acuática



Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CONTIDOS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 outras xanelas

O deserto de Laura, o noso deserto
Entregando o premio Mellor novela do ano 2011, da AELG, a Antón Riveiro. Foto de TokioHai moito tempo unha colega recomendoume que lese As rulas de Bakunin, de Antón Riveiro Coello. Por circunstancias, non foi ese o primeiro libro que lin do autor, aínda que cheguei a el e entendín e valorei a recomendación que me fixeran. Logo viñeron Os ollos de K, obra pola que tamén votei no seu día, con motivo da elección da mellor obra narrativa do ano para a AELG. Así que, xa antes de chegar á lectura de Laura no deserto, era a miña opinión que Antón Riveiro Coello é un dos grandes narradores galegos actuais. O trato persoal, despois de coñecelo naquela criticada viaxe á Feira do libro de Cuba de 2008, reforzou o aprezo ao escritor.

Souben de Laura no deserto a través da entrevista que Ana Romaní fixo a Antón Riveiro no seu programa. Quedoume claro que debía ler aquela novela. E por se fora pouco, coñecer o seu proceso de elaboración, na presentación que se realizou en Gondomar, foi aínda un motivo máis, e de moito peso, para comezar lela inmediatamente. Naquela presentación Riveiro Coello falou dos cinco anos de documentación e escrita, da vontade de falar dunha muller represaliada como Mercedes Núñez, mais facelo mediante o xogo de espellos que é a ficción, converténdoa en personaxe de novela, unha especie de eco da súa protagonista Laura, e así poder narrar desde a ficción todo o que foi a realidade. Porque, finalmente, a ficción nos permite afondar nas feridas sen mancarnos, mais poñendo a vista todo a súa dor.

Durante a presentación, Antón Riveiro detívose a explicar por que aínda debemos seguir escribindo sobre as guerras, ou a guerra que nos eivou no século XX. Debería dicir, por que a propia guerra e as súas consecuencias deben seguir sendo tema literario, pois inexplicabelmente, malia estarmos falando do acontecemento que marcou a nosa historia recente e que debería ser motivo, marco ou tema de moitas obras literarias, quero dicir, de máis obras literarias, atopamos voces que falan de que o tema xa foi explorado de máis. Lémbrame isto ás deturpación ás que se someten os noso esforzos. Traballamos para desfacer as inxustizas e restituír a dignidade, ao pobo, á lingua, ao noso xénero, á nosa clase... e eses esforzos incontestábeis acaban sendo absorbidos, mimetizados e manipulados até convertelos en excesivos e recorrentes, paso previo á súa estigmatización, que se a sometemos á pregunta de “a quen beneficia?” acabamos por comprender que unha vez máis esta sociedade capitalista que nos afoga impón o seu criterio. Outra novela sobre a guerra, pois si, e tan necesaria como todas as anteriores e como todas as que aínda deben ser escritas e nós, as lectoras, os lectores, queremos ler. A nosa ansia de xustiza non ten fondo e son moitas as historias que quedan por contar.

Laura no deserto é unha novela complexa e ambiciosa, que pon ante nós as miserias do tempo que nos pariu e, a pesar de todo, é quen de deixarnos un pouso de optimismo, a capacidade de confiarmos en nós mesmos, no futuro. Mentres lía, tiña a sensación de estar a mover os palillos até conseguir un encaixe que me mostrou toda a grandeza das persoas ás que lle tocou resistir naquel tempo (nunca as homenaxearemos abondo). Porque a súa estrutura é como a elaboración dunha peza de encaixe, trenzando fíos que aparentemente non teñen nada que ver, acabamos comprobando que todo ten relación e encaixa no deseño final, onde a obra acada o seu significado pleno.

“Son dona dunha ausencia, dun baleiro de case corenta anos, dun abismo que se abre dentro de min”

Quero destacar o traballo literario na construción desta novela. Sobre todo a metáfora do deserto. A da amnesia. Tiveron para min un valor especial. Teño reparado con frecuencia no silencio que a guerra nos deixou. Unha das peores consecuencias da Guerra Civil foi esa automutilación. Moitas das persoas que viviron aqueles días determinaron non falar nunca máis do conflito. O medo ás represalias non debeu ser o único motivo, aínda que moitas e moitos de nós coñecemos a alguén da nosa familia que, anos despois, seguía destruíndo as probas da militancia dos perseguidos. Outros, como os nenos que foron obxecto de tortura na persecución contra os seus pais, tardaron tantos anos en falar que a súa memoria esqueceu detalles de importancia e mestura os datos, mais deixa o esencial á vista. Mais se cadra non só o medo, a vergonza de pertencer a esta especie, capaz de facer dun mosteiro un campo de concentración e torturar as vitimas unha e outra vez até destruílas por completo e zugarlles todo canto tiñan, botou unha pesada lousa contra o pasado.

Mais calar ou esquecer non curan. Só repasar as cicatrices, saber de onde veñen e canto nos doen. Mesmo a través da literatura, apoiándonos nela, nesta fermosa novela, para atravesar ese deserto da memoria no camiño da restauración da súa, da nosa dignidade.

Xullo de 2012.

Artigo publicado en Sermos Galiza.

Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 21-07-2012 11:32
# Ligazón permanente a este artigo
A subversión do feminino
Artigo publicado este 25 de febreiro en Terra e Tempo:


Hai tempo xa escribín un artigo titulado "Literatura sen xénero". Nel comezaba recollendo unha idea de Luísa Villalta que sostiña que unha das evidencias da homologación definitiva de escritores e escritoras sería a da irrelevancia do sexo do autor/autora á hora de abordar a súa obra, escribir sobre un determinado tema, tratalo dun determinado xeito ... Naquel artigo no que tamén sinalaba que unha das características atribuídas á denominada Promoción dos 90 foi a importancia dun número crecente de escritoras, pretendía poñer os focos sobre o feito de que a incorporación de novos temas e novos tratamentos por parte das escritoras influíran na obra dos nosos coetáneos, como cando Rafa Villar dixera que se identificaba plenamente coas voces femininas do seu tempo.

Volvo ao artigo de entón, con motivo da lectura de As crebas, de Miro Villar, un fermoso libro sobre a incomunicación e a dor que o desamor nos deixa.

Neste poemario, Miro Villar utiliza con habelencia os recursos que as poetas trouxeron á poesía, imaxes e palabras que proceden dun ámbito marcadamente feminino, como é o doméstico, convertido agora en ferramenta para a construción de imaxes. Foi o que María Reimóndez chamou os materiais indignos, como o corpo feminino ou o fogar, e que ten un claro exemplo no poema "As sabas ao clareo": "Recordar sempre doe, porque aínda que laves con lexivia as sabas nunca branquea a dor que impregna cada engurra do algodón dos abrazos...".

Villar recolle no seu libro a subversión do feminino. En "Novelas de aventuras" fala das mulleres que len, das nenas que se entregaron ás novelas de aventuras e, malia non ser mulleres as súas protagonistas, imaxináronse sendo as heroínas das historias e na súa imaxinación levedou o desexo de afirmarse: "as mulleres que len foron sempre un perigo porque a necesidade de dar outra visión rebordou nos tinteiros e o téxtil fixo o texto e da manufactura naceron manuscritos."

As crebas son os restos que deixou o amor ao rematar, anacos de madeira ou redes, plásticos descoloridos e inútiles, contaminantes, corpos esbrancuxados e fráxiles de equinodermos, cunchas gastadas pola erosión dos golpes que xa non servirán de acubillo e no medio dese caos sempre hai un obxecto que chama a nosa atención, ese que gardamos e que levamos canda nós.

Lin As crebas como unha longa elexía ao amor esquecido, un diálogo cun suxeito feminino ao redor do cal se constrúen os poemas. Un suxeito feminino que é unha muller perdida, illada, "A resposta está na illa do insomnio que te acosa até deixarte seca, tal outono sen chuvia", á que a voz poética convida á rebelión: "Ergue indomable, libre, contra a farsa dos hábitos, o consuetudinario costume da obediencia.", e á que lle reclama "non te chames Penélope", "non agardes o barco que leva nas adegas outra inmobilidade."

É un paso adiante na dirección correcta podermos falar hoxe de que as achegas das escritoras perténcenlle á literatura e son ferramenta que tamén os autores empregan na construción do texto literario, que xa non son exemplos illados e singulares os de autores que puxeron no centro do texto literario a realidade con nome de muller.

Mais mentres isto sucede no ámbito literario, no mundo laboral, no conxunto da sociedade, os sistema segue reforzando os seus mecanismos de sometemento. A publicidade segue estando destinada a facer de nós mulleres namoradas e desexosas de agradar aos homes aos que nos debemos entregar. Distraídas abrimos o domingo unha revista das que veñen cos xornais e metemos polos ollos acriticamente todas as páxinas dereitas nas que nos anuncian bolsos, perfumes, cremas... tantas cousas marabillosas para que sigamos estando estupendas, con esa pel perfecta e esa dentadura branca e ben colocada como a que vemos nas actrices das que xa non se sabe a idade. O premio a todo ese esforzo será sermos as protagonistas da nosa propia aventura en África, namorando ao perfecto Robert Reford. E deste xeito quen vai dedicar unhas horas libres de pensamento a reparar en que a nova reforma laboral permite supeditar a redución de xornada por lactación ou polo coidado dunha crianza ou dunha persoa dependente "ás necesidades produtivas e organizativas das empresas". Oprimidas e oprimidos pola crise nin reparamos en que os traballos feminizados non avanzan en materia salarial nin en dereitos, mesmo dentro da propia Administración pública que inexplicabelmente mantén ás traballadoras do Consorcio de Igualdade e Benestar (moi maioritariamente mulleres) sen convenio laboral.

A literatura é vangarda e cómpre que as ferramentas e os lentes cos que as mulleres ven a realidade se universalicen en todos e cada un dos chanzos da realidade, porque como dicía Teresa Moure recentemente no artigo Nós, as inadaptadas (Sermos Galiza): "A ollada de xénero non é, finalmente, unha cuestión de mulleres" Parafraseando as súas palabras no ensaio A palabra das fillas de Eva, o feminismo é unha alternativa ao poder patriarcal, economicista, uniformizador, explotador, e por iso os homes non están excluídos, senón que son os compañeiros necesarios para que todos e todas transformemos esta sociedade, converténdoa nun espazo habitábel e de futuro.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 26-02-2012 13:02
# Ligazón permanente a este artigo
O polo con ameixas de Marjane Satrapi
Esta semana tocou lectura con imaxes. Botei man dos libros que trouxen de Viñetas desde o Atlántico e as ideas comezaron bulir na miña cabeza... de momento quedan aí, fermentando.

O último que rematei de ler atopeino en Vigo o outro día, é “Polo con ameixas” de Marjane Satrapi. Esta obra recibiu o premio ao mellor álbum no Salón de Angouleme en 2005 e parece que tamén vai dar lugar a unha película, como xa sucedera con Persépole, que agora podemos ler en galego.

En canto ao seu contido, esta obra é radicalmente diferente das anteriores. Satrapi relátanos a vida do músico Nasser Ali Khan nos días que van desde que o protagonista toma a decisión de morrer até que morre e retrátanos así o seu carácter, deixando ante nós os motivos reais do seu abandono da vida.

O libro leva por título o nome do prato favorito do protagonista que será quen de rexeitalo malia non ter comido nada en días, porque ten decidido morrer.

Graficamente destacaría o procedemento para ilustrar as lembranzas. Nesta historia en branco e negro, Satrapi deseña as viñetas en que as personaxes lembran o pasado en fondo negro, algo que debeu ser evidentemente difícil de realizar.

Particularmente interesoume a personaxe da súa muller, tan ríxida e malencarada como parece ao principio, mais que ao final vexo como unha muller que se entregou ao amor dun home que se deixou levar pola vida, e agora está profundamente doída, sendo esta dor a orixe do conflito.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 05-11-2011 11:03
# Ligazón permanente a este artigo
Sylvia Beach
Fotografia da wikipediaComentaba días atrás que estaba a ler a Sylvia Beach. Pois ben, esta semana remataba de ler a biografía dunha americana que no ano 1917 chegou a París, onde o 19 de novembro de 1919 abriu a librería Shakespeare & Company. Aquel local foi, até o día en que pechou definitivamente, en 1941, durante a liberación de París, o punto de encontro de escritores americanos e europeos. E moito máis.

Un dos clientes asiduos de Shakespeare & Company foi James Joyce. Beach admiraba ao escritor e por iso, cando a súa novela Ulises comezou ter reiterados problemas para seguir a ser publicada por entregas, decidiu converterse en editora da obra, para o que realizou en primeiro lugar unha intensa campaña de subscricións co obxecto de garantir a publicación da obra. Seguindo o relato que ela nos fai, tratouse dun traballo inmenso que conseguiu ver a luz nos primeiros días de febreiro de 1922. Ulises non foi a única obra que publicou Beach, nin tampouco foi a única vítima da piratería editorial que xa entón se producía, daquela mediante a publicación de tiraxes que nada tiñan que ver nin co autor, nin coa editorial que os publicara un día.

Na fotografía, unha das que figura no libro, vemos a Beac entre Joyce e Adrienne Monnier, a amiga que a guiaría na apertura da librería desde a súa chegada a París.

A través de Beach coñecemos un Joyce de ollos enfermos, que non era quen de administrar debidamente as súas finanzas, sempre na última e sempre gastando canto tiña.

Mais outro dos autores de quen máis e mellor fala é o seu compatriota Hemingway, o que realmente liberou a rúa Odeon en que se atopaba a librería que fora desmantelada para que os nazis non secuestrasen os libros que até entón estiveran expostos á venta e ao aluguer, porque en Shakespeare & Company alugábanse libros, e ese fora o espírito inicial da librería.

Quixera reparar en dous datos. No feito de que nos anos 1920 e 21 un escritor como Joyce tivese que recorrer ao sistema de subscrición para publicar os seus libros, xusto como fixeran Rosalía ou Murguía sesenta anos antes no noso país. Tal vez hoxe, deberíamos considerar de novo este sistema, algo que, por certo, xa fai Espiral Maior.

O outro é que Ulises chegou á península a través da Revista Nós, en tradución de Otero Pedraio para o galego, no ano 1926. Este feito dános unha idea da modernidade da cultura galega, pois foi dese xeito como o Ulises chegou primeiro aos seus lectores, xa fose en inglés ou traducido.
Comentarios (2) - Categoría: A muller que le - Publicado o 31-10-2011 18:16
# Ligazón permanente a este artigo
Beach e Monnier
A vida ás veces segue camiños inexplicábeis.

Manuela e eu estamos de aniversario o mesmo día. Este ano eu esquecín o seu agasallo, mais ela non esqueceu o meu. Encargoulle a Aida que buscase algo acaído. E atopouno. Cando abrín o paquete non puiden deixar de soltar unha exclamación de sorpresa e alegría. Dentro estaba Rue de l’Odéon, o libro de Adrienne Monnier.

Eu estou a ler as memorias de Sylvia Beach, outra libreira parisina, propietaria de Shakespeare & Co, a librería que visitei en decembro de 2009 e que tanto me impresionou (aí estou entrando nesa borrosa foto do móbil). Tanto, tanto, que no pasado aniversario me regalaron as memorias de Beach, que aínda agora comecei ler. E cando estou nestas, sabendo das estratexias que seguían para vender os libros, ou das peripecias para a publicación do Ulises de Joyce, vai e me agasallan o libro de Monnier, a amiga de Beach, a que a acolleu e lle aconsellou como pór en marcha a súa propia librería.

Por Shakespeare & Co e por La Maison des Amis des Livres, as librerías de Beach e Monnier respectivamente, ambas as dúas na Rue de L’Odéon, pasaron André Bretón, Samuel Beckett, Ernest Hemingway, James Joyce… e moitos outros.

Agora vou ter un libro máis para coñecer aquela época, para saber tantas cousas que, aínda que parezan distantes no tempo e no espazo, botan luz sobre a nosa realidade, axudándonos a interpretala.

Grazas aos que me agasallades o que máis me gusta.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 07-10-2011 17:31
# Ligazón permanente a este artigo
O enigma do segredo
Este venres día 30 presentei no Verbum a Carme Kruckenberg e o seu libro O enigma do segredo. Cando tomei a palabra xa expliquei que me sentía moi honrada e que me desculpaba se a miña presentación non estaba á altura que unha persoa como Carme Kruckenberg merece.

Carme Kruckenberg fíxome un fermoso agasallo ao pedirme que presentase o seu libro. Porque foi un verdadeiro agasallo lelo, atoparme con algúns dos poemas que xa nunca esquecerei, e poder expresarlle ante unha sala ateigada a admiración e o cariño que moitas escritoras sentimos pola súa traxectoria.

Este libro de Kruckenberg é un libro confesional, un libro para deixar constancia definitiva de cal foi o seu leiv-motiv:

Estou xulgada xa hai moito tempo
como seu non fose deste mundo antigo…
Eu son desta paisaxe e desta orela
que me viu nacer un día á vida…
Eu son desta Galiza, sangue e pedra
desta Galiza sempre illada e soa.
Pero esta Galiza é a miña terra.


Ao lelo entendín por que Carme me pedira que llo presentase, a súa non foi unha elección ao chou. E eu agradézollo, porque me reafirmei ante os seus versos. Por exemplo ante este poema:

"Hai o que hai
sen máis variacións específicas.
Un pozo de auga doce no deserto
é un pensamento deprimente,
porque raramente é verdadeiro.
Pero se soñas cunha palmeira
rompendo o encanto da paisaxe
é real, absolutamente certo.

O importante é saber onde se está
sen circunloquios mentais.
O deserto non precisa
máis que a beleza extraordinaria
de miara unha noite cara ao ceo…

E respirar o infinito.
"

Un poema que nos fala de que na realidade reside a beleza, de que a arte está no que nos rodea (como tamén dixo Benedetti), que a poesía nos permite petar nas conciencias, aínda que historicamente, patriarcalmente, desde a cultura do capitalismo se nos inculcou que o mundo real é feo e deforme. Non hai que buscar no sobrenatural, como di Kruckenberg noutro poema, non hai que inventar o que non existe, cando a propia realidade contén en si mesma toda a beleza que poidamos precisar.

Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 02-10-2011 12:37
# Ligazón permanente a este artigo
Despois da medianoite
“… A xente soubera unha vez que unha moza musulmá da vila se namorara dun mozo hindú. Ao mo mozo botárono e o jamaat reuniuse e tomou unha decisión sobre a moza. Todo o mundo acordou que os pais tiñan que darlle veleno e matala. Os pais, logo, obrigaron á moza a envelenarse e soterrárona de inmediato, Todo o mundo sabía que a tumba se cavara de antemán de xeito que nada diso chegase á policía.”

Este fragmentos de Despois da medianoite pareceume especialmente estarrecedor. Agora que o copio, lembro a reportaxe do National Geographic titulada “demasiado novas para casar”, na que a xornalista Cynthia Gorney tenta trasladarnos a conmoción que lle producían os feitos e as historias de que era testemuña. Tamén na reportaxe se falaba de que chegaban casar as nenas en grupos e á noite evitando que a nova puidese chegar a coñecemento da policía, malia non significar isto que se fosen tomar medidas contra quen promovía e consentía tales matrimonios das nenas.

Precisamente os matrimonios das nenas é un dos temas de Despois da medianoite, de Salma. A novela comeza con Rabia, fío condutor que nos vai trasladando os sentimentos dunha nena que aínda non chegou á pubertade, mais que se aproxima. Imos vendo como se vai pechando sobre ela a ameaza do illamento ao que todas as mozas, unha vez que teñen a primeira menstruación, deben someterse. Ao redor dela aparecen outras mulleres e con esta manta de cores imos compoñendo a imaxe dun mundo tan distante e, ao tempo, tan próximo.

Lembro que na xuntanza que mantivemos con Salma, cando estivo en Galiza, nun obradoiro organizado por Implicadas en Vigo, coincidimos en sinalar que as lacras da sociedade patriarcal seguen presentes en todas as sociedades, indepentemente do lugar, do grao de desenvolvemento ou da relixión. Hoxe seguimos suxeitas á maledicencia, aos xuízos constantes, a unha vixilancia que quere que sigamos relegadas. Que ninguén pense que aquí e agora non existe un integrismo relixioso ou unha moral maioritaria que nos condiciona.

Sacando o nome das comidas, as festas, a calor, os saris... podería estar falando de aldeas galegas, de mozas que chegan á vida en parella asumindo unha relación desigual, que asumen que as cousas son así e punto, que aínda non comprenderon que hai outra forma de vivir e compartir a vida.

Desta lectura gocei este verán. Foi especialmente grato poder lela en galego, grazas á tradución de María Reimóndez.


Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 31-08-2011 20:04
# Ligazón permanente a este artigo
Visibilizarnos
Nestes días dous novos libros chegaron aos andeis da casa. Agora están aí, agardando impacientes. Impaciente eu, por contar co tempo necesario para me introducir neles e esquecerme do mundo.

O último en chegar foi “Vivir, unha aventura irrepetíbel” a biografía de Carme Kruckenberg escrita por Mercedes Queixas. O certo é que agardaba por el expectante despois de falar con Carme e recibir a súa ilusión pola publicación do libro. Agora que o teño nas mans véñenme á cabeza todos eses momento compartidos con ela, a súa alegría, a súa disposición, esa enorme vitalidade. Carme sempre se fai querer e para as escritoras que a seguimos no tempo está moi presente.

Lin a presentación obrigada de Mercedes e acabei concordando punto por punto. Estamos ante unha biografía necesarísima. E seguín a súa indicación, lin cada poema que introduce os difetentes capítulos escoitando na miña cabeza a voz de Carme Kruckenberg, e sinto a necesidade de volver aos seus poemas, relelos de novo, escoitala.

Hai días Carme compartía con outras escritoras o acto de homenaxe a Rosalía de Castro que desde a Asociación de Escritoras e Escritores, AELG, celebramos en Vigo. Carme sempre está disposta a compartir os versos de Rosalía, unha autora central para ela, e para todas. E foi un libro sobre Rosalía o que chegou á casa a semana anterior: “Rosalía de Castro, estranxeira na súa patria” de Francisco Rodríguez.

Na presentación do libro en Vigo, correspondeume presentar a Francisco Rodríguez, estaba ao seu lado cando nos trasladaba a crítica á recepción de ensaios literarios coma este en Galiza, porque aquí e falando das nosas escritoras e escritores se nos esixe demostrar o evidente. Afortunadamente quen nos olla dende fóra non esta pexado dos prexuízos que nos rodean e afirma con rotundidade que Rosalía foi a mellor escritora do seu tempo, como se exemplificou na presentación.

Mais Rodríguez trasladounos sobre todo o amor por Rosalía, retratándoa ante nós coas palabras dos que a coñeceron, e en todas e todos os presentes medraba aínda máis a imaxe que dela temos. Saímos da presentación co desexo urxente de ler as máis de setecentas páxinas que se nos entregaban, e moitos dos presentes xa o están facendo.

Escritoras. Tantas desde Rosalía. A Carme Kruckenberg podemos escoitala aínda e cómpre que o fagamos. A Luísa Villalta e a Xela Arias só as podemos escoitar xa co corazón.

Lembreinas nestes días de abril, a elas que terían tamén a súa propia idea sobre os debates de hoxe, e dou fe, porque xa a tiñan entón. Elas falaron tamén da necesidade de visibilizarnos.

Visibilizarnos para que o feito de sermos mulleres non nos oculte a nós, nin ás nosas obras. Visibilizarnos para que as nosas ideas e os nosos compromisos non nos oculten por incómodas.

Escoitemos. Atendamos. Son moitas. Están aquí. Que sexan tan visíbeis como corresponde depende de nós, da nosa xenerosidade.


Abril 2011.

Artigo publicado o 25 de abril en A Nosa Terra.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 25-04-2011 09:32
# Ligazón permanente a este artigo
Tres de tres. E máis
Nos anos 90 saudáronnos como as que estabamos a renovar a poesía galega. Despois de tanto afago, todo soaba xa a chegada á meta, a convite á relaxación e abandono da rebeldía. Entre liñas a mensaxe dicía que o traballo estaba feito, que podíamos acougar.

Mentres, a crítica sisuda analizaba a obra das mulleres sen poñelas ao pé da escrita polos seus contemporáneos masculinos. Algunha atrevémonos a falar dun novo gueto: o da poesía das mulleres, que de súpeto semellabamos estar exclusivamente afanadas nun mundo literario de noso construído para a revisión dos mitos e as personaxes, sen que iso transcendese máis alá do sexo de quen escribía. Algúns homes aínda opinan que, cando escribimos, escribimos só para nós mesmas.

Daquela, houbo atrevementos contundentemente contestados, como o de propor eu mesma, a finais do século XX, que a Asociación de Escritores en Lingua Galega nomease tamén ás escritoras. Fanada aquela tentativa, debimos agardar máis de once anos para que, agora si, a AELG sexa a Asociación de Escritoras e Escritores, a proposta dunha recoñecida colega.

Sempre dixen que non nos podían enganar as aparencias e que o camiño aínda estaba por andar. Que malia as afirmacións que se podían ler e escoitar as mulleres seguiamos sen ter a visibilidade que á nosa obra lle correspondía e permanecía por baixo do teito de cristal que nos impede chegar ao lugares de decisión.

Cando estamos soas, comentamos ás veces os atrancos cos que nos encontramos, mesmo a batería de anécdotas marcadamente incorrectas que nos rodean e que prenden a nosa furia. Mais, por puro instinto de supervivencia, sabedoras de que a nosa imaxe segue sendo determinante, medimos a incisividade das nosas críticas a un sistema que nos segue negando.

Medimos a incisividade, non renunciamos á reivindicación.

Por iso, xa que o tema está en boca de todas, e tamén de todos, por certo aquí e alá (noutras academias e noutras literaturas, que a invisibilidade da muller e o seu teito de cristal non coñece cualificativos que a limiten), eu digo, tres de tres e as que han de vir.

Si. Se son tres as cadeiras a ocupar na Academia galega, sexan as tres ocupadas por mulleres. Nin de lonxe o resultado, é dicir, o número de mulleres que podería haber na Academia representaría aínda a proporción das escritoras ou investigadoras que hai no noso país. Mesmo ocupando as tres cadeiras vacantes, seguiremos en notoria desvantaxe e infrarrepresentadas.

A todas, incluso a todos, véñennos á cabeza nomes de escritoras e estudosas que deron xa sobradas mostras de reunir os requisitos para pertencer á Academia. Así que, despois de reclamar que as tres cadeiras sexan ocupadas por tres mulleres, pido que as propostas sexan xenerosas e que se teña en conta a todas as mulleres que na nosa lingua teñen un papel determinante. Que non haxa matices que neguen a presenza plural do que realmente somos. Que as mulleres que se integren na Academia, no camiño de acadar a visibilidade en espazos que aínda se nos vedan, teña a gama de cores que a nosa produtividade ten, recollendo nesa proposta as voces máis destacadas, comprometidas e contundentes que hoxe temos no noso país.

8 de marzo de 2011.


Este é artigo publicouse en A Nosa Terra.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 11-03-2011 17:37
# Ligazón permanente a este artigo
Beloved
Tiven a sensación de estar a debandar unha madeixa. Unha grande madeixa pola que ía tirando aos poucos, mais da que aínda quedaba moito que desenfiar. E así, dando voltas ao redor da memoria, da dor do pasado, a súa inexplicábel presenza no presente fun sabendo, ou mellor, comprendendo como se tocan amor e morte, até que punto.

A crueldade inexplicábel da nai que quere matar os seus fillos para salvalos. Unha historia terríbel que se constrúe para darnos a dimensión da traxedia vivida na carne propia.

Libertar-se era uma coisa; reclamar a propriedade do próprio corpo era algo bem diferente.

Beloved, de Toni Morrison, é unha denuncia da escravitude e da marxinalidade á que a sociedade americana someteu os seus membros non caucásicos. Unha denuncia que nos vai impregnando mentres nos entrega, aos poucos, un pouco máis de fío para chegar á cerna do sufrimento, ao mesmo centro da barbarie hai tan só un pouco máis dun século.

Ele sabia exactamente o que ela queria dizer: chegar a um lugar onde se podia amar tudo aquilo que se escolhesse – sem presisar da autorizaçao para o desejo -, ora bem, isso era liberdade.” Dificil de entender? Non cando aprendes que unha muller negra non podía amar os seus fillos, non porque era empregada como animal reprodutor que pare futuros escravos que antes logo serán vendidos, fillos dos que tan só sabe o nome, dos que non terá nunca unha lembranza.

Unha historia intensa, na súa estrutura de nobelo que se vai desenfiando, mais que mantén o ritmo de tres partes perfectamente deseñadas que sempre comezan do mesmo xeito: “O 124 era rancoroso..., O 124 era ruidoso ..., O 124 estava silencioso...” anunciando nese primeiro atributo o resumo das páxinas que seguen. E a linguaxe poética que o envolve todo, construíndo finalmente unha fermosa narración.

É para ler. Non para vos descubrir aquí como é esa historia que nos conta, cómpre iniciar a lectura coa venda nos ollos, retirala e ir debandando a madeixa, aos poucos, comprendendo...

Non sei expresar mellor o moito que me impresionou.
Comentarios (0) - Categoría: A muller que le - Publicado o 07-02-2011 20:52
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Acuática