografia relixiosa da Terra Chá.

Mesmo coa aprobación na Comisión de Cultura do Parlamento Galego, non se teñen habilitado fondos nin posto de acordo as diferentes administracións para evitar o posíbel desastre patrimonial que ten sobrevivido cinco séculos e vai camiño de ser destruído en só 25 anos.

Estes elementos pictóricos fóronse conservando pola costume profiláctica desde o século XVI de calear as paredes para evitar a proliferación de pestes e enfermidades.

Datan, segundo un estudo de Juan M. Monterroso Montero, do Século XVI, probablemente de 1530 a 1540 na que coinciden tamén cos da igrexa de San Estevo de Parga e probablemente o autor, polas coincidencias iconográficas das pinturas, da autoría do Mestre de Parga, moi coñecido na época.

Os frescos sitúanse á dereita e á esquerda. Así na parede da esquerda á entrada representan tres escenas; a lamentación de Cristo Morto, a imposición da casulla a San Ildefonso e Santiago Matamouros. Os da parede á dereita da entrada representan ornamentos xeométricos e fragmento de escenas de paisaxe.

Deixamosvos aquí este estudo do profesor Monterroso para sensibilizar sobre este tesouro vilarego que devemos defender como respeito da nosa própria história e a dos nossos antepassados.

Nos próximos meses iniciaremos unha campaña para acadar a recuperación definitiva destas pinturas, unha xoia renacentista única e que foi testemuña do nacemento e despedida de milleiros de vilaregos e tamén visionada por milleiros de visitantes á Romaría dos Desamparados na busca de cura aos seus males.

Aguardemos que a Virxe e San Vicenzo axuden a preservar as paredes do seu templo e que vilaregos e vilaregas así como todos aqueles Chairegos sensíveis co nóso património os apoien nesa labor.
Categoría: Xeral - Publicado o 28-06-2018 16:21
# Ligazón permanente a este artigo
As administracións abandonam os frescos dos Vilares
A Asociación Socio-Cultural Lareira de soños crítica o nulo interés das administracións na restauración das pinturas murais da igrexa dos Vilares (s. XVI) despois medio ano de terse aprobado a restauración na Comisión de Cultura do Parlamento Galego coa votos favorabeis de PP, BNG, A MAREA e a abstención do PSOE.
Médio ano despois non se tem dotado de previsión orzamentaria esta execución, non teñen tomado contacto entre as partes (Xunta, Deputación, Concello e Igrexa) tal e como acordara a Comisión de Cultura e só os técnicos de Património e os autores do proxecto teñen cumprido coas súas obrigas.
A Lareira de soños tense posto en contacto con Património e instado á diócese de Mondoñedo-Ferrol (titular da igrexa) a solicitar a intervención urxentes devido ao alto grado de deterioro dos frescos renacentistas dos Vilares.
O baixo interés das diferentes administracións á hora de recuperar está xoia de arte relixiosa da autoria do Mestre de Parga agranda aínda máis o perigo de desaparición definitiva dos murais, que con unha actuación relativamente barata, tería nuns meses recuperado o seu explendor.
A Asociación volverá a insistir na situación dos frescos e na necesidade de acometer actuacións inmediatas, para o cal só é preciso dotalo de dotación económica, pois hai proxecto adaptado ás esixencias da Dirección Xeral de Património, hai permiso da diócese e se teñen realizado as revisións técnicas in situ dos frescos.
Despois de catro anos reclamando nas distintas institucións a atención a está xoia do património relixioso chairego a degradación das pinturas fai que entren na UCI do património sen ningún Tipo de coidado nin interese pór salvalos nun preocupante pasotismo administrativo.
A Igrexa na que foi batizado o poeta Diaz Castro, coa orixe no século XII, un calvário que leva tamén médio ano con un cruceiro partido e que contén un sartego único e vários retábulos de grande valor, lugar de milleiros de romeiros na Romaría dos Desamparados, padece o abandono político dos diferentes governos e responsábeis que levam anos facendo ouvidos xordos ás voces de alarma de veciños e profesionáis.
Categoría: Xeral - Publicado o 20-06-2018 20:20
# Ligazón permanente a este artigo
NPG E CULTURALIAGZ COA UNED SÉNIOR
Novos cursos literários e artísticos na UNED Sénior.

O grupo poético NPG Nova Poesía Guitirica e a plataforma CulturaliaGZ colaboran coa UNED Sénior de Aranga, Monfero e Terra Chá na realización de novos cursos de poesía, literatura e arte.
O poeta chairego Martiño Maseda e a poeta/artista Adolfina Mesa serán quenes coordinen as clases e obradoiros destas matérias, que contarán co apoio da NPG e Culturalia e os seus componentes.

Así, as preinscricións e información poderánse até o 15 de setembro
nos seguintes correos:

info@culturaliagz.com
dosvilares@gmail.com
coordinadorunedsenior@gmail.com

Tamén a través das redes sociais da NPG Nova Poesía Guitirica, CulturaliaGZ e Os Vilares Lareira de soños.

Para preinscricións chega con enviar a calquera desas direccións
Nome e apelidos
Data de Nacemento
DNI
Estudos
Dirección
Tfno fijo e/ou móbil
E-Mail


PROPOSTAS DE CURSOS:

OBRADOIRO DE POESÍA:

POEMAXE (combinación de poesía e imaxe).

OBRADOIRO DE NARRATIVA:

O MICRORRELATO (a condensación da
palabra).

CURSO DE PINTURA E ARTES DECORATIVAS (a emoción reflectida a través
da cor).

Obxectivos:
Que o alumnado se achegue ás disciplinas pictórica e literaria (pintura, poesía,
narrativa) dun xeito ameno coa intención de provocar un exercicio comunicativo
das emocións ao tempo que se adquiren unha serie de coñecementos
relacionados coas disciplinas mencionadas.

Finalidade:
Creación dunha antoloxía literaria (poesía ou narrativa) ou pictórica cos
traballos realizados polo alumnado ao longo dos obradoiros, para que sexan
apreciados por parte do público.

Aberto o prazo de matrícula da UNED senior, para maiores de 50 anos
15.06.2018 | | A Coruña

A UNED senior da Coruña xa abriu o prazo de matrícula para o curso 2018/2019 e poden inscribirse todos os maiores de 50 anos que queiran unha formación universitaria. A inscripción seguirá aberta ata que se acaben as prazas e comecen as clases en outubro. O ano pasado un total de 365 alumnos acudiron á UNED senior e espérase que o número sexa similar ou maior. Se impartirá Prevención de Riscos na Vida Cotiá, Actividade Física e Incidencia na Saúde, Patrimonio Histórico, Informática, Música, Canto e Gimnasia. Cada unha ten 30 horas lectivas.


Categoría: Xeral - Publicado o 18-06-2018 22:24
# Ligazón permanente a este artigo
A XESTA, EN LALIN, PODERA ENTRAR AOS VILARES
O próximo dia 10 de xuño ás 21:00 horas a Asociación de Veciños San Pedro Félix da Xesta (Parróquia singular de Lalín 2018) organiza a proxección do documental Entrar aos Vilares, producido pola Asociación da Terra Chá, Lareira de soños arredor da parróquia do poeta Xosé María Díaz Castro. O filme foi finalista da XII Mostra Internacional de Cinema Etnográfico de Compostela en tres categorías (mellor filme, mellor producción galega e prémio do público). A proxección contará com membros da equipa de realización que manterán um colóquio co público asistente.

Sigue polo tanto, a "Xira Trapeira" do filme da parróquia dos farrapeiros por Galiza adiante:

"Entrar aos Vilares é, máis ou menos, un intento de explicar un lugar partindo de cero. Cando aos tres realizadores nos fixeron a proposta de facer un documental sobre Os Vilares, non tiñamos moi claro se iamos ser quen de comprender o que é a parroquia e o que representa para a xente que vive alí, nin se iso ía ser necesariamente interesante (para nós e para quen puidera velo despois). Así que a solución que se nos ocorreu foi, simplemente, rexistrar o noso intento. Así, aínda no caso de fracasar, teríamos como mínimo a opción de ensinar o retrato honesto das nosas limitacións.
Por iso a película dá, se cadra, a sensación de estar en proceso, ou de ser a ratos un vídeo doméstico. Preguntamos aos veciños tentando comprender a identidade do lugar, buscando as súas particularidades, arredor da idea de buscar a historia na vida cotiá. Observamos as paisaxes e os diferentes espazos da parroquia, ás veces cheos de actividade e ás veces baleiros. E, mentres o facemos, tentamos confrontar iso coa nosa propia perspectiva de xente nacida na cidade e estudante de cine, que nos leva aínda que non queiramos a facer as preguntas que facemos, ir aos sitios aos que imos e xogar entre nós. Non podiamos sequera pretender ser obxectivos, así que fomos subxectivos. Igual que nós entramos nos Vilares, no mellor dos casos o espectador podería entrar con nós, dubidar con nós, desviarse con nós do propósito inicial e, cada un á súa maneira, aprender".

-Cibrán Tenreiro (Director).


SINOPSE:

Tres mozos entran a unha parroquia de Guitiriz que descoñecen co encargo de realizar un documental sobre ela. Entón:

1) Preguntan aos veciños tentando comprender a identidade do lugar seguindo unha cita de Charles Seignobos que leron na universidade: “Lamento non ter podido tratar máis que dunha maneira moi incompleta os feitos da vida cotiá, alimentación, vestido, habitación, usos de familia, dereito privado, diversións, relacións de sociedade, que constituíron o principal interese da vida para a enorme maioría de individuos”.

2) Tentan vincular o que aprenden á súa propia identidade e ás súas propias experiencias, sendo da primeira xeración das súas familias que non naceu na aldea. E cuestionan o resultado: non queren dar outra visión nostálxica do rural pero non teñen claro se o conseguen.

3) Pasean por leiras e casas abandonadas, xogan, distraense mirando aos animais e desvíanse das súas propias intencións como se estiveran facendo un vídeo doméstico.
Categoría: Xeral - Publicado o 08-06-2018 19:11
# Ligazón permanente a este artigo
Tese do director de Entrar aos Vilares
Cibrán TenreiroCibrán Tenreiro, director do documentário Entrar aos Vilares (#Entraraosvilares), músico nos grupos ESPOSA, MONSTRUO e ocasionalmente ATAQUE ESCAMPE, xornalista, colaborador en várias publicacións especializadas de cinema, directivo do Cine Clube Compostela e traballador de comunicación dos mais coñecidos festivais de cinema galegos, dará leitura á súa tese de doutoramento o vindeiro luns 11 de xuño na faculdade de xornalismo da USC.
Gañador do primeiro prémio María Luz Morales de ensaio da Académia Galega do Audiovisual, a súa tese, dirixida pola académica chairega Margarita Ledo Andión trata de "Un cinema do fan. Os fans e as gravacións amadoras nos modos de representación da música en directo". Con família orixinária da parróquia chairega de Lanzós, Cibrán Tenreiro, nado en 1990 está graduado em comunicación audiovisual pola facultades de xornalismo da USC e é master de comunicación audiovisual para universidade Pompeu Fabra de Barcelona.
Categoría: Xeral - Publicado o 03-06-2018 09:39
# Ligazón permanente a este artigo
PERIGO, ENTRA VOSTEDE NO RURAL
Perigo, circula vostede polo rural. Vamos camiño de que se nos advirta con algunha sinalética vertical desa realidade, sae máis económico que melhorar a rede viária nas nosas aldeas. Nos últimos anos comenza a ser unha triste realidade o aumento de accidentes mortais ou de extrema gravidade nosos viais do rural. Circular por exemplo, pola estrada que vai de Drada a Labrada lembra máis unha paisaxe de guerra co firme bombardeado que un vial comarcal. Ben lembramos tamén as misas do crego de Momán polas fochancas na estrada de Xermade. O certo é que as heróicas explotacións que resisten no nóso rural poden ter cen vacas ou máis e o pienso xa non se transporta en sacos nunha furgoneta, os vellos tratores traídos de Castela foron sustituidos por maquinaria agrícola de grandes dimensións e a recollida do leite pasou dos bidóns a grandes camións cisterna. Os nosos montes, cheos de eucaliptos, soportan tamén maquinarias e transporte de grande porte que ademáis de deteriorar o firme ocupan grande parte do ancho das pistas e estradas. O que non medrou foron as 'carreteras', son as mesmas e en peores condicións. Cos núcleos diseminados as casas contan con vários veículos, o control da mobilidade é mínimo ou casi inexistente, a sinalética deficiente e en moitos casos tapada polas silveiras, factores todos, que sumados a unha rede viária rural en pésimo estado de conservación e sin apenas melloras na anchura, mínima seguridade e casi nula eliminación de puntos negros, fai lóxico que aumente a siniestralidade sin que as administracións fagan pouco máis que parchear ou botar grava (algo que ainda aumenta os riscos). Por non falar do aumento de bicicletas, cabalos, quacks ou deportistas a pé ou viandantes con sérios riscos para a súa integridade nas actuais condicións. As estradas do nóso rural siguen co trazado orixinário e en moitos casos nun lamentábel estado de conservación, e o peor é que a actual situación conleva en moitos casos consecuencias que provocan accidentes graves. Como é posíbel que en estradas como a que vai de Guitiriz a Momán polos Vilares, sen arcén, mal firme, sen iluminación en núcleos ao pé da estrada, mala ou inexistente sinalización horizontal e chea de fochancas non Tráfico, nin o Concello nin a Deputación teñan ainda controlado o exceso de velocidade habitual dos veículos? Haberá que agardar por un tráxico accidente? E así en moitas outras estradas chairegas nas que circular a diário se ten convertido nun factor de risco engadido e noutra evidente mostra do abandono do nóso rural, que non se ten adaptado á realidade na melhora das comunicacións no aspecto agricola e gandeiro nin no factor humano. Moitas das estradas creadas no seu momento coa colaboración dos veciños, siguen a ser médio século despois as principais vias de comunicación do nóso rural. As melloras da rede viária non deben depender de votos nin clientelismo político senón de sérios estudos de necesidades, de planos rigorosos feitos de necessidades urxentes combinados con planificación a futuro e combinados entre administracións, onde as vidas humanas esteñan por diante do interese propagandístico ou a foto política de turno. Mentras, circular polo rural chairego, seguirá a ser unha aventura, unha práctica de risco.
Categoría: Xeral - Publicado o 03-06-2018 08:51
# Ligazón permanente a este artigo
O ARQUIVO DO REINO DE GALICIA EN BETANZOS por Maria B. Veres
Maria B. VeresO edificio do Arquivo de Galicia de Betanzos, coñecido na actualidade como edificio do Liceo, foi construido para os fins de arquivo de Galicia en 1764 sobre un proxecto do enxeñeiro militar Feliciano Míguez y Pereira. Recibe o nome de Edificio Arquivo ao ser sufragado polas sete provincias do Reino de Galicia (entre as que contou Betanzos até 1834) co obxecto de ser Arquivo da Real Audiencia sendo con todo un dos edificios civís máis importantes da cidade e mesmo do estado, pois foi o primeiro edificio destas características en España, aínda que non chegou a albergar nunca as actividades proxectadas. Hoxe é coñecido co nome de Liceo popularmente porque chegou a albergar ao Liceo recreativo de artesáns desde mediados do século XIX. Ademáis do Liceo chegou a acoller numerosas e variadas actividades, sendo hoxe un edificio administrativo do concello e tendo, ademáis de despachos e oficinas, salón multiusos, salas de exposicións, oficina de turismo etc…
Moi de estilo daquel tempo e con claras influencias neoclásicas e dos gostos militares da época, a grande variante arquitectónica neste edificio foi, non sabemos si por encargo ou propia iniciativa, as sete naves abovedadas que representaban ás sete capitais galegas e que ademáis da orixinalidade e simbolismo, supuxeron posiblemente o posterior derrubamento casi douscentos anos despois de grande parte do emblemático edificio.
Segundo o artigo de Xosé Raimundo Núñez Lendoiro titulado “el teatro de la Ciudad”, o edificio chegou a albergar numerosos usos desde a súa construcción e nunca o de arquivo, entre eles os de “cuartel, escuela, alhóndiga pública, cuadra de posta, sede de sociedades (Tertulia, Circo, Tertulia-Circo, Liceo Recreativo de Artesanos), sala de fiestas,tabernas y cafeterías” e mesmo na súa fachada, até pasar a ser sede municipal figurou un letreiro que poñía “TEATRO DE LA CIUDAD”.
A orixe do Arquivo do Reino de Galicia data da Real Cédula emitida polo Rei Carlos I con data de 3 de febrero de 1529 e unha Real provisión da Raíña Juana I con data do 1 de marzo de 1543, cando se ordenou a salvagarda e custodia dos procedementos da Real audiencia de Galicia, un organismo creado polos reis Católicos mediante varias disposicións a partires de 1480. O seu inicio formal data da Real cédula de Carlos III de 22 de Outubro de 1775, cando se crea o Arquivo, asignandolle tamén personal e normas de funcionamento, e para esto ordenouse a construcción do edificio para Arquivo en Betanzos a fin de retíralo dos baixos da Real Audiencia.
O edificio constaba de sete bóvedas con sete chaves, tantas como provincias tiña o Reino de Galicia, unha por provincia, entre as casi estaba a de Betanzos. Sen embargo, nunca chegou a realizar o seu cometido fundacional por un decreto que obrigou o traslado do arquivo á cidade da Coruña.
O edificio esta situado na Praza dos Irmaos García Naveira, antiga Praza do Campo. Ten duas prantas e unha lonxitude na fachada principal duns 50 mts. e un ancho nos laterais de 25 mts. En disposición rectangular en duas alturas. Coa fachada principal de cantería, a disposición xeral do edificio articulase en basamento, corpo principal e cornisa. Ten o acceso pola primeira pranta a través dunha dobre escaleira de pedra exterior. A fachada principal conta con un tragaluz oval e o escudo de Galicia tamén en pedra e os desaugues do teito en forma de gárgolas.
Tiña un paseo arredor do que só se conservan a parte traseira e unha lateral coñecida hoxe como Alameda, conservándose os peares que sostiñan as portas así como pétreos pebeteiros nas esquinas e algún máis entre estes.
O 6 de xaneiro de 1948 desplomouse unha ala do edificio e parte do muro orixinal, que foron reconstruido pero xa sen as bóvedas interiores.
Actualmente, agás as escaleiras interiores que se unen coas exteriores mediante un descanso, é o único que queda da parte interior do edificio orixinal, que conserva sin embargo no exterior moita da grandeza orixinal.
O proxectista, o enxeñeiro militar Feliciano Miguez y Pereira, fixo os planos do edificio en 1765, de estilo neoclásico. Miguez proxectou tamén o edificio de Capitanía General da Coruña. O edificio do Arquivo costou 800.000 reás da época, recadados gravando o consumo de sal e viño con impostos durante 10 anos. Miguez deseñou as sete naves abovedadas recubrindo a parte superior das bóvedas de pedra, seguramente para evitar o uso de madeira e aminorar os riscos de incendios, sometendo a estrutura a un enorme peso e segundo contan provocando en 1948 o derrubo do muro da ala esquerda.
En 1921, sendo o Liceo o ocupante do edificio, o reputado arquitecto Rafael Gonzalez Villar, que acometeu diversas obras en Betanzos para os irmaos García Naveira, acomete reformas conxuntamente coas do cine Alfonsetti. Reforma a porta e o vestíbulo, con unha tendencia ecléctica, con certo barroquismo pero sen romper coa unidade estética do edificio. Crea un vestíbulo que exerce de centro simétrico e referencial do edificio desde o cal se distribuen as distintas dependencias. Busca un efecto suntuoso con unas amplas escaleiras de mármol branco e motivos decorativos en estucados moi proprios da súa primeira etapa. Gusta de pequenos detalles decorativos facendo do hall e a escaleira o centro e a centralidade do edificio e coa porta, en deseño de ferro fundido con motivos arquitectónicos, que pretenden tamén buscar ese reclamo da centralidade desde o exterior.
O uso orixinal que nunca chegou a ter o edificio do Arquivo, deu lugar a múltiples usos adaptados á disposición arquitectónica do mesmo sin apenas modificacións estructurais até producirse o derrubo das bóvedas e o muro esquerdo. O paso do tempo e o cambio de propiedade e usos motivou a súa rehabilitación a finais do século XX. A volta ao seu estado anterior viuse prácticamente imposíbel tanto pola inviabilidade económica como polos servizos que debía prestar a partires de entonces. Non se podía facer revivir o pasado tal cual era. A duración da realidade cultural está cifrada non na duración da materia, senón nos significados socias atribuibeis a esas materialidades e que permanecen na memoria, pero eses significados non son un conxunto estático de datos susceptíbeis de recuperarse, senón un proceso do recordo que os fai presentes, o que deixa os conceptos nun camiño intermedio, nunha concepción dinámica do significado, que se entende radicalmente marcado pola temporalidade, o cal non significa de ningún modo que sexa algo arbitrario, pois xoga dentro dun campo limitado de posibilidades. A restauración dos significados, a duración do cultural, non é pois unha continuidade idéntica co pasado, a recuperación de algo xa dado, pero tampouco pode ser unha invención, senón que se atopa nese medio camiño no que os autores xustificaron a súa intervención. Así, o edificio orixinal mantén a estructura exterior prácticamente idéntica ás orixes nunha impresionante imaxe histórica, proba visual da grandeza do pasado da vila, capital dunha das sete provincias do reino de Galiza, si ben no interior nada lembra xa aquel pasado.


Foi o arquitecto Rafael González-Cebrián Tello o encargado, baixo estes preceptos de recuperar o edificio por encargo do Concello e que manifestou ao respecto do deseño orixinal o seguinte: “A única culpa do sucedido co derrubo, foi do arquitecto. O edificio estaba dividido en sete naves abovedadas e a parte superior de cada bóveda cuberta de pedras, o peso era inmenso e o muro que contrarrestaba na ala esquerda o empuxe das bóvedas xa estaba debilitado e sen ningún informe que advertira dese feito anterior ás miñas observacións. A falta de cartos impideu solucionar o problema a tempo. Cecais foi mellor así porque a reconstrucción debeu ser total e acaída aos novos usos. Puido caer polo efecto de desgaste da choiva ou por un simple portazo, non podía resistir así moito tempo, polo menos a nave lateral, xa condenada. Para min, repito, a causa foi o señor Miguez y Pereira. Así e todo, a fachada, un lateral e os accesos principais non sofreron desperfectos e poderanse manter íntegros nas obras de restauración”.
Mantén o simbolismo máis mudou de usos e estructura arquitectónica orixinal no interior onde alberga un espazo moderno e funcional, con un teito con lucernarios e espazos multiusos con ascensores para a accesibilidade e perda evidente do encanto de antaño, sacrificado para adaptalo a novas funcións.
Segundo resume o historiador Martínez Santiso “Acaso este edificio sea el único construido en España expresamente para archivo; pero por una de tantas aberraciones y anomalías, que en nuestra patria suceden, sirvió para todo menos para el objeto para el que fue destinado, sirvió de cárcel, cuartel, almacén, caballerizas, oficina, escuela de primeras letras, lugar de recreo, habitaciones particulares, hospital provisional, granero, alhóndiga, local de espectáculos, y hasta hubo instaladas tabernas; mas nunca llegó ni aún a intentarse la traslación del archivo a tal edificio”.
A diversidade funcional fixo que o edificio do arquivo, ao longo de máis de 200 anos de vida, teña pasado por diversas fases e formas culturais de ser entendido e utilizado. Esta explendida construcción, sigue con uso e vida activa e da súa función orixinaria conserva aínda o nome como testemuña dunha parte importante da história de Betanzos, de Galiza e da súa relevancia no estado, e testemuña tamén da evolución dos últimos douscentos anos.

CONCLUSIÓNS:

O edifício do Arquivo do Reino de Galicia de Betanzos, concebido para un uso concreto e deseñado a tal fin polo enxeñeiro militar Feliciano Miguez y Pereira foi o primeiro edifício público das suas características no estado. O deseño coas sete naves con bovedas de pedra mantiñan tamén unha forte carga simbólica e representativa das sete capitais galegas. O deseño sóbrio e robusto de estilo neoclásico, moi do gusto militar da época non limitaba a súa grandiosidade. Circjnstancias políticas levaron a que un inmoble concebido para un uso tan específico chegase a acoller entre as suas paredes moitas outras funcionalidades, moi díspares unhas das outras até o seu derrubamento parcial en 1948. Prévio á remodelación provocada polo desplome, só tivo unha intervención estrutural a cargo do admirado arquitecto modernista Rafael González Villar en 1921 autor de numerosas construccións na mesma vila hoxe verdadeiros monumentos dignos de estudio. A intervención de González Villar supuxo a construcción da escaleira interior e o descanso entre esta e a exterior en marmol branco que imprimiu ao edifício unha notável elegancia visual e a porta principal de ferro fundido así como o axardinamento exterior hoxe desaparecido. Tanto o aspecto exterior orixinal do edifício como a intervención de González Villar en 1921 siguen a ser o máis reseñable da construcción unha vez desaparecido o teito abovedado e as sete naves interiores. A adaptacion posterior aos actuais usos, auditório ou sala multiusos, salas de expisicións, oficina de turismo, despachos e salas administrativas, non aportaron nada novidoso desde o punto de vista arquitectónico nin salientabel desde o punto de vista do deseño. O actual edifício sigue destacando polo seu grandioso aspecto exterior, a fachada em pedra coa grande escalinata, as gárgolas de desaugue e a escaleira interior de González Villar. Nin o auditório, non as reformas interiores teñen máis relevancia que as de calquera outra oficina ou sala multiusos polivalente nin o arquitecto aproveitou a posibilidade de dotar ao edifício con unha aportación destacada con un lucernario que foi creado posiblemente con unha evidente escaseza de recursos na reforma. O edifício representou desde o seu início unha oportunidade perdida e o derrubamento, que concedeu, ao ter que proceder a un deseño partindo de cero segundo o próprio arquitecto Cebrián González-Tello, outra grande oportunidade perdida desde o punto de vista arquitectónico ainda que, por sorte, o actual uso, contribue á súa vixencia e conservación. O caso do edifício do Liceo é um exemplo claro dos condicionantes políticos na construcción civil, no deseño urbano e nos destinos destas edificacións. Betanzos, unha vila con unha importante história arqueoloxico, medieval, e moderna, conta con un interesante convivio de estilos arquitectónicos, civís e deliciosos romanicos, góticos, neoclásico ou modernistas. Unha riqueza moi importante da que o edifício do Arquivo do Reino de Galicia é unha das pezas máis importantes. Como salientou o historiador é arquivei municipal, Alfredo Erias Rodríguez "a riqueza do pasado foi moi agredida no último século perdendose construccións de grande relevancia consequência dunha especulación própria dun novo pailanismo político".



Maria B. Veres
mariabveres@gmail.com


Bibliografía:
-Anuario de Betanzos Nº 82- Arquivo do reino de Galicia en Betanzos.
-Anuario de Betanzos. El teatro de la Ciudad, deXosé Raimundo Núñez Lendoiro.
-Feliciano Miguez y Pereira y los Ingenieros militares de Betanzos.
-Archivo histórico del Reino de Galicia, guía del investigador, por Antonio gil Merino.
-Arquivo do reino de Galicia, Catálogo.
-El Archivo de Galicia de Fco. J. Martinez Santiso.

Orientacións, Alfredo Erias Martinez.
Categoría: Xeral - Publicado o 29-05-2018 10:29
# Ligazón permanente a este artigo
CORAZÓN DE CANTERÍA
Pena das Aparracelas nos VilaresÉ moita a xente que relaciona a parroquia dos Vilares co seu veciño
máis importante, o poeta Xosé María Díaz Castro ou pola tradición do
oficio dos trapeiros e trapeiras, pero son menos as persoas que
relacionan á segunda parróquia de Guitiriz con outro dos seus oficios
máis representativos, o de canteiro. Aínda que o concello ten creado
hai pouco tempo o roteiro da pedra e Díaz Castro que relaciona estes
importantes simbolos, o certo é que pouco se ten escrito deste feito a
pesares de ser as penas unha parte fundamental da paisaxe vilarega,
como corazóns que saen do corpo da terra. A mítica Pena de Roldán é a
máis coñecida entre centos e que forma parte das lendas da Galicia
Encantada de Antonio Reigosa.
Raúl Río xuntou a pedra e a poesía de Díaz Castro esculpindo o busto
do poeta nas Reixas
e gravando a cincel as figuras de Castelao e do demo na Pena da Grallas.
Genaro Pérez e Yasmina Seijas contan no seu libro sobre as pegadasda
cultura e a natureza en Guitiriz que entre os anos 40 e 60 do pasado
século, Os Vilares contaba con 50 dos 92 canteiros de todo o concello
e 10 de 26 carreteiros mentras que Parga apenas contaba con sete a
pesares de ter unha sona debida a que ate mediados dos 40 era capital
do concello e posiblemente tamén ás canteiras de granito alí
existentes. Estas cifras dan unha idea real da importancia deste
oficio non só na parróquia senón no conxunto da comarca, pois o seu
traballo trascendía fóra dos limites dos Vilares. Na memória quedan
aínda grandes canteiros vilaregos como FranciscoPrieto Miragaya, da
casa de Soprón, Manuel de Reburdiños, Xosé Pena, Eustaquio de Castro
(autor das caliveras do vello camposanto), Alvaro de Drada, Pepe de
Novás, Emilio da Tolda, e máis recentemente Luis de Farruquete ou o
coñecido Xavier Quijada, orixinario doutra terra chairega de
canteiros, Donalbai de Begonte. Algúns dos máis vellos, traballaron tamén nos cobertizos da desaparecida Feira do Sete.o pedra de Guitiriz está presente no
mosteiro de Sobrado, no panteón dos Andrade, no Centro Galego da
Habana ou no edificio do Banco de España da Coruña. Tamén o xenial
Gaudí contou con granito (e canteiros) do lugar para moitos elementos
da monumental Sagrada Familia en Barcelona.
Foron tamén canteiros dos Vilares con pedra da Pena do monte do Viso,
entre eles gregório, avó de Raúl de Río (trapeiro de Honra 2018) os
que construiron a súa obra social e educativa máis importante para os
veciños, a escola Habaneira da Conchada coa iniciativa e aportación
económica dos emigrantes en Cuba e que con 95 anos de existencia
conserva aínda en bó estado a súa estructura. Mudaron os tempos e os
oficios, as novas tecnoloxís sustituiron ás vellas ferramentas e os
novos materiais de construcción incorporaronse á vida diaria, máis a
arte e o oficio pervive aínda en algúns deses homes rexos como o
granito da pena das Aparracelas, un espíritu daqueles
canteiros-artistas que está a ser protexido pola Asociación Cultural
Xermolos nos talleres e inicitivas que desenvolve para que o noso
pasado siga a ser a columna de pedra que sostente o noso futuro.
Esculturas, cruceiros, palleiras, pozos, casas, muíños, pontes,
lavadoiros, capelas, igrexas, etc, son hoxe testemuñas silenciosas do
bó facer destes artistas da pedra na súa parróquia, porque Os Vilares
ten corazón de cantería...
Categoría: Xeral - Publicado o 16-05-2018 12:54
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal