acuática



Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CONTIDOS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 outras xanelas

O tema da semana
Eu tamén quero falar do tema da semana. E quero comezar dicindo que, se mo permiten, quero unirme á demanda dos once escritores que tan ben nos representan e que tanto recoñecemento teñen aquén e alén das nosas fronteiras. Parecéronlle poucos ao Presidente, mais atrás deles estamos todos os demais, como declarou a AELG. E quero volver dicir que, contra o que dixo algún comentarista, o problema non está só nas valoracións pexorativas da nosa cultura, senón tamén en quen as fai, pois parten, precisamente, de quen ten como misión oficial e cometido único defender, promover, apoiar e publicitar a cultura galega.
Alguén que chega ao cargo de Conselleiro debería medir as súas palabras en asuntos que son, ademais, da súa competencia, por dignidade, para non declarar deste xeito espantoso que non está capacitado para o cargo e ademais deixar claro que ten unha moi ampla ignorancia cultural. Si porque, no ámbito literario, o cosmopolita Conselleiro non sabe moito, non só da nosa literatura, senón da do resto do mundo, xa que daquela tería claro que tan ensimesmada como di el que está a nosa cultura está a alemana que vén de ser recoñecida co premio nóbel para Herta Müller que non deixa de falar das súas orixes suabas, condicionada ante o peso da súa infancia romanesa. E que dicir de Anna Gavalda, Bruno Schulz, Nadine Gordimer, Pepetela, Jorge Amado, Arundhati Roy, Orhan Pamuk... todos eles recluídos e cohibidos no reducido mundo das rúas das súas vilas natais, ensimesmados no relato dos infortunios do seu pobo, incapaces de se abrir ao mundo e recoller “outras experiencias”, “tocar un repertorio internacional”.

Artigo publicado en A Nosa Terra desta semana.

Na foto, escritores e escritoras galegas ante Rosalía, o 24 de xullo de 2009.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 05-02-2010 19:57
# Ligazón permanente a este artigo
En primeira persoa
Foto de Xaquín
Ás nove da mañá saímos da casa, o autobús recollíanos ás 9:30. Con tan só cinco minutos de atraso saímos cara ao noso destino: Compostela. Percorremos Galiza desde o Miñor ao Ulla, coa forza do noso amor no corpo todo.
O noso autobús ía completo e aínda houbo xente que non se puido anotar nel, algunha moza, que finalmente non puido acudir.
Viaxabamos cara ao norte, coa intuición certa de que iamos encher a praza do Obradoiro. Estaba certa, si, porque nestas dúas semanas atopei o que non atopara en tantos anos de sindicalismo, profes que ao verme entrar no centro para lles levar a propaganda da manifestación reuníanse comigo improvisando unha reunión non convocada na que falabamos, eles e elas tamén, do que significan realmente as bases do Decreto, de que significa unha agresión á nosa lingua, de que é aberrante, antipedagóxico, irrealizábel, un instrumento para crear conflitos nos centros, sustentado nun debate fraudulento, a aprendizaxe do inglés.
Lembraba que en todas as reunións convocadas estes días, que foron todas as que puiden facer, houbo a maior afluencia de profes que non houbo nunca. E cando en nome da Plataforma me dirixín a un auditorio de mozos e mozas atopeime con que alí estaban enchendo o seu salón de actos e nunca, nunca tiven unha aula máis atenta e silenciosa. Eu estaba abraiada, emocionada mesmo.
Lembraba que non parabamos de recibir chamadas nos locais da CIG preguntando polos buses a Compostela, que nunca nos soou tanto o teléfono.
Por iso, cada día que pasaba confirmaba non só o rotundo rexeitamento ao plurilingüismo da Xunta, senón tamén que a folga ía ser un éxito e que Compostela ía quedar pequena, como quedou.

Mais hai unha cruz nesta moeda dos días previos á folga, esa foi a entrevista co Conselleiro de Educación e o Secretario Xeral de Política Lingüística. Unha entrevista tensa en que o Secretario Xeral interrompía ao Secretario Nacional da CIG-Ensino na súa exposición, incapaz de escoitar, inflexíbel, como o Conselleiro, nas súas propostas, tan militante como os altos cargos do PP. Resultounos todo algo esperpéntico de máis, semellaba que tentaban ocultarnos nun lugar a parte, evitando o contacto entre as entidades que asistiamos ás entrevistas ou afastándonos das cámaras da TVG. E na sala B de xuntas respirábase a tensión, a tensión de quen está a defensiva ante a evidencia de que están sós, completamente sós, a horas dunha manifestación histórica, de dimensións inimaxinábeis aínda.
Fixeron todo o posíbel por ocultarnos, convocáronnos ás 18:30 e recibíronnos ás 18:50, deixaron para o final á organización sindical maioritaria e convocante da folga, establecendo unha orde nas entrevistas que só se explica desde o punto de vista mediático: recibiron primeiro a aqueles que entenderon podían ter posicións máis favorábeis para a Consellaría. E aínda así a folga foi un éxito. Se cadra Castelao diría hoxe: que despois de miles de enquisas amañadas, distribuídas con toda riqueza de propaganda e prohibicións ao profesorado, despois de presentar as bases case o derradeiro día do ano e de noite, despois de cartas individuais e anuncios no portal web, a folga que convocamos foi un éxito. Sodes, pois, uns plurilingüistas fracasados.

E nós... hoxe nós somos máis dos que imaxinamos ser, non só porque enchemos o Obradoiro, senón porque comprobamos, día a día, que cada vez somos máis, que medra o número dos que amamos a nosa lingua, que as mozas e os mozos móvense polo seu idioma, que estiveron alí, porque quixeron estar, unindo as súas voces, declarando os seus sentimentos, as súas ideas, comprobando que cando usan o noso idioma, cando o defenden non son raros individuos, nin extremistas, nin ensimesmados, nin acomplexados, son mozos e mozas que están no mundo, que fan o mundo.

Por todos eles, por todos os adolescentes que hoxe nos acompañaron eu, hoxe... son feliz.

Marta Dacosta, 21 de xaneiro de 2010.

Artigo enviado a www.gznacion.com
Comentarios (2) - Categoría: artigos - Publicado o 21-01-2010 21:20
# Ligazón permanente a este artigo
Desde o outro lado
Vai para un mes entrei en contacto coa Directiva do Patronato da Cultura Galega de Montevideo e puiden comprobar en carne propia o importante traballo que as e os que se declaran galegos voluntariamente realizan para manter viva a memoria e o coñecemento da súa nación de orixe. Estes días coñecémonos e intercambiamos temores, preocupacións e as firmes determinacións que nin os deseños máis ruíns para o noso futuro conseguirán que abandonemos. Falan con orgullo dunha biblioteca de 10000 volumes e de ser unha das entidades galegas centradas exclusivamente no traballo cultural. Traen canda elas un libro do Manuel María, Versos pra cantar en feiras e romaxes, que debeu publicarse en Montevideo e que tiña por obxecto contar a verdade do país. Está ilustrado por Seoane. Cóntanme entón que hai uns días fotografaban o portal da casa en que vivira Seoane. Uns mozos preguntáronlles o porqué de retratar aquel lugar vulgar e elas explicaron o motivo. Desoladas comprobaron non só que os mozos non sabían quen era Seoane, senón que tampouco lles importou grande cousa. Pobre impresión a que a elas e nós mesmos nos produce esta anécdota ilustrativa que tanto se repite, e a conversa flúe preguntándonos sobre como pode ser posíbel que se ignore tanto do que somos, que a miles de quilómetros aqueles que xa non naceron na nación da súa estirpe saiban moito máis de nós mesmos, entendan moito mellor tantas cousas. Hai un dito que o ilustra. O certo é que cómpre querer ver e oír, amarnos a nós mesmos. E armarnos cos versos dos poetas nestes días escuros, mentres agardamos o peso da gadaña, dispostas a parar o seu gume de odio.

28 de decembro de 2009
Artigo publicado en A Nosa Terra
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 03-01-2010 11:26
# Ligazón permanente a este artigo
Estudar en galego é o noso dereito!
foto www.cig-ensino.com
Este é o artigo que escribín o derradeiro día do ano para www.gznacion.com:

Estudar en galego é o noso dereito!

Aprendéronnos que o 30 de decembro foi a data en que chegaron os restos do Apóstolo Santiago a Compostela. Certo ou falso, este mito deu pé a que a capital galega se convertese en lugar de peregrinación e durante a Idade Media pasase a ser unha das cidades máis importantes de Europa, núcleo dunha cultura en auxe que fixo do noso idioma unha lingua coñecida e recoñecida.
Precisamente esa data foi a que escolleu o presidente da Xunta, Núñez Feijoo, para darlle unha volta máis ao garrote deseñado para reducir a presenza do noso idioma. Curiosa data, especialmente elixida para minimizar as protestas dos irredutíbeis callaeci que seguimos empeñados en reclamar o que é noso, porque é xusto e de dereito.
Calcularon a data, convocaron consello, e atopáronse con que os callaeci non quedaron estupefactos, senón que se atreveron a lle convocar unha concentración na porta do pazo. E cambiaron o lugar da reunión perversa, sentáronse na mesa e nas cadeiras compradas polo presidente anterior, as cadeiras e a mesa que tanto criticaron, mais que agora estrearon sen reparo, coma quen se pecha nun búnker insonorizado do bombardeo exterior.
E os infatigábeis callaeci, non contentos con se xuntar uns miles no Obradoiro, van e saen na procura do Presidente e os seus Conselleiros, porque queren ser testemuñas, e mentres van indo son cada vez máis, máis e máis, aínda que a chuvia cae persistente, uníndose ao coro de voces que non calan, para lembrarlle do outro lado da ventá que “na Galiza, en galego, é o noso dereito”, e as mesmas palabras de Pondal, abaladas nun coro extenso e profundo: mais só os iñorantes, os férridos e duros, imbéciles e escuros non nos entenden non!.
Agardaron á noite para presentar a súa nova gadaña contra a lingua. O que son as cousas. Este presidente era o vicepresidente da Xunta cando Celso Currás, conselleiro de educación do derradeiro goberno de Fraga, recoñecía que o dominio lingüístico do alumnado non era o que se establecía na Lei de Normalización Lingüística e por iso se ía levar ao Parlamento un Plan Xeral de Normalización que fixaba que un mínimo do 50% das materias deberían ser impartidas en galego. Un plan que baixo a vicepresidencia de Núñez Feijoo foi aprobado por unanimidade e que o goberno presentaba como o plan para acadar a igualdade dos idiomas en Galiza. Arrepíntese Núñez Feijoo do seu labor como vicepresidente en 2004?
Os callaeci len e relén este produto da irresponsabilidade do goberno que se atreve a presentar un borrador que non só conculca os nosos dereitos lingüísticos, senón que mesmo podería dar lugar a novos conflitos para os centros educativos: preguntas por aquí, enquisas por alá, que se este en galego, que se o outro en castelá, que neste cole así, que nesoutro asá: a desigualdade na educación, a conflitividade nas comunidades educativas, iso é o que propoñen.
Os callaeci en idade escolar tamén len e relén o infame anuncio e pregúntanse se agora van ter que cursar “Historia de Galiza” in English: It’s incredible!. Ou Física e Química! Como xa era doada a materia, agora en inglés que así enténdena mellor: these governors of PP are seriously ill!

Pola nosa lingua, nin un paso atrás. A CIG-Ensino xa anunciou a súa firme determinación de non participar en ningún tipo de manobra confusionista que avale este ataque ao noso idioma. A Plataforma Queremos Galego volveu anunciar onte que o día 21 temos unha nova cita pechando as aulas de todo o país, saíndo á rúa na defensa do noso idioma. Aí estaremos de novo, outra vez sumando cada vez máis apoios, como onte sumabamos andando Compostela: porque estudar en galego é o noso dereito! Folga o 21 de xaneiro!

31 de decembro de 2009.
Comentarios (7) - Categoría: artigos - Publicado o 02-01-2010 09:59
# Ligazón permanente a este artigo
Morte
Se hai unha época do ano en que a reflexión sobre a morte se faga máis presente, esa é os primeiros días de novembro. O día de defuntos entregámonos ao acto social da lembranza, visitamos mortos e vivos, reunímonos co pasado nesa breve visita protocolaria aos cemiterios aos que a nosa familia se trasladou para sempre. Rito e rutina, tradición que se remonta á memoria máis escura e que foi habilmente absorbida polo catolicismo, unha vez máis, para converter en beneficio propio os costumes que non puideron erradicar, e aínda así seguimos poñendo as cabazas nos cruces dos camiños e nas ventás. O día de defuntos permítenos pensar e falar da morte sen o pánico xenético á maior certeza das nosas vidas. É un xeito de reconciliación coa nosa realidade biolóxica. Mais o medo á morte aínda envolve a nosa vida enteira creando unha linguaxe propia, facendo nacer símbolos e tópicos que medran na literatura de todos os tempos, como ese río que transita en Confucio, Jorge Manrique ou Mao Zedong. A morte vista con todas as súas caras, a liberadora no clamor de Ramón Sampedro, a pesada lousa de soidade nos versos de Rosalía Castro, o fanatismo incomprensíbel das personaxes de Mishima. O medo á morte converteunos en escravos dunha relixiosidade que nega a nosa capacidade de decisión e presenta a morte como premio, prometendo a vida eterna ou un paraíso alcanzábel. Porén as cantigas populares aínda nos ofrecen outro xeito de esconxurar o medo, como a vontade de non nos deixar vencer, tal como di a cantiga açoriana: “a morte a min non me mata, firme e constante son eu. A morte a min non me mata, quen mata a morte son eu”.

Este artigo publicouse en A Nosa Terra e ten a súa fonte de inspiración nesta fermosísima canción dos Açores que non podo deixar de escoitar desde a última semana de outubro:

Comentarios (2) - Categoría: artigos - Publicado o 06-11-2009 14:59
# Ligazón permanente a este artigo
Para honrar os defuntos
Na casa de meu pai hai unha lousa de pedra que ten esculpida en relevo unha coroa de loureiro. A obra naceu da man de meu avó paterno, canteiro de Matamá (Vigo), e segundo explica meu pai foi realizada para honrar os mortos republicanos de Belchite. Mais a pedra non viaxou xamais, eu non sei se meu avó pretendeu realmente enviala, ou se perdeu un pouco máis de saúde, alimentando a súa silicose, nun xeito de se honrar a si mesmo, mozo reclutado a punta de pistola no bando nacional.

A pedra non viaxou xamais. Un día pasou a formar parte da herdanza de meu pai e agora está ao fondo do corredor da súa casa, erguida sobre o moble de castaño encargado a pé feito.

Lembro este episodio familiar porque, cando se achega o día que a relixión consagrou para honrar os mortos, aínda me anda na cabeza un acto recente, unha homenaxe de desagravio a nove asasinados en Baiona e pregúntome, a pedra que Fernando Casás fixo nacer no seu obradoiro será soamente unha herdanza familiar ou colectiva, ou ocupará un día o lugar para o que foi feita, e honrará así a memoria dos fusilados?

17 de outubro de 2009.

Vai frío. Intramuros do cemiterio de Baiona vai frío, malia a calor e o sol radiante que fóra converte este día de outubro nun día de radiante primavera.

É 17, setenta e tres anos e un día despois do asasinato de nove mariñeiros na Bombardeira, un acto repulsivo que nomeou para sempre a aquel lugar de Baiona como Volta dos nove.

No día de hoxe estamos convocados aquí polo Instituto de Estudos Miñoranos (IEM) co obxecto de homenaxear os asasinados e as súas familias e colocar unha placa que restaure parcialmente a súa memoria, poñendo o seu nome no lugar aproximado da foxa común en que foron tirados os seus corpos. Mais achegámonos indignados ao acto porque sabemos que o alcalde de Baiona negou o permiso para colocar a placa. Sucede entón que para os que solicitan colocar unha placa en memoria dos fusilados pola man do fascismo, para que, como para o resto dos que no cemiterio están, poida ser situada a súa memoria no lugar certo ou aproximado en que non repousan os seus ósos, non hai permiso. Unha pregúntase se non se debería desoír a sentenza denegatoria e colocar igualmente a placa, porque, pediron permiso os que os detiveron para un día levalos do lugar de detención á Bombardeira, onde no medio da noite foron fusilados e logo cargados como fardos no camión que os enterraba na foxa común de Baiona?

Eles non pediron permiso, non.

Estes non dan permiso, non.

Cando camiñaba cara á porta do cemiterio, para achegarme ao acto, puiden ver como no muro exterior aínda figuran o xugo e as frechas e non sei se rir, ou chorar. Os que negan o permiso para lembrar e honrar os mortos, manteñen a memoria da barbarie na forma do símbolo da Falanxe, malia a Lei da memoria histórica.

Os que denegaron o permiso, o grupo de goberno do PP e un independente cos seus votos en contra, agardaron ao día anterior ao acto, despois dos varios contactos de palabra e por escrito que realizaron os promotores, para convocar a Comisión de Honores y Distinciones, con carácter de urxencia, e acordar e comunicar, menos de vinte e catro horas antes, que denegaban o permiso porque non hai probas documentais de que os asasinados estean onde os familiares e o pobo todo de Baiona din que están os ósos dos nove mariñeiros. Peden probas documentais para negarlle ás familias o dereito a poder colocar ante unha placa as flores en memoria dos seus mortos. Engaden ademais que o lugar máis axeitado sería na Volta dos nove, e nós que lemos entre liñas entendemos que, claro, na Volta dos nove non se chama tanto a atención como no cemiterio de Baiona, preferen que rendamos homenaxe aos mortos nun lugar apartado, por onde ninguén transite e poida vernos, lonxe dos ollos dos que tal vez lembren de quen eran pais e avós os encargados do camión que transportaba os fusilados nas noites de terror do trinta e seis.

O acto é sinxelo, é emotivo, magoante porque os familiares dos mortos só poden colocar un papel co seu nome enriba da herba húmida, nada do previsto pode ser realizado.

No cemiterio unha gaita solitaria honra os mortos, do outro lado do muro o campo de fútbol tenta apagar as súas notas estremecidas, os berros dos que se allean á realidade do mundo en que viven, dos que non ocuparán tempo en coñecer cal é pasado que nos constrúe non conseguen apagar as palabras dos netos que tragan as bágoas e aínda non entenden por que non poden ver na parede do cemiterio o nome do seu avó. Por que cando volvan ao cemiterio o día de defuntos non haberá unha placa ao pé da que pousar unha flor de lembranza e homenaxe.

Este artigo foi publicado en www.gznacion.com
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 31-10-2009 11:01
# Ligazón permanente a este artigo
E ateigamos Compostela
Claro que si. Estiven até pasadas as 13 horas na Alameda, e cheguei ás 11:30!! Até que demos saído!
Total que non entrei na Quintana até a segunda quenda. Aí estamos, Bernardino saíndo e Mercedes e máis eu entrando. Ás 15 horas aínda estabamos alí, escoitando a Pousa Antelo, cantando o himno.

Pois está ben claro que queremos o noso idioma, que non digan que non o vén.

E agora a acción conxunta de Blogues pola Lingua:

O domingo 18 de outubro enter 50.000(cifra dada pola Policía Local de Compostela) e 100.000 (cifra dada pola organización) galegas e galegos, de diferentes adscricións ideolóxicas, estratos sociolóxicos, e usos da lingua, nos manifestamos na defensa do noso idioma fronte o reiterado ataque que está a sufrir por parte do goberno da Xunta de Galiza presidido por Alberto Núñez Feijóo (PP), convocadas e convocados pola Plataforma Cidadá Queremos Galego integrada por unha diversidade plural de centos de colectivos e persoas.

Os medios de comunicación públicos do noso país (a Radio Galega e maila Televisión de Galicia) non ofreceron unha información veraz que se axustase á realidade do verdadeiro impacto que tivo a mobilización, que contou cun resultado histórico en participación. Nese senso é preciso denunciar a obscena manipulación que por parte dos Servizos Informativos da TVG se quería levar a cabo, pretendendo iniciar unha conexión en directo coa manifestación, no momento xusto en que a primeira lectura do manifesto rematara, e as xentes que ateigaban a Praza da Quintana ían abandonándoa paulatinamente para permitir a entrada dos milleiros de persoas que inda non puideran entrar, e que agardaban nas Praza das Praterías e os seus arredores, e que finalmente encheron por segunda vez a Quintana. É evidente que a distorsión informativa tiña a intencionalidade de ofrecer unha imaxe minorizada dunha mobilización masiva, nun intento claro de manipulación que os milleiros de persoas presentes contestaron berrando, durante preto de dez minutos e con notábel indignación, a consigna "Televisión, manipulación", o que provocou que o equipo da TVG abandonase a praza.

Fronte a esa situación é preciso denunciar e difundir publicamente o acontecido, ao tempo que esixir que os medios de comunicación que pagamos todas e todos os galegos, deixen de ser un instrumento para a deformación interesada, cando non para a propaganda, en beneficio do Partido Popular no goberno do país.
Comentarios (4) - Categoría: artigos - Publicado o 19-10-2009 16:39
# Ligazón permanente a este artigo
Rumorosos
“Que sabedes vós, vellos piñeiros?, Para quen lanzades brandos rumores?”

Lin estes versos unha e outra vez. Non, non son de Pondal. Foron escritos mil cen anos antes, nas antípodas do Monte Branco, pola man de Li Bai, poeta chinés que, para min, garda máis ca esta semellanza co autor de noso. Así, Pondal considera os corvos aves maxestosas que representan o bardo, lonxe dunha tradición popular que os reducía a simples agoireiros. Li Bai identifícase coa ave Peng, unha ave fabulosa de grandes dimensións que é quen de acadar alturas inmensas, representado así a sabiduría e a liberdade. Escribe Li Bai antes de morrer: “O gran Peng levanta o voo... o vento remanente axitará xeracións.” E si, porque aquí estamos, trece séculos despois, admirando o seu verso. Din as biografías que Li Bai era un vagabundo, un aventureiro, un excéntrico, e a min ségueme lembrando a Pondal, ao Pondal que se reunía na Cova Céltiga e debatía sobre o pasado glorioso da nosa terra, en tertulias como as que compartía Li Bai con outro poetas do seu tempo, mentres viaxaban na procura de mecenas. Mais hai un punto de unión entre ambos os autores que vai máis alá da súa obra, unha ponte que une, por riba do tempo, dúas culturas tan diferentes, como distantes. Escribe Guojian Chen que a poesía chinesa, máxima expresión desa cultura oriental, destaca pola presenza da natureza e explica que non podía ser doutro xeito nun país que durante milenios viviu da agricultura e está moi vencellado á terra. Borremos a palabra chinesa e leamos de novo, é da poesía galega do que estamos a falar.

Tan pequenos e afastados, mais tan universais.

Artigo publicado en A nosa Terra.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 11-10-2009 11:05
# Ligazón permanente a este artigo
Poesía de verdade (e II)
Falaba no artigo anterior da consideración e a proxección da poesía entre os chineses. Debo recoñecer que quedei impactada por moitas das cousas que lin na introdución a "Poesía china elemental" de Guojian Chen, de aí que comezase procurar máis poemas de Li Bai dos que contén a antoloxía, pois este autor co que se inicia, acapara, nestes momentos, toda a miña atención.

Así que recuperei "A punto de partir" do andel. Trátase dunha compilación de 100 poemas feita e traducida por Anne-Hélène Suárez Girard, para a a editorial Pre-Textos. Suárez Girard recolle tamén na súa introdución que en tempos da empreatriz Wu Zhetian (684-704), a poesía pasou a formar parte das probas dos exames imperiais que daban acceso á función pública. Mais Suárez explica cales foron as motivacións de Wu Zhetian para realizar este tipo de probas: "precisamente para apartar do goberno ás grandes familias da nobreza e consolidar o seu propio poder facilitando o ascenso de homes procedentes doutras capas sociais". Esta aclaración dálle aínda máis valor á estratexia seguida pola emperatriz, de quen debemos saber que antes de raíña foi concubina, e tamén que parece que estivo disposta a calquera táctica para acadar o poder e manterse nel, pois, para alén de que tivese un carácter máis ou menos cruel, o certo é que a sociedade do século VII, e a posterior, non aceptaba unha emperatriz.

Mais, historia e lendas a parte, volvo falar hoxe de poesía para pór enriba da mesa un tema no que quedei pensando estes días, despois da publicación do último artigo, e é o concepto de "cultura xeral".

Hai quen se escandaliza se unha, para quen a ironía é unha das ferramentas preferidas, fala de pedir que nas probas á función pública a poesía sexa proba excluínte. E entón penso eu, e logo Manuel Curros, Rosalía Castro e Eduardo Pondal non forman parte dos programas de literatura da escolarización obrigratoria, como forman parte Cervantes ou Shakespeare? Pois creo que moitas persoas son quen de repetir aquilo de: "Nun lugar da Mancha de cuxo nome non quero lembrarme, non hai moito tempo que vivía..." ou "Ser ou non ser, velaí a cuestión". Entón non van poder dicir dous ou tres versos dos autores anteriores despois de estudalos na ESO (ou en EXB ou en BUP) e ter oído algunhas cancións baseadas nos seus poemas? Parece que é excederse pensar que forme parte dos nosos coñecementos habituais algún daqueles versos que denunciaron as políticas de emigración masiva no XIX, "Adiós ríos, adiós fontes" ou "Unha noite na eira do trigo"? (por que non me atrevo a considerar que puidese ser de dominio común quen eran Roi Xordo, Pardo de Cela ou Lugrís)

En fin. Parece que saber quen era El Cid, que o Hamlet escribiuno Shakespeare, que Velazquez pintou as Meninas, que El Greco pintara figuras moi estilizadas, saberse o nome dos reis da Casa de Austria ou dos Borbóns si forma parte da cultura xeral, mais coñecer algo dos tres autores modernos máis representativos da nosa literatura, quizais é pedir de máis. Un médico ten que saber diagosticar unha gripe ou unha conxuntivite, mais escribir con certa corrección ou ter algo de cultura literaria, élle absolutamente innecesario.

O caso é que, metáforas por medio, ironía na man e poesía na boca coma sempre ando, eu do que quería falar era de que andamos arredor de nós e non nos dá chegado o mapa de Fontán que nos oriente, aquel que fixo que Adrián Solovio se recoñecese e se atopase a si mesmo, despois de procurar en tantos outros lugares que non eran a terra nin a cultura de seu.

En todo caso, perdóenme a literatura!


Artigo publicado en www.gznacion.com
Comentarios (3) - Categoría: artigos - Publicado o 05-10-2009 21:01
# Ligazón permanente a este artigo
Poesía de verdade
Leo a introdución con que Guojian Chen abre a súa antoloxía sobre a poesía chinesa, feita coa intención de que as curiosas que habitamos, ao noso pesar, este mundo globalizado e andamos día tras día tentando emular a velocidade da luz poidamos ter unha idea da poesía chinesa, parella do que pode ser o coñecemento dun neno de 10 anos naquel país, onde os pais lle aprenden aos nenos poemas de memoria.

Desde logo non é suficiente, mais é un pequeno parche para esta fame imposíbel de satisfacer, que agora anda ás voltas co oriental.

Gozo da lectura da introdución, gozo moito, até sorrío, ou río, mentres leo sobre a extremada importancia da poesía chinesa. Non lles preocupa aos chineses que este sexa o seu xénero literario por excelencia, non están preocupados pola posición da novela na súa literatura, din alto e claro que a poesía é a máxima expresión desa cultura oriental. Vaia, coma os galegos.

Leo máis e aprendo que a poesía en China ten unha enorme divulgación (como aquí!), versos son os poemas que cantan nas tabernas, as inscricións nas paredes dos santuarios ou das oficinas de correos... A poesía está sempre na vida dese pobo que con cinco anos aprende poemas de Li Bai, un poeta que caligrafiou os seus versos hai mil trescentos anos e segue a ser un dos poetas esenciais das súas letras.

Tan presente está que chegou ser requisito nas oposicións oficiais durante séculos desde o reinado de Wu Zhetian (684-704). E penso eu, canto ben nos faría que no acceso á función pública houbese unha proba eliminatoria que consistise en recitar debidamente os versos de Aires da miña terra ou Follas novas, redactar un texto sobre os motivos que levaron a Curros e Castro a escribir tan importantes libros, ou reflexionar sobre os motivos da épica de Pondal. Só por citar o imprescindíbel.

"... Quen desexaba entrar no estrato dos gobernantes do Estado, tiña que coñecer ben a poesía e ser poeta ou polo menos versificador ...". Pois claro, ou como se pode gobernar este país de noso, esta terra vella, sen ser quen de comprender a desesperada autocrítica dos versos de Manuel Antonio, fomos ficando sós, ...As nosas soidades veñen de tan lonxe ...Pero tamén sabemos a manobra dos navíos que fondean a sotavento dunha singradura.

E deste xeito vimos a saber como a poesía chega formar parte non só dos discursos políticos, senón mesmo dos informes de traballo e dos documentos gobernativos. E penso eu, que nada sería máis axeitado que no seu día a Lei de Normalización Lingüística viñese introducida polo fermosísimo Lingua proletaria do meu pobo, para que no seu artigo 1 puidésemos dicir, con toda a autoridade da poesía: falámola por que si, porque nos gusta e queremos, porque nos dá a gana.
Xa coñecía os versos de Mao, a pegada neles de Confucio, e agora sei que confucionismo, budismo e taoísmo son influencias fulcrais na poesía chinesa. E en Confucio bebeu Mao das augas da realidade que se unían ás augas da poesía, facendo dos versos bandeiras coas que erguer a voz e os brazos pola terra máis amada. E penso nos poemas máis fermosos que un día cantamos, co corazón na boca, berrando malia a censura e ausencia de liberdade de expresión: Non podemos durmir anque a canseira nos peche o corazón, ollos e mente. Temos que espertar. E nesta xeira berrarlle a todo o mundo, a toda a xente: "!Estamos enterrados entre nebras, estamos afogados entre prantos! Temos que basoirar tódalas tebras, sepultar os arrepíos e os espantos!

Tan lonxe e tan preto. A verdade da poesía é a nosa verdade. Nós tamén debemos memorizar os versos que logo pintaremos en todos os muros e fachadas: Galiza somos nós, o pobo e máis a fala.


Artigo publicado en www.gznacion.com
Comentarios (2) - Categoría: artigos - Publicado o 30-09-2009 20:59
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Acuática