|
|
|
|
|
|
| Hai vinte anos |
|
 Este poema escrito a finais dos 80, foi publicado hai 20 anos. En 1993, meses antes de que se publicase o meu primeiro libro de poesía: Crear o mar en Compostela.
O poema está incluído na carpeta 8 e médio de Edicións do Dragón, un artefacto poético que existiu grazas a Paco Souto, Miro Villar e Fran Alonso e que dinamizou as publicacións poéticas dos primeiros noventa con estas carpetas manufacturadas, en que as autoras deixabamos á vista a nosa caligrafía imposíbel.
Lembro que a carpeta foi presentada nunha sala de teatro santiaguesa que hai tempo que non existe. Nesta carpeta recollíanse poemas de Isolda Santiago, Chus Pato, María Xesús Nogueira, Carmen Lobón, Rita, Ana Romaní, Iolanda Aldrei e eu mesma.
Volvo a ela hoxe, vinte anos despois, reproducindo este poema, porque o seu ton é o que reaparece nalgúns dos poemas que forman parte do libro Dun lago escuro, que acaba de recibir o XVI Premio Johan Carballeira de Poesía.
|
|
|
|
|
| XVI Premio Johán Carballeira de poesía |
|
 No Faro de Vigo, edici´n do Morrazo, publícase hoxe unha entrevista con motivo do XVI premio Johan Carballeira de poesía.
Este é un fragmento:
-O xurado fan fincapé no carácter simbólico do texto e na crítica social do mesmo.
-O libro contrúese a través dunha alegoría, que é a do lago: unha superficie que reflicte un ceo transparente, claro e diáfano. Todo positividade. Mais un lago non é simplemente a súa superficie, senón que tamén é o que hai debaixo desa lámina de auga. - aí hai un lago escuro, no que apodrece todo canto tiramos dentro. Este é un libro sobre a contraposición entre o que parece e o que é, contra a mentira ou sobre a mentira. O que tento é reflexionar dunha maneira poética, e polo tanto emocional, sobre a mentira, o engano, a traizón, a hipocresía. En definitiva, que as cousas non son o que parecen e que as veces vivimos unha realidade que é mentira porque é unha apariencia, non o fondo.
E esta a toalidade da entrevista.
A foto de Suso Bermello na manifestación de Queremos Galego este 17 de maio. |
|
|
|
|
| Teatro en lingua galega por Vidal Bolaño |
|
 Tal día coma hoxe, en que nos mollaremos unha vez máis pola lingua acudindo á manifstación de Queremos Galego (na que de certo estaría Vidal Bolaño se vivise), traio a este meu caderno as palabras de Vidal Bolaño ditas en 1998, en Lisboa, na Universidade Nova, no marco das Xornadas Xornadas das Letras Galegas en Lisboa.O seu relatorio titulouse: Perspectivas do teatro galego actual e segue estando vixente en moitos aspectos.
Neste enlace pode lerse todo o relatorio.
"... as diferencias e os conflictos entre o teatro independente español e o teatro chamado das nacionalidades, e mesmo os deste consigo propio. Diferencias e conflictos que no primeiro dos casos se puñan de manifesto, fundamentalmente, na distinta (por non dicir contraposta) concepción que cada quen tiña da chamada descentralización teatral; e no segundo, no diferente grao de compromiso coa lingua e coa razón de ser mesma dun teatro galego de seu.
Moitas desas diferencias mantivéronse latentes ó longo do tempo, e mantéñense aínda hoxe. Algunhas delas agora xa de xeito evidente, como acredita o apoio co que conta por parte de determinado sector da chamada profesión teatral, o anuncio, e ó parecer irremediable posta en escena, de catro esperpentos de Don Ramón María del Valle Inclán, en español, por parte do CDG. E anque non impediron que agromara un movemento de dimensións artísticas e sociolóxicas impensable ben poucos anos antes, moi ben puideran ser unhas das causas que ensombrecen o noso presente e coutan a posibilidade certa de que o teatro que andamos a facer poida chegar a ser tido algún día como propio por esa parte da sociedade galega que o demanda e o quere. Hoxe non hai un teatro galego, senón moitos. E as diferencias non se dan tanto nas poéticas, cousa desexable e ricaz, como no entendemento que cada quen ten da razón de ser mesma dese teatro ó que non obstante ternos dereito. De par de quen segue a tirar da tradición, prolonga-lo xa feito, sen renunciar a posicionamentos críticos co pasado, pero sabéndose parte dun proxecto de futuro colectivo, conviven moitos dos que nunca tiveron ningunha fe nese proxecto, ou que mesmo se opuxeron a el, xunto con aqueloutros dos que nunca faltan nestas merendas, que nin viron nin verán no teatro máis cousa ca un medio no que tentar resolver precariedades laborais, busca-lo éxito ou satisfacer cativas vaidades persoais.
Algo debía saber verbo disto García Lorca, cando afirmaba: "...o teatro que non atende á pulsación social, á pulsación histórica, ó drama do seu pobo e á xenuína cor da súa paisaxe e do seu espírito, a través do riso ou das bágoas, non ten dereito a se chamar teatro...". Con toda seguridade moito do teatro que estamos a facer hoxe é un teatro así. É un teatro que non merece levar tal nome. De que se queira e se saiba diferenciar cál é o un e cál o outro, depende en gran medida o noso futuro. Porque Lorca dicía máis cousas, dicía tamén que: "Un pobo que non axuda e non fomenta o seu teatro, se non morreu aínda, está moribundo". E no feito de que o noso presente non sexa todo o satisfactorio que podería, algunha outra responsabilidade hai, ademais das nosas, que apuntan a que a nosa sociedade, ou polo menos determinados estamentos políticos, administrativos e culturais dela, con claras responsabilidades nesta materia, senón están moribundos xa, mostran signos de padecer algunhas terribles doenzas.
O noso discurso enúnciase no marco dunha cultura en cuestión, que despreza tanto como ama os seus valores propios, entre eles a lingua. O simple feito de que a palabra teatral sexa enunciada en galego, é causa de que un importante sector da nosa sociedade considere que non nos diriximos a ela ou que mesmo o facemos contra ela.
Malia o recoñecemento do que son obxecto os nosos autores dentro da literatura dramática peninsular deste século, seguen a ser uns descoñecidos entre nós. Fóra dos libros do Centro Dramático Galego e da colección Teatro nas Aulas da ASPG, non existe ningunha editorial que manteña compromiso ningún co teatro. O ensino, de tanta importancia dinamizadora en canto á lectura e á existencia mesma doutros xéneros e ó coñecemento da obra dos nosos escritores, ignora case absolutamente o teatro en canto feito literario, e só tanxencialmente se achega a el en canto feito escénico." |
|
|
|
|
| Johan Carballeira |
|
 Este xoves 16 de maio, a minutos de iniciarse o acto das Letras Galegas no Centro Cultural de Peitieiros, que eu presentaba, recibín a chamada do Concello de Bueu. O seu técnico de cultura, Xabier, comunicábame a concesión do premio de poesía Johan Carballeira.
O Xurado estivo composto por Daniel Costas, Berta Dávila e Armando Requeixo, cos que falaba mentres os asistentes ao acto das Letras agardaban pola presentadora.
Reaccionei como se fose o primeiro premio da miña vida... parece mentira que pasen os anos e haxa cousas para as que non maduremos.
Grazas. Síntome honrada e feliz.
Da páxina do Concello de Bueu:
"O xurado destacou o elaborado xogo simbólico do poemario, alicerzado nunha arquitectura esférica onde o lacunar de ameaza escura recolle un discurso fondamente parabólico, con evidentes tinturas de crítica social que van de mans dadas coas luzadas de afirmación xenérica e as reflexións a propósito de trabes temáticas como a incerteza, a caída, a soidade, o silencio, a anonimia ou a rutina esgazadora."
|
|
|
|
|
| Pola retirada da LOMCE, folga!! |
|
 Este xoves 9 de maio a Plataforma Galega en Defensa do Ensino Público, integrada por máis de 11 entidades representantivas de toda a comunidade educativa, nais e pais, alumnado e profesorado, convoca folga no Ensino público contra a LOMCE.
A mal chamada Lei para a mellora da calidade educativa é unha verdadeira agresión ao ensino público, unha involución de máis de 50 anos que nos leva a antes de 1970 coa imposición das reválidas, o desprezo á nosa lingua, a potenciación da relixión, a dirección unipersoal dos centros (até o extremo de poder rexeitar profesorado), o modelo da empresa privada ou o incremento dos concertos ao ensino privado, mesmo aínda que discriminen o alumnado por razón de xénero. A LOMCE é unha lei que aposta pola privatización do ensino, mercantilista, españolizadora, centralista, antidemocrática, antipedagóxica, confesional...
Desde que en outubro se fixo público o primeiro borrador, a Plataforma considerou a necesidade de realizar un labor de concienciación e difusión do que este borrador significaba. Ao tempo iniciaba as mobilizacións necesarias coas que facer efectiva a nosa oposición nas distintas cidades galegas e outras localidades.
Durante o mes de marzo preparouse a seguinte mobilización, os peches que tiveron lugar no mes de abril en máis de 15 localidades galegas, que se iniciaron o 9 de abril en Compostela e remataron o 26 en Pontevedra e nos que participaron máis de 3000 persoas que acudiron aos peches para manifestar a súa oposición á LOMCE.
As entidades que compoñen a Plataforma realizaron tamén outras accións, como as intervencións nos Consellos Escolares de Galiza e do Estado (que abandonaron), a manifestación estudantil de 6 de febreiro ou a recollida de sinaturas contra a LOMCE entre o profesorado realizada pola CIG-Ensino e que superou as 10.120.
A folga do día 9 é un paso máis neste calendario de mobilizacións. Con todo debemos manifestar a nosa desconformidade co feito de que non se contase con esta Plataforma nin coas entidades que dela forman parte para consensuar a data, deixando á marxe ás galegas e aos galegos, até o extremo de propor unha data que é festivo en varias localidades, entre elas Compostela.
Máis de seis meses traballando para esixir a retirada da LOMCE. Estes días fanse os últimos esforzos, volvendo realizar charlas e falando cos sectores implicados, nomeadamente facendo asembleas co profesorado que está chamado a apoiar a folga ese día.
E ademais a Plataforma Galega en Defensa do Ensino Público convoca manifestacións para nos facermos visíbeis. Estar nas rúas ás 11:30 h. este xoves día 9 vai ser a nosa forma de dicir que SI estamos en folga, como alí se pode ver, e SI saímos á rúa para demostralo. A nosa presenza nas rúas será a máis contundente contestación a unha Consellaría de Educación que non quererá aceptar os datos de participación.
Convócase a folga para pechar as aulas e estar na rúa e algunhas sabemos que até as nais e os pais virán canda nós para se deixaren ver nas rúas das vilas e cidades e deixaren claro que non, que non estamos de acordo e por iso
Esiximos a retirada da LOMCE! |
|
|
|
|
| No IES Valle Inclán |
|
 O pasado 19 de abril, dentro do Festival PontePoética, participei nun encontro co alumnado do IES Valle Inclán de Pontevedra.
Primeiro falei co alumnado de varios cursos e logo, despois de que tocara o timbre, quedei cun grupo, as e o que se encargan da revista. Alí estivemos falando doutros tempos, dándolles ideas, animándoos a que se coman o mundo, poeticamente falando.
Da páxina do IES Valle Inclán:
"O venres 19 de abril, nunha celebración anticipada do Día do Libro, o alumnado de 1º de Bacharelato A e E asistiu na biblioteca do centro a unha charla-recital da poeta Marta Dacosta, na que foi alternando anécdotas da súa vida co recitado dos seus poemas e contestanto a algunhas preguntas que lle ían plantexando os asistentes. A última hora uniuse tamén o alumnado de 4º E e mais outros alumnos de 4º que están preparando a revista do centro. A actividade foi moi interesante e todos estiveron moi atentos, como ben pode verse nas fotos que acompañan. (Máis fotos)" |
|
|
|
|
| Fartas de que decidan por nós |
|
 Cando leo ou escoito sobre os costumes dos pobos en que o islam é o credo maioritario, non podo deixar de considerar que somos profundamente hipócritas. Corrixo, son profundamente hipócritas.
Estou lendo a Kaminski. Leo o relato protagonizado pola señora Zaui. Sinto que me falan da veciña do lado. Esa vella enloitada de pano na cabeza que se aferra ás súas crenzas. A mesma que nos impacta coas máis controvertidas propostas. Como a garrafiña co sangue menstrual que a señora Zaui usa para salvar un neno prematuro.
Kaminski retrata a muller desde o punto de vista dun narrador occidental que non entende por que, malia vivir xa nun tempo novo en que as mulleres comezaban liberarse, seguía levando veo. Fala doutra época. Tamén fala doutro país. E as lectoras e os lectores occidentais len a Kaminski e como moito pensan en que nos países islámicos todo segue sendo así. Lonxe de nós.
Inxenuos. Como pouco son inxenuos. Ven o mundo cos ollos que lles poñen os medios de comunicación sistémicos que nos informan da barbarie en Boston mentres nos ocultan outras realidades cuantitativamente máis bárbaras.
O caso é que non tan lonxe, neste mesmo Estado, neste mesmo país, tamén temos os nosos propios veos. Os mesmos que colgan das peinetas das beatas que asisten ás procesións das dolorosas e dos santos cristos. Beatas de misa diaria, ou case, que van pola vida dicindo que está ben e que está mal.
Algunhas chegan ter responsabilidades políticas e non dubidan en deixar clara a súa posición ideolóxica desde o primeiro día, inaugurando mandato de mantilla e peineta na procesión do Corpus, toda unha declaración de intencións.
Beatas e beatos, que eles tamén o son, que teñen o seu camiño perfectamente deseñado. De feito a prensa que lles é afín ideoloxicamente sinala con descaro que baten records de aprobación de leis. Realmente modificacións lexislativas que procuran cambiar a sociedade para deixala á súa imaxe e semellanza, como faría Deus.
E aí temos o borrador mediante o que pretenden modificar a lei de Educación, contra o que combatemos, e agora a pretensión de modificar a lei do aborto, retallando o limitado dereito a decidir que as mulleres tiñan, e retrocedendo máis de vinte anos en materia lexislativa, mesmo poñendo en risco a vida das propias mulleres.
Son obedientes ás mensaxes da Conferencia episcopal e aos discursos de Rouco Varela, quen hai só uns días, na inauguración da súa CI asemblea falaba de falta de protección á natalidade como un problema social urxente, equiparábel nas súas palabras á crise económica, (tamén a calidade do ensino, por certo, que segundo o cardeal “deixa moito que desexar, sendo así que dela depende en tan grande medida o futuro da sociedade”). Palabras para pedirlle explicacións ao goberno por non contar xa “cun anteproxecto de Lei que permita unha protección eficaz do dereito á vida” e engade: “É urxente a reforma en profundidade da lexislación vixente”.
Pois a iso están. Obedientes servos de Cristo. Emprendendo a modificación da lei do aborto.
As mulleres estamos fartas de que os homes de negro decidan por nós e queiran mandar no noso corpo. Si, homes de negro, todos eles son homes de negro, desde os que levan sotana até os que non a levan e se adornan con garabatas de cor rosa. Non teñen dereito a gobernar os nosos corpos e mesmo a colocarnos en situacións de perigo para as nosas vidas, recortando unha lexislación que en moitos casos foi papel mollado porque nin a propia Consellaría de Sanidade no noso país garantía ás mulleres esta prestación nos hospitais públicos.
Estamos fartas!. Moi fartas!
Se nós parimos, nós decidimos!
Artigo publicado en Terra e tempo |
|
|
|
|
| Ponte Poética 2013 |
|
 Velaquí a miña particular crónica da Ponte Poética de 2013.
O sábado 20 cheguei plena de poesía. Entrei pola porta da casa recitando o poema de Pozzani, lembrando esa voz profunda: “Oooombra, ooooombra e un batito di cilia ancora, Oooombra, ooooombra”. Algo que non se pode describir, que cómpre ver, escoitar, sentir.
Traía no meu fardel feito de dous días intensos a invocación: “A loita continúa” a través de de Claudio Rodríguez Fer, o poema á mestra Beatriz, morta á idade de 24 anos, namorada de Dante, no poema de Raquel Lanseros, a ironía lacónica de Roger Wolfe, no seu recitar distante e roto, a poderosa presenza de Biel Mesquida transportándonos á súa particular narración da Loita de clases.
Non esquecerei o poema Opera Prima de Rosa Alice Vieira, esa descrición da caricia, cálida e lenta. María do Cebreiro contra o veleno de Corcoesto, Lino Braxe co seu poema visual feito de azuis e negros, lembrando os días horribiles. Kirmen Uribe emocionándonos co nacemento do seu fillo, aos trece anos, mentres comían pizza.
Eu procurei dar todo o que agachara entre os versos.
E volvo agradecida, ao Concello de Pontevedra por sustentar este Festival ao que lle desexo moi, moi longa vida, e á xente do Ateneo que se preocupa do funcionamento da engrenaxe e a Yolanda Castaño por imaxinar e vivir a poesía, agarimándonos coas súas palabras que nos fan sorrir, porque son únicas.
Mágoa que a quen lle corresponde amplificar estas ocasións únicas, estea máis atento ao derramamento de sangue. Houben comezar a miña parte do recital dicindo: que máis alá da Academia, hai literatura, mais... importará? Se hai polémica, van como os abutres á prea e entón as vísceras saltan ás páxinas dos xornais e das televisións. Xa sei que é noticia o futuro da Academia e o que nela pase, mais tamén a beleza, a calidade, a emoción, a poesía... a poesía que fala de nós, o pobo, de todo o que sufrimos. A poesía tamén debería ser noticia, e máis cando desde unha institución como o Concello de Pontevedra se segue acollendo estas iniciativas culturais, agora que a cultura está no punto de mira dos austeros.
Pontevedra reuniu diferentes voces e iluminou esta primavera miúda co seu crisol de versos. A poesía mostrouse tal cal é: directa, ferinte, fermosa, diversa e total.
Longa vida á poesía!
|
|
|
|
|
| Pontepoética |
|
Onte iniciouse o festival PontePoética, dous recitais no Teatro Principal, outro á noite.
No Teatro Pricipal recitamos: Claudio Rodríguez Fer, Roger Wolfe e eu mesma na primeira quenda, e Raquel Laseros, Lino Braxe e Rosa Alice Vieira na segunda.
No pub Pequeño Karma escoitamos a poesía sonora de Claudio Pozzani.
Hoxe continúa de novo, co recital final, ás 20 horas en que estaremos todas as autoras e autores convidados.
Dous días de poesía, intensos. |
|
|
|
|
| caos (variacións) |
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
