acuática



Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CONTIDOS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 outras xanelas

Resucitar Ofelia
Hai anos que adoptei a decisión poética de resucitar Ofelia. Volvín a ollada sobre esta personaxe que virou para min na imaxe dunha muller maltratada, vítima dese maltrato sutil que é o maltrato psicolóxico, que fixo que unha nena namorada tolease e, tal vez querendo, se tirase a vida.

Shakespeare dános a imaxe dunha nena inocente que se namora dun individuo torturado que, á súa vez, convértese en torturador da rapaza ao facela culpábel dun comportamento que el rexeita e que ela non ten, mais que el lle supón polo simple feito de ser muller. Hamlet odia ás mulleres, é un individuo misóxino que culpabiliza a unha nena, que a presiona e a interroga, que a considera futura culpábel de comportamentos que el acha criminais, e aínda di que a ama.

Millais retratou perfectamente as consecuencias deste maltrato, unha imaxe dunha muller definitivamente quieta, muda, fermosa, tal vez a imaxe que o machismo quixo ter sempre das mulleres, obxectos inanimados que un pode manexar e gozar deles ao seu antollo. E o peor, que moitas veces as vítimas tamén pensan que era, que son, amadas.

Non é doado falar deste pesadelo, por iso elixín a personaxe e busquei o camiño da metáfora e a alegoría. Mais os últimos crimes golpeáronme fortemente, até o punto de ter que apagar o televisor que informaba con detalle da morte da meniña de cinco anos Mariluz. Deste caso arrepíanos a ineficacia da xustiza e o vomitivo proceder dun individuo noxento ao que xa non podemos considerar humano. Mais outro caso que se produce ao mesmo tempo chama a miña atención, e é o asasinato dunha muller de Murcia que foi violada, asasinada e borrada, literalmente. Quen atentou contra dela non só buscou satisfacer o seu comportamento criminal, senón que mesmo tentou borrar a identidade da muller, facela desaparecer queimando o seu corpo e eliminando as súas pegadas dactilares, e isto pareceume unha crueldade maior, unha crueldade sobre outra, unha infamia parella da exercida desde o fascismo contra os pobos e as persoas exterminadas. Os opresores, os asasinos, eran donos da súa vida e da súa morte, prolongaban o seu sufrimento, decidían de que forma horríbel habían morrer e borraban para sempre a súa existencia, no fondo do mar ou nun horrendo listado de números sen nome.

Éme difícil falar deste terrorismo cruel, expresar con idoneidade a miña repulsa absoluta, porque miles de pensamentos pelexan na miña cabeza dándolle voltas a esta tolemia. Penso se é axeitado que os medios de comunicación nos trasladen con exactitude estas atrocidades, se non será peor dar noticia de tanta violencia, porque tal vez xere unha nova violencia. Mais é a solución non informar desta situación? Dicíame alguén un día, nun país afastado, que alí non se informaba das mulleres que eran vítimas do maltrato, mais este existía e as mulleres botaban en falta que aquelas agresións fosen esquivadas polos medios. Pregúntome, como se preguntan hoxe moitas e moitos, que podemos facer para evitar estas situacións, e non sei se lamento que pola miña mente pasen ideas relativas a como controlar, perseguir e reprimir esta crueldade.

E vénme á cabeza a pasada campaña electoral, esa na que os líderes do bipartidismo que nos anula cruzaron palabras sobre terrorismo unha e outra vez, fixeron do tema unha bandeira. Mais, nin eu, nin moitas outras tivemos a percepción de que se adoptaba unha posición tan decidida e comprometida contra do maltrato ás mulleres, sentimos que as mortas non formaban parte das súas mesas de debate, nin das súas propostas máis urxentes, mentres outra muller e outra máis era agredida ou asasinada. E por riba a prohibición sobre o 8 de marzo.

Carraxe, indignación, medo, repulsa, noxo, vómito... Digo de novo que non sei trasladar toda a miña dor e rexeitamento. Por iso decidín un día resucitar Ofelia, tirar da súa man azul, dar calor ao seu corpo afogado, buscar nas súas uñas as probas da covardía asasina, e convencela de que iso non era amor, de que ela non merecía ese trato, de que hai outra forma de amar, de que hai outra forma de vivir, de convivir.

É responsabilidade de todas e todos, unha obriga social tirarmos a Ofelia desa cova de auga, enxoitar as súas roupas e facela respirar de novo por si mesma. É unha tarefa urxente, moi urxente, se cadra, a máis urxente.

30 de marzo de 2008. Artigo publicado no desaparecido www.gznacion.com
Comentarios (2) - Categoría: A muller que le - Publicado o 30-03-2008 19:09
# Ligazón permanente a este artigo
Chamáronlle paz
Foto de Marta Dacosta
(vista de Roma desde a columna de Traiano, desde onde se ven as sucesivas fases construtivas nun lugar que era un outeiro, e que en certo momento contou con casas habitadas que foron demolidas)

Desde o extremo do antigo Imperio, chega a turista a Roma, disposta a recrearse na contemplación das ruínas que testemuñan un pasado de esplendor. No seu percurso, vai comprobando como inundacións, incendios ou terremotos non foron os únicos responsábeis de que só unha pequena parte destes monumentos se conserve case íntegra. A rapina dos propios gobernantes romanos foi desmantelando os vellos edificios dos seus materiais de valor para ser utilizados unha e outra vez, na que foi unha das primeiras operacións de especulación urbanística a gran escala ao servizo da propaganda política. Cada novo emperador realizaba unha grande obra. Para iso iniciaba a invasión doutro pobo, o seu saqueo de bens e vidas humanas, visíbeis nas enormes procesións triunfais que facían ostentación da política expansionista, das riquezas roubadas coas que o emperador edificaba. O monstro alimentábase.

A turista visita cada mostra dese pasado que non deixa constancia da vida dos máis humildes. O mapa vai dun a outro gran monumento, mais non recomenda a visita do Museo Storico della Liberazione situado no mesmo edificio que entre 1943 e 1944 foi cárcere e centro de tortura de presos políticos empregado pola policía de seguridade tedesca, colaboradora das SS. Un lugar triste que deixa constancia dun pasado errado, tamén imperialista.

De regreso, a turista quédase coas palabras de Tácito na súa monografía de Agrícola, con esa pasaxe recollida na exposición do Colosseo na que o historiador critica o afán imperialista romano que non se deu saciado nin no occidente, nin no oriente, e que edificou a súa grandeza no sometimento e na expoliación doutros pobos. Nas súas palabras: “Fixeron pasar baixo o falso nome do imperio roubar, torturar, rapinar: e cando tiñan feito un deserto, chamáronlle paz”.

Artigo publicado en A Nosa Terra e www.inforosal.com, en marzo de 2008.
Comentarios (2) - Categoría: artigos - Publicado o 27-03-2008 22:31
# Ligazón permanente a este artigo
Vivir adrede
Vivir adrede é o último libro, polo de agora, publicado por Mario Benedetti, e outra vez un texto seu vai estar detrás dun poema, porque si, porque tamén acredito en que "A realidade é un mangado de poemas sobre os que ninguén reclama dereitos de autor. Debaixo de cada pedra, cada lousa, agáchase un poema.
...
Até nas guerras hai poesía, mais nunca na artillería dos vencedores senón na última mirada dos vencidos."

O libro ten moito diso, de última mirada, e hai nel moitas referencias á morte, a camiñar cara á morte:

Non vou irme e se me vou, será para estudar a nada.

O único horizonte que por fin se acada é o da morte, mais os que o atravesan nunca volve para contarnos que hai despois
.

E coma sempre a ironía:

Eu creo que cando nos crearon (Quen sería) ninguén mediu as tremendas consecuencias do invento.
Comentarios (5) - Categoría: libros - Publicado o 26-03-2008 22:09
# Ligazón permanente a este artigo
21 de marzo en Trastevere
É Trilussa, un poeta italiano que viviu dacabalo entre o século XIX e o XX, un poeta satírico que escribiu en dialecto romano.

O curioso do asunto é que, sen pretendelo, ese día, o 21 de marzo, día mundial da poesía, descubrín nun recanto do Tratevere esta praza adicada ao poeta máis popular entre os romanos, e alí me fixen retratar.

O poema que ilustra a escultura chamoume a atención, un poema que fala do temor a expresarse libremente:

Mentre me leggo er solito giornale
spaparacchiato all'ombra d'un pajaro
vedo un porco e je dio: addio, majale!
vedo un ciucio e je dio: addio, somaro!.

Forse ste bestio nun me cafiranno
ma provo armeno la sodisfazione
de potre di le cose come stanno
senza patra di fini en priggione


Algo así como (disculpas pola miña ignorancia do romanesco): mentres estou tumbado vexo pasar un porco, un chucho e dígolle: adeus..., e aínda que sei que estas bestas non me entenderán, teño polo menos a satisfacción de dicir como están as cousas, sen temor de parar na prisión.

Así remataba en día tan sinalado o meu paseo por este barrio romano do que tanto gustei.
Comentarios (6) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-03-2008 12:00
# Ligazón permanente a este artigo
Poesía
Foto e montaxe de Marta DacostaHoxe atopeime co libro Poemas canónicos de Konstantinos Kavafis e adopteino porque non sei se o extraviei, o certo é que para a miña memoria houbo un libro de Kavafis traducido ao portugués nas miñas mans, mais o libro non aparece por ningures, malia ter deixado o seu rastro nun poema de Crear o mar en Compostela. Incógnitas.

Así que non o pensei e volvín a casa con Kavafis entre as mans, relendo o poema a "Itaca" (leva sempre a Itaca na túa mente), ou "O prazo de Nerón":

Agora volverá a Roma canso,
marabillosamente canso desta viaxe
que foi un trans curso de días de pracer...

Esta edición de Rinoceronte é a tradución para o galego de Kavafis (por fin!) feita por Yolanda Vilarchao, que xa está entre os finalistas dos premios da AELG no apartado de tradución.

Mais non foi o único libro, tamén traía canda min o nº 31 de Dorna. De novo a poesía, a nosa e a de Kirmen Uribe. Nesta revista de Dorna publícase o poema (1966), outro poema do aínda inédito Cinza:

(1966)

Nacín aquí.
Aquí onde o cemento
desterrou o mar.
Aquí onde afogan as ondas pretéritas,
na xordeira do tempo que negamos.

Aquí vin ao mundo
mentres a vida era río de sangue imparábel,
río a esgotarse lentamente,
río sen dique
e eu unha illa.
Aquí vin ao mundo
con pel de escamas e mans palmípedas,
medusa de argazo fosforescente,
peixe lúa extraviado na superficie da vida.
E aquí
recollín un a un, na patela da alma
os peixes da memoria dun século.

Coa tataravoa pobre por vontade,
namorada do sal do mar, fada farturenta,
eu viña ao mundo.
Co avó que, tan novo, foi barqueiro da illa maldita,
remador e carteiro das palabras negadas,
eu viña ao mundo.
Coa mudez de Pepa
pola vida roubada
pelexo de cazón a desfacerlle as mans
eu viña ao mundo.
Coa bisavoa navegante en noites e tabernas,
a que no lance trae a vida e o amor,
eu viña ao mundo.
Cando o outono era maré alta,
mentres o martelo paría pedra
e o peixe nacía entre as costelas,
eu viña ao mundo.
Comentarios (8) - Categoría: Cinsa - Publicado o 17-03-2008 14:28
# Ligazón permanente a este artigo
8 de marzo
www.galizacig.com
(fotografía realizada nunha mobilización da CIG, nomeando en feminino, hai dous ou tres anos. Por aí estou co meu correspondente cartelón)


Días antes do 8 de marzo (por certo que deixo aquí o enlace de dous artigos sobre as verdadeiras orixes do 8 de marzo, que o sistema todo o oculta), rematara de ler Nas tuas mãos, de Inês Pedrosa. A novela, que é unha radiografía da vida do Portugal do século XX, mais da vida das mulleres, contén varias reflexións sobre o feminismo e vai relatando a evolución das mulleres que, de someterse sentimentalmente a un home, pasan a renunciar ás emocións. As protagonistas deixan a súa pegada, no seu diario, na súa obra ou nas súas cartas. Tres mulleres que representan a viaxe de Portugal, desde unha quinta na beira do Tejo á guerra de Moçambique, mulleres brancas que elixen ser negras en todos os sentidos, tamén no literal da cor da pel.

Nunha das mellores páxinas da novela fálase da invisibilidade das mulleres. Camila, a filla de Jenny, a nai de Natalia, a que elixiu renunciar aos sentimentos, a que viaxou á guerra pola independencia de Moçambique, reflexiona sobre a presentación dunha exposición da súa obra fotográfica, unha obra que gardara durante moitos anos, unha obra que retrataba esa guerra e os seus actos atroces, unha obra que foi presentada por un home que realizou un magnífico discurso, un aplaudido discurso no que praticamente non había referencia ningunha nin á obra, nin á autora que presentaba. Á volta da presentación Camila autorretrátase e cando, anos despois, volve sobre a fotografía, di “Tinha cinquenta e dois anos e estava sozinha. Tão sozinha como no dia em que nasci, mais muito menos só. Tinha um corpo, um trabalho. Uma história com o seu jubiloso manto de mortos. Decidi então fazer este auto-retrato, memória do instante em que realmente comecei a gostar de mim.

Cantas veces diante de nós mesmas diremos palabras semellantes? Durante canto tempo?

Prohibíronnos os actos reivindicativos do 8 de marzo. Tanto ten, 8 de marzo é todos os días, tamén o día 9 foi 8 de marzo, porque nos afirmamos na nosa diferencia de galegas.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 11-03-2008 17:11
# Ligazón permanente a este artigo
Centenario do pasamento de Curros Enríquez
www.terradecelanova.comTal día como hoxe falecía, hai cen anos, Curros Enríquez na Habana.

O poeta que non soubo selo sen mostrar o seu compromiso co seu pobo puxo a súa man para edificar esta casa de noso e deixounos fermosísimos poemas que outras mans, tamén habelenciosas, souberon converter en memorábeis cancións:

Unha noite na eira do trigo

ven o maio


Non as atopo, mais querería poñervos aquí a canción do Home o sapo, por Pucho Boedo, ou unha versión de Unha noite ... interpretada musicalemente por Victor Aneiros, ou o poema a Rosalía. E tiven a inmensa fortuna de escoitar a Pablo Milanés na Habana cantando o maio e o poema a Rosalía... inmenso
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-03-2008 15:01
# Ligazón permanente a este artigo
Lembrando a Xela
Foto da  www.aelg.orgHoxe cumpriría 46 anos.

Lembrámoste Xela. Foi moi curto o tempo para coñecerte.

Deixo aquí este poema de Darío a diario.

Nin coa mísera desculpa de che mellora-la vida
escoitarás de min xamais
unha mentira.

Se aborrezo tal estilo, a túa nobreza
—e penosa che ha ser por veces—
ampárate solidario do humano.

Guerreiro forte da envexa afasta
de ti os mesquiños de espírito,
cariño.
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 04-03-2008 22:22
# Ligazón permanente a este artigo
AUTOESTIMA
"A autoestima dste país non se pode desligar da autoestima das mulleres, que formamos parte desta sociedade"
Paz Abraira, candidata do BNG ao Congreso pola provincia de Lugo. Frase pronunciada onte, un de marzo, no acto que o BNG celebrou en Santiago sobre políticas de Igualdade.

Foron moi fermosas as palabras previas de Elvira Cienfuegos lembrando a tantas mulleres asasinadas estes días, tamén leu un poema de Marilar Aleixandre sobre o maltrato.

Foi un acto ben fermoso. E necesario.
Comentarios (3) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-03-2008 11:41
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Acuática