acuática



Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CONTIDOS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 outras xanelas

Dark Butterfly
O derradeiro día de maio, o Instituto de Estudos Miñoranos presentaba na Aula de Ponte de Rosas, en Gondomar, o libro de Rexina Vega: Dark Butterfly. Foi unha moi fermosa presentación: a interpretación de Begoña Outeiro, a voz de Lucía Riveiros, o vídeo realizado por Manuel Forcadela, as achegas de Paz Raña e Avelaíña, e a miña propia. Unha presentación pensada e medida pola autora, diferente e fermosa.

Cando o libro chegou a casa comecei lelo. Ao día seguinte rematábao. É unha historia tráxica, no sentido literal do termo, que gustei de ler desde a primeira páxina e que se me fixo curta, de tanto que me absorveu.

Recomendo a lectura deste libro, pola súa calidade literaria e polo seu compromiso, literatura necesaria para abrir portas da realidade polas que nunca entramos. E quero dicir, que ao contrario do que lin nalgunhas críticas, a primeira parte é da que máis gustei, se se poden facer partes nun libro que te prende desde a primeira á derradeira páxina.


Coñezo a Xina desde que chegamos aos estudos universitarios en 1984. Só podía falar cinco minutos e quería expresarlle a miña amizade e o meu recoñecemento pola valentía de escribir esta historia difícil. Por iso escribín este texto.

Dark Butterfly


Escribir é espirse, expoñerse, situarse no centro do escenario e alí ser obxecto de observación, análise, disección.

Escribir é abrirse en canal, cravar un coitelo xusto por debaixo da gorxa e cortar sen consideración un a un pel, músculo, óso, para deixar á vosa vista os motores que nos impulsan, esas máquinas de tecido vivo que palpitan como un motor de explosión levando osíxeno, combustíbel, ao corpo todo.
A que escribe íspese, rómpese e deixa á vosa vista o pouso de días e días.

Leo. Subliño. Concordo: “a arte é a actividade mediante a cal pode reconstruírse o mundo cando o mundo xa desapareceu”. Reescribo: a arte é a actividade mediante a cal pode reconstruírse a vida, cando a vida desapareceu” e afirmo: eu necesito esta arte, a arte que me transporta á miña propia realidade e abre as portas que eu deixara pechadas. Cómpre ver.

A arte é menciña para abrir as feridas, saber canta pus se agacha baixo as costras, limpalas, cauterizalas, vixiar a súa cicatrización, tan lenta.

A que escribe tal vez usou o líquido salino e transparente dos seus ollos para limpar as palabras que debían debuxar un itinerario de comprensión, converterse nunha resposta para a que afirmou un día: “algún sentido terá que ter a miña vida. Algún sentido...”

Escoita, escóitasme? Tivo sentido, ten sentido, que saibas que me preguntei a min mesma se estou fóra ou dentro do acuario, se son un peixe triste nadando entre paredes de cristal que non podo atravesar ou estou fóra, vendo como nada me toca, allea á realidade, porque non a percibo no seu conxunto, na súa total complexidade.

Tal vez no Caos todo ten sentido, porque é certo que o bater desesperado das túas ás, avelaíña, chegou a este momento e puidemos rozar os bordes agudos da dor que transportaches.

A miña emoción divídese. Percibo unha destrutiva sensación de claustrofobia, reparo en que a alma está presa nun campo de concentración e por iso elabora estratexias colaboracionistas, quere sobrevivir. Estou inmersa no relato, subliño de novo: “non es libre, como o son eu”, “Pode que, ao contrario do que a xente pensa, sexamos nós os normais, nós os que vivimos arrodeados de seres presos do delirio. É unha cuestión de perspectiva”

Perspectiva
Entón a miña emoción sitúase noutra perspectiva. A da muller sentada, a muller que escribe con esa caligrafía ilexíbel, desde sempre. E pregúntome, de onde sae o valor. Cantas batallas venceu contra si mesma. A batalla da memoria, volvendo os ollos atrás. A batalla da escrita pescudando nas palabras, preguntándose por que viñan esas palabras á luz, como as avelaíñas, lendo como se lle fose estraño o que nunca o foi.

A batalla de espirse, de abrir a ventá, de deixar saír fóra o que está dentro da casa.

Son moitas batallas. Cómpre moito valor. Porque se difícil foi escribir, moito máis difícil é dar á publicación. Porque escribir é espirse.

Querería ter dito estas palabras cando a noite for pechada, sentada na escuridade rota por unha soa luz e agardar a que chegasen as avelaíñas, ver se son claras ou escuras e interpretar as súas mensaxes. Escoitar, asexando o seu voar imparábel, tantas cousas que aínda debemos sentir.

Hoxe é difícil explicar as emocións que este libro prendeu en min. Así que só me queda unha palabra para darlle a Xina:

Grazas.
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 01-06-2012 08:23
# Ligazón permanente a este artigo
"Manifesto" de Nicanor Parra
Foto de GoogleA centros de quilómetros unha librería é tamén obxecto de visita. Estudar o escaparate e as súas novidades para logo entrar e ir a modo por cada un dos andeis mirando e tocando, separando e lendo todos e cada un dos libros que nos asaltan desde os lombos e as portadas que os ofrecen coma obxectos preciosos.

Collo na man un libro curiosamente editado, diferente e fermoso, mais a lectura dos seus poemas déixame indiferente, cáeme das mans.

Subimos un piso e outro piso. A poesía está no terceiro andar, xusto ao final, no recanto oposto ao tiro de escaleira. E alí estaban agardando algúns libros que eu quería ler, hai xa tempo.

Saes da librería como se non foses unha viaxeira e abres urxente o libro para comezar ler. Xa non reparas nas rúas nin na arquitectura da capital sen mar e camiñas cara ao Paseo guiada polos versos de Nicanor Parra, pasando voraz as páxinas de Chistes parra desorientar a la policía poesía. Sentada nun banco vello e deforme, ignorando intencionadamente a estatua do militar e político, dedícaste á lectura deste libro que acabas de comprar como se a túa viaxe tivese este único obxectivo. E entón, les este poema:


MANIFESTO

Señoras e señores
Esta é a nosa última palabra.
-A nosa primeira e última palabra-
Os poetas baixaron do Olimpo.

Para os nosos maiores
A poesía foi un obxecto de luxo
Pero para nós
É un artigo de primeira necesidade:
Non podemos vivir sen poesía.

...

Contra a poesía das nubes
Nós opomos
A poesía da terra firme
-Cabeza fría, corazón quente
Somos terrafirmistas decididos-
Contra a poesía de café
A poesía da natureza
Contra a poesía de salón
A poesía da praza pública
A poesía de protesta social.

Os poetas baixaron do Olimpo.

Nicanor Parra, Obra gruesa, 1969
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 13-04-2012 09:36
# Ligazón permanente a este artigo
A ledicia de escribir
foto da wikipediaOnte volvín falar sobre a propiedade do texto. Que é da autora, que é da lectora, cal é o verdadeiro texto, canto se traduce no proceso creativo, como se compón o texto para conducir a lectora polo camiño da reflexión.

E hoxe, lía este poema de Wislawa Szymborska, que tan ben retrata o proceso creativo, as sensacións da autora ante o seu texto. O asexo dos "cazadores" sempre dispostos a matar a quen se expresa.

Tradución de Lucía Caeiros, edición de Positivas, Versos escollidos:

A ledicia de escribir

A onde corre, esta cerva escrita por este bosque escrito?
A beber da auga escrita
que o seu fociño reflectirá como papel carbón?
Por que alza a cabeza, escoitaría algo?
Sostida en catro patas prestadas pola verdade
por baixo dos meus dedos agudiza os oídos.
Silencio -esta palabra tamén murmura sobre o papel e afasta
as ramas causadas pola palabra “bosque”.

Enriba da folla branca axexan para saltar
letras que poden compoñerse mal,
frases cercadas
ante as que non haberá salvación.

Hai nunha gota de tinta unha provisión considerable
de cazadores cun ollo entreaberto,
preparados para baixar pola escarpada pluma,
para asediar á cerva, para apuntar o fusil.

Esquecen que isto non é a vida.
Outras, negro sobre branco, leis dominan aquí.
Un intre durará tanto como eu queira,
permitirá ser dividido en pequenas eternidades
cheas de balas detidas ao voo.
Sen a miña vontade nin unha folla caerá,
nin herbiña baixo se pregará baixo o punto dun pezuño.

Existe logo tal mundo
sobre o que controlo un destino independente?
Un tempo que ato con cadeas de signos?
Unha existencia constante á miña orde?

A ledicia de escribir.
A posibilidade de perdurar.
A vinganza dunha man mortal


Unha monada, 1967
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 15-03-2012 15:49
# Ligazón permanente a este artigo
A identidade en Coetzee
Colonizadores bóers da wikipediaBaseándome na lectura de Verán, de Coetzee, escribía o artigo do mes pasado. Mais quedaba aínda outro tema da novela que me interesou particularmente e que agora deixo aquí:

A identidade.

Antes mesmo de reparar na idea central de que no estudo dun escritor a materia prima esencial e case exclusivamente necesaria é a obra (o cal non quere dicir que esa obra non se analice á luz do momento no que foi escrita, ben ao contrario, porque como todo é produto do tempo histórico e vital que lle tocou vivir ao seu autor), chamoume a atención o seu modo de se sentir sudafricano.

Ao longo do libro imos percibindo o que quedará definitivamente claro na entrevista da personaxe de Martin, a penúltima, a que nos achega definitivamente ao escritor. Coetzee é un sudafricano branco e iso é fundamental para entender a súa relación coa terra que o viu nacer e todo o que desta consciencia identitaria se deriva. Resúmeo así a través das palabras de Martin:

a nosa presencia naquel territorio era legal mais ilexítima ... Considerabámonos transeúntes, residentes temporais, e nese sentido sen fogar, sen patria

Eu aínda non lera unha definición tan consciente do colonizador. A persoa sábese invasora do lugar ao que pertence. Naceu alí, mais non debera ter nacido, pertence a un pobo que ocupou pola forza o país do que agora é cidadán. E non ten outra patria.

É se cadra esta consciencia identitaria o que crea o absurdo ao que o propio autor recorre para construír a novela. Coetzee, pai e fillo, son como Vladimir e Estragón agardando a Godot, só se teñen o un ao outro, detéstanse e necesítanse, desexarían estar afastados o un do outro, mais non poden separase nin sequera un metro. Sempre agardando polo que non chega, un sentimento de pertenza non invasora a un espazo, a un fogar. E esa é tamén a relación co país, con Sudáfrica, o desexo de irse (na novela moitos sudafricanos brancos están a agardar para irse vivir aos EEUU), e o magnetismo que Sudáfrica exerce sobre eles.

Os seus devanceiros, á súa maneira, e os meus á súa, traballaran duramente, unha xeración tras outra, a fin de despexar unha extensión da África salvaxe para os seus descendentes, e cal era o froito dos seus esforzos? A dúbida no corazón daqueles descendentes sobre o seu dereito á terra; unha inquietante sensación de que non lles pertencía a eles senón, dunha maneira inalienábel, aos seus donos orixinais.

Foi a outra visión de Sudáfrica, ben diferente da que percibín a través da novela doutra sudafricana, Nadine Gordimer.
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 05-02-2012 10:59
# Ligazón permanente a este artigo
balea2 de Estevo Creus
Eu ía durmir, mais no último momento abrín o libro de Estevo Creus, balea 2, e quedei enganchada, até chegar á metade do libro. Lía un poema e, como me gustaba e me tiraba un sorriso, líao en voz alta, para compartilo.

Ía durmir, mais quedei en

a divina tortura
adiviña tortura para pais en uso ou á que me sometía o meu irmán David antes de durmir


non é un coche e tampouco é unha balea
¿Qué é?


En canto puiden seguín enganchada a esa poesía diferente, que tamén expresa o que sentimos, que non se ancora na melancolía, malia a dureza irrecoñecíbel dalgúns textos.

Poemas para saborear e sorrir, para sentirse nena ou non, para saberse inocente, ou camiñar as rúas do mundo coa mesma ilusión coa que saímos calquera día, desexando vivir sen tregua.

Outro libro de Estevo que non me deixa indiferente, unha esixencia que eu lle fago á poesía.

contraetiqueta.
Crítica da psiquiatría 2


a ver, nenos! a ver quen sabe o que son as baleas!
as baleas son peixes?
as baleas son mamíferos?
qué son, eh? qué son as baleas?

-bonitas!!!! -berraron todos-

Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 01-02-2012 21:32
# Ligazón permanente a este artigo
A poesía
“A poesía, se fose quen de escribila, podería levalo á raíz do seu desacougo... mais o manancial poético no seu interior parece terse esgotado.

Ten o recurso de volver á prosa. En teoría, a prosa pode realizar a mesma función purificadora cá poesía. Mais el dubida que sexa así. Segundo a súa experiencia, a prosa pide moitas máis palabras cá poesía. Non ten sentido embarcarse na prosa se un non confía en que ao día seguinte estará vivo para proseguir coa tarefa.

Xoga con esta clase de pensamentos, sobre a poesía e a prosa, como unha maneira de non escribir.”

John Coetzee, Verán, Mondadori, páx. 251.

Rematado de ler. É evidente que me produciu unha fonda impresión.
Comentarios (2) - Categoría: libros - Publicado o 07-12-2011 09:26
# Ligazón permanente a este artigo
aprender
Imaxe wikipedia"... os alumnos descobren rapidamente se o que lles aprendes é importante para ti. En caso afirmativo, están dispostos a considerar a posibilidade de que tamén lles importe a eles. Mais se chegan á conclusión, acertada ou non, de que non che importa, non hai nada que facer, sería mellor que marcharas para casa."

John Coetzee, Verán, Mondadori, páx. 208.
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 04-12-2011 10:38
# Ligazón permanente a este artigo
Cabana de Balieiros
“Unha tarde calquera, no camiño de Cabana de Balieiros, un camiñante e a súa montura gozan da brisa mareira que está a piques de converterse en vendaval de borrasca e chuvieira. O chasco cantaruxa ás derradeiras raiolas da luz do día.
-Mira ti, por estes camiños perdido, facéndose de noite e enriba chovendo... Pensei que chegaría antes. Se non me entretivese...”

Este é o inicio da novela gráfica, como se chaman agora, de Tokio. Quen fala é o cura Telmo que se dirixe ao seu novo destino, unha vila da costa galega afastada en todos os sentidos, un lugar que, como di o autor no Anexo enciclopédico “só existe na imaxinación. Creouse ao longo de moitos anos e baseouse en feitos reais ou imaxinarios que forman parte da nosa memoria colectiva.”




Na presentación, Tokio convidounos a buscar ese lugar, a identificar para cada un de nós onde puido ser posíbel esta fición protagonizada por un cura novo que nada sabe do mundo real, Telmo, e unha muller que representa toda a forza que as nosas avoas sempre tiveron, Celtia. Nesta historia todo ten unha explicación e un sentido e até o nome dos protagonistas ten un significado: o patrón dos mariñeiros, un santo galego e navegante, e unha muller que resume no seu nome a procedencia dun pobo.

Ao lado dos protagonistas, o Inclés, unha personaxe que iremos descubrindo ao longo da historia, tanto polos segredos da súa biografía, como polas súas arelas de futuro.
E o futuro, o trunfo da colectividade, do ben de todas e todos por riba dos intereses individuais é, para min, a cerna desta historia, unha historia imaxinaria que se constrúe sobre a realidade dos naufraxios do Adelaide e do Serpent, sobre o enterro dos mariñeiros deste último buque no Cemiterio dos ingleses, sobre as lendas de raqueiros e sereas... Como dixo Tokio na presentación: a historia do mar que está por escribir. Unha historia en que as mulleres ocupan o papel que lles corresponden e demostran toda a forza que sempre tiveron.

Cabana de Balieiros é, dalgunha maneira, unha contribución, unha homenaxe á historia de tantas vilas mariñeiras, a condensación, nun espazo e nun tempo, da nosa propia historia, a das galegas e os galegos.

Unha lectura moi recomendábel.
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 23-08-2011 10:06
# Ligazón permanente a este artigo
Lendo a Wagensberg
10 de xullo, sobremesa despois do xantar familiar.

O fillo abre de novo Si la naturaleza es la respuesta, ¿cuál era la pregunta? de Jorge Wagensberg. Comezouno á mañá e xa vai pola metade do libro. Le en voz alta: “vivir envellece”, a tía avoa di: sempre foi así, iso xa se sabe.

Minutos despois, no fresco da terraza, a nai lembra: “O verán é imprescindíbel” e o pai engade: e o outono inevitábel.

Unha tarde de domingo.
Comentarios (2) - Categoría: libros - Publicado o 10-07-2011 17:07
# Ligazón permanente a este artigo
Non hai noite tan longa
Despois de ler o outro día o comentario que o amigo Ramón Nicolás facía de “Non hai noite tan longa...” quedoume o libro de Agustín Fdez Paz na cabeza. Xa había tempo que reparara nel por mor da suxestiva fotografía da portada e, onte mesmo, a iso das once e media da noite, lembrei e usei a cita que dá lugar ao título: “Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día”.

Hoxe, que estou en sintonía coa natureza, e como o Tegra amencín con néboa mesta que non se deu levantado na calor do día, atopeime cunha entrevista de Agustín no Zig Zag e entendín que non podía rematar o día sen iniciar a lectura do libro, como quen prepara unha tisana reparadora. Así que chamei a Libraida para comprobar que estaba na librería. Casualmente veño de comprar unhas gafas e un gorro para nadar, así que estou totalmente preparada para me mergullar na lectura.

Porque mergullarme na lectura e na auga son para min dous enormes praceres. E xa que comecei o día nadando, xusto é que o remate lendo, regalándome a calma que merezo.

Aí vou…
Comentarios (0) - Categoría: libros - Publicado o 23-05-2011 21:09
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Acuática