acuática


Breve antoloxía da poesía galega de 90
Publicado no Blog O levantador de minas o 18 de marzo de 2006:

MARTA DACOSTA. Vigo, 1966.Mostran seus textos unha postura existencialista que transcende o individual para atinxir o colectivo. Na súa valorización, a vida fica bañada por un sentimento de xeral frustración, en que o silencio humano parece irmán dunha Natureza en ruínas. Así, a evocación do telúrico decrépito é orixe e reflexo dunha vida de angustias, dun destino cruel.
Mais unha mensaxe tal, que podería fundamentar unha actitude de pasiva carpideira, entra en confronto co ton bárdico que a forma verbal fornece. O verso utilizado, de longo período rítmico e poderosa “melodía”, sitúanos perante unha actitude creativa de autora épica, a través da cal os poemas, en xeral non narrativos, parecen querer relatar un sofremento xordo e constante. É un verso que ofrece unha palpábel “musicalidade”, que evidencia unha ferramenta conscientemente usada con destreza.
O resultado son textos de grande solidez, tanto polo poder do seu período rítmico completo canto polo recheo semántico, que parecen nacer dun abafante existencialismo colectivo.

Comentarios (0) - Categoría: Antoloxías - Publicado o 10-12-2014 08:23
# Ligazón permanente a este artigo
Entrevista para o blog Galego en Cork
Despois da estadía en Cork, a lectora de galego Laura Liñares fíxome esta entevista para o blog Galego en Cork.

Agora compártoa con vós, e aproveito para agradecer o traballo de persoas como Martín Veiga e Laura Liñares na difusión do noso idioma alén das nosas fronteiras.

Pregunta: Harkaitz Cano falounos do decálogo do escritor vasco. Poderías comentarnos un par de cousas que poderían valer para comezar a crear o decálogo do escritor galego?

Eran moitos os puntos tocados no decálogo de Harkaitz Cano que teñen a ver coa realidade actual da escritora e do escritor galegos.

En canto a que dous puntos sinalaría eu para comezarmos construír ese decálogo, diría os seguintes:

1.- A escritora, o escritor galegos son escritores en dobre xornada. Como a maior parte dos escritores do mundo deben compatibilizar a súa xornada literaria (calquera que esta sexa, diaria, sistemática, discontinua, ocasional) co desenvolvemento da súa actividade profesional. Isto, que por un lado limita a capacidade de produción literaria en tanto en canto a escritora non pode botar man de todas as horas que precisa para crear a obra que desexa, podemos considerar que enriquece esa obra ao fornecerlle á escritora e ao escritor unha experiencia literaturizábel e darlle a liberdade de non se ver sometido á presión de depender economicamente de que o que escribe sexa aceptado ou non, cando se ofrece para ser publicado. Mais a contrapartida é que esta situación non é unha opción, senón a única posíbel. Mais este xa é outro tema.

2.- Galegas e galegos que escribimos sentimos ante o papel en branco unha dobre responsabilidade: a de crear unha obra literaria que sexa atractiva para a lectora e o lector, pois iso é a literatura á fin e ao cabo, e a través dela seguir construíndo a casa nosa do idioma, facéndoa a cada pouco máis grande para acoller nela a novos falantes que prendan na lingua a través das palabras que enfiamos, mentres mantemos con nós a todos e todas os que xa a levan canda si.
Comentarios (0) - Categoría: entrevistas - Publicado o 06-12-2014 13:40
# Ligazón permanente a este artigo
Entrevista do alumnado do IES Manuel Garcia Barros
Esta é a entrevista que me fixeron as alumnas e alumnos de Literatura Galega do século XX e da actualidade do IES Manuel García Barros da Estrada, un fermoso traballo que lles quero agradecer publicamente. E tras o alumnado o profesor, esa figura imprescindíbel, Carlos Loureiro.

Proxectos así axudan, enormemente, a difundir a nosa literatura e, canda ela, a nosa lingua. Parabéns, un traballo moi ben feito.

Pregunta. Pola información que posuímos de vostede, desde logo que a vemos como unha
persoa rebelde e incorformista dende nova (emprego do galego, rebeldía cara á relixión,
anticlericalismo...). Até que punto este inconformismo marcou a súa personalidade e até
que punto lle supuxo desencontros?


Desencontros todos os que poidades imaxinar, mais algún encontro tamén. En todo caso, a cuestión non é se a actitude vital dunha persoa lle produce encontros ou desencontros, a cuestión é se está en paz consigo mesma, se é coherente co que pensa, se actúa de acordo co que defende. Ser honesta con unha mesma é o máis difícil, mais tamén o máis necesario.
Comentarios (0) - Categoría: entrevistas - Publicado o 06-12-2014 13:24
# Ligazón permanente a este artigo
Esposa-escrava
25 de novembro. Saímos á rúa e, un ano máis, procuramos chamar a atención das persoas que pasan, lemos textos, poemas, definicións que falan de violencia, violencia contra as mulleres. As persoas miran de lonxe, algunhas paran un segundo, un minuto, só unas poucas sentan, unha muller con velo nin repara no acto.

Outra muller gardou apurada o folleto no abrigo. Na casa sacarao sobre o caldeiro do lixo, botaralle unha ollada a correr. Non pode pararse, ten que preparar a cea e ter todo listo para cando chegue el. Ese que un día lle negará a metade do que entre os dous teñen porque ela non contribuíu economicamente na familia, porque el era o único que traballaba fóra da casa, porque el foi o sostén económico e por iso, nese futuro, esixirá que todo sexa para el. Negarase mesmo á pensión compensatoria.

É o grande negocio da esposa escrava. Unha muller alienada que dedica o cento por cento do seu tempo a atendelo a el, o cabeza de familia, o que trae o diñeiro. Ela que se ergue para quentar o leite, poñerllo na mesa, darlle o pano para que se limpe, retirar a louza e fregala, ela que lle abre a porta e logo péchaa. Ela que lle zurce calcetíns e calzóns, que estira no mercado o seu salario economizando na compra, que lle ten o prato posto na mesa cando chega, a comida feita.

El non ten que facer nada. Nada. Nin colle un prato. Sentado ante a televisión reclama o garfo que falta na mesa, e cando quere beber nin fala, estira o vaso e agarda a que llo enchan.

Ela ten que estar na casa á súa hora, con todo listo e preparado. El ás veces chega tarde porque se demorou a partida cos amigotes e non entende por que a cea non está quente como a el lle gusta, ao fin e ao cabo é a obriga dela, chegue cando chegue.

Nunca lavou unha camisa, nin coseu un botón. Nunca coceu un ovo, nin levou un prato ao fregadeiro. Nunca puxo unha manta na cama, nin sabe onde están os zapatos. E no futuro negarase a que ela teña algo que só é del, porque só el trouxo diñeiro a casa e aforrouno ou gastouno nas súas cousas, porque a criada xa a tiña paga.

Ela mira o papel rapidamente. Sabe que leva un cadeado pesado ás costas. Que ten os ósos deformados precisamente por iso. Mais le rápido e fai cachiños co papel, para que el non o vexa. E cando lle pregunte por que había un grupiño de xente parado na rúa dirá que non sabe, que ela non viu nada, que non se fixou ou mesmo que non pasou por alí. Sabe, desde hai moito, moito tempo, que o mellor é non tocar determinados temas, nin mentalos. El acabará dicindo que é unha burra e que que saberá ela, que esas son todas unhas putas, unhas pendangas de cona quente que andan a ensinar o cu e arrimarse ao primeiro que pasa, que desde que as mulleres traballan teñen unha lingua que non hai quen as paren, pensan que son homes, que poden dicir o que lles peta e a quen lles peta. Que si unha filla súa andara así e falara así partíalle a cara, e que non lle estraña, que non lle estraña nada que lles batan e aínda que algunha morra, porque é que as buscan.

25 de novembro. Estamos na rúa un ano máis, lemos os nosos poemas, as nosas cartas, cantamos, colocamos elementos diversos que nos lembren ás mulleres que morreron, sinalamos os indicios ante os que debemos preocuparnos, alzamos a nosa voz. Mais aínda falta, falta implicación e compromiso desde as institucións, faltan partidas económicas que sustenten unha rede absolutamente necesaria para que as mulleres se sintan apoiadas e poidan tomar a decisión que as salve. Faltan políticas que incidan nun cambio de conciencia. Aínda hai que chegar a tantos lugares e tantas persoas, como a esa casa, esa cociña en que hoxe hai unha parella, esa mesa ao redor da cal unha muller cala, cala e cala aínda que lle doian os oídos e algo parecido a unha rabia triste se apodere dela ao oír, un día máis, unha noite máis, unha vez máis esa boca que, mentres mastiga e bebe e nin a mira, xustifica a violencia coa violencia das súas palabras.

Artigo publicado en target=_blank class=tEnlac>Terra e tempo.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 28-11-2014 08:23
# Ligazón permanente a este artigo
O cadro

O cadro.

Vino desde o descanso das escaleiras. Debín parar unha décima de segundo para logo, como un resorte, subir os chanzos que quedaban ás alancadas, cruzando a sala nun suspiro.

Non o podía crer. Alí había un cadro no que me recoñecía. Ela, con mans de dedos longuísimos sostiña o neno, mentres a súa mente fuxía, talvez sobre o mesmo mar ao que lle daba as costas.

O refaixo encarnado, o pano e o mantón negros, os coios, a area, as casas, o mar, todo me era familiar. E mentres tiña esa sensación, unha pregunta me nacía ao mesmo tempo. Como?
Cando por fin estiven tan preto que puiden ler o nome do cadro lembrei a Cabanillas e a Ith.

“Nai e neno”, 1942. Unha nai e un neno que poderían ter sido dous habitantes dun punto calquera da costa galega.

"Mathair agus Naoidhneann" vistos por Maurice MacGonigal, nalgún lugar da costa irlandesa.

Algo tan inesperado que acabará por ser a memoria dunha viaxe a Cork, en Irlanda.



O cadro.

vino mentres subía de vagar
e entón lanceime a cruzar o espazo
que nos separaba

recoñecíame nela
na muller
con mans de dedos longuísimos
que sostiña o neno

na muller
que fuxía
talvez sobre o mesmo mar
ao que lle daba as costas

recoñecíame no refaixo
no pano, no mantón
nos coios
na area
nas casas
no mar
todo me era familiar

todo me era familiar
a pesar da pregunta
que me nacía
como?

aproximeime

descubrín o segredo, lembrei
a Cabanillas e a Ith

comprendín
que o mar é camiño que une
que aquela imaxe sería
para sempre
un lugar na memoria

Variacións sobre un cadro, catorce de novembro de 2014

O pasado 17 de outubro, cando regresaba do itinerario que planificara na miña casa para gardar memoria da visita a Cork, pasei casualmente pola Crawford Art Gallery e decidín entrar. Foi algo improvisado e por iso, finalmente, máis sorprendente.

Xa ao entrar atopei un cadro que me impresionou. Mais a sorpresa meirande agardaba no andar superior, tal e como recolle este microrrelato que acompaña a imaxe.

Di Antón Riveiro Coello que os escritores somos escravos das nosas teimas e obsesións, e di verdade, pois este cadro, desde aquel 17 de outubro, é a miña obsesión, por iso a compartín aquí e alá, na procura das reaccións doutros, por saber se os asaltaba a mesma sorpresa que me asaltou a min.

Foi así que acabei convertendo este cadro nun exercicio para o meu alumnado do II Obradoiro de creación literaria Victoriano Taibo, colocándoos primeiro ante el, sen máis información. Elas e eles falaron dunha composición inspirada nas maternidades que tantas veces atopamos nos cadros relixiosos, concordaron coa opinión de quen considerou que era unha posíbel imaxe para enviar a América, á familia emigrada, e sobre todo repararon na mirada ausente da protagonista do cadro, no seu traxe galego, na súa feitura máis burguesa que labrega, nas súas mans, grandes, desproporcionadas, estrañas. Repararon mesmo na distancia entre a nai e o neno, unha distancia que lles facía pensar que non existía amor.

Deixeinos falar e afirmar e despois lin o meu pequeno relato, para desvelar a realidade do cadro, querendo sorprendelas e sorprendelos.

E despois o poema, construído a partir do texto, inspirado no mesmo cadro. E con este exemplo, propúxenlles escribir o seu propio poema, sobre outro cadro.

Unha nova historia.

Comentarios (0) - Categoría: textos inéditos - Publicado o 15-11-2014 14:28
# Ligazón permanente a este artigo
Cea das letras en Malpica


Paco Souto convidounos a participar na Bitácora Lugrís e nós, complementariamente, deixamos constancia da nosa visión de Malpica.
Comentarios (0) - Categoría: textos inéditos - Publicado o 10-11-2014 08:17
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de Argola en Malpica
Este sábado 8 de novembro, en Malpica, no Centro Cívico presentarei Argola, unha vez máis.
Será unha presentación múltiple, pois tamén Xosé Iglesias presentará a súa Transfusión oceánica e Alfredo López, Tokio, Cabana de Balieiros.

E logo virá a Cea das letras, acto en que se presentarán os libros nacidos do Certame de poesía erótica Illas Sisargas de 2013: Dominio Público de Ramón Neto e Ode a Madison Ivy de Verónica Martínez Delgado.

Un será ben cargado de poesía.

Quedades convidadas e convidados se andades por aqueles lares, e se non tamén.
Comentarios (1) - Categoría: Argola - Publicado o 06-11-2014 22:09
# Ligazón permanente a este artigo
Metamorphoses



Este outono publicouse o volume 22 da revista Metamorphoses, The journal of the five college faculty seminar on literary translation. Trátase dun número especial de poesía galega contemporánea, da responsabilidade de Marta Dahlgren.

A revista publicase en Massachusetts.

Este número especial é unha escolma de 27 poetas galeg@s traducidos ao inglés por 6 tradutor@s e unha introdución de Marta Dhalgren. As e os autores seleccionados van de Álvaro Cunqueiro a Xiana Arias. A revista vén acompañada dun CD en que Francisco Alonso e María Lado recitan todos os poemas recollidos.

Nesas páxinas recóllese a versión ao inglés de dos meus poemas: "Houbo un medo de azul" ("A blue dread") de Pel de Ameixa e "Como Ofelia..." ("Like Ophelia2) de As amantes de Hamlet, dous textos seleccionados pola revista e traducidos por Carys Evans-Corrales, profesora de español na Universidade de Pittsburg-Bradford.
Comentarios (0) - Categoría: textos editados - Publicado o 05-11-2014 17:15
# Ligazón permanente a este artigo
Galego en Cork




http://galegoencork.com/evening-writers-marta-dacosta-harkaitz-cano/
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-11-2014 11:30
# Ligazón permanente a este artigo
Desde este lugar do mundo
Artigo sobre a participación da literatura galega no Festival Isla, publicado en Sermos Galiza:

A literatura galega estivo convidada este ano no Festival Isla de Literatura que organiza o Instituto Cervantes de Dublín desde 2012. Neste festival adoitan participar escritores en lingua española, inglesa e gaélica, e desde o pasado ano tamén en vasco. Este ano era o primeiro en que se convidaba a literatura galega, despois de que o Cervantes solicitase a colaboración da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, AELG, entidade que xa colaborou con outras actividades centradas na difusión da literatura galega e realizadas no Cervantes.

Alí acudín, pois, en representación da AELG, e puiden comprobar varios puntos de conexión coa literatura escrita en Irlanda. Así quedou patente na mesa en que participei, que baixo o título de A palabra imprecisa e moderada polo Director do Centro de Estudos Galegos de Cork, Martín Veiga, centrouse fundamentalmente no papel da lingua e na nosa relación con ela.

Na mesa interviñan Hugo Hamilton, escritor en inglés de varias novelas e dous libros de memorias, o máis coñecido The Speckled People en que nos fala da súa infancia en Dublín, no que el define como “guerra de linguas” (seu pai prohibíalle falar inglés). E Manchán Magan, escritor en inglés e gaélico e realizador de televisión responsábel da serie documental No Béarla en que só se emprega o gaélico. Tres posicións de partida ben diferentes mais desde as que puidemos atopar puntos de conexión entre as dúas nacións: o desprezo á lingua propia e a súa necesidade de normalización; a historia propia escrita por outros ou a importancia dos topónimos e a atención que a eles debemos prestar.

Así pois, guiados por Martín Veiga falamos de lingua, porque como na Mesa quedou dito a lingua é o noso lugar, o noso lar, o noso país. Esta foi a miña intervención inicial:

Neste lugar do mundo

Hai tres anos escribín o poema Neste lugar do mundo. Nel reflexionaba sobre a miña lingua: a primeira filla do latín na Península Ibérica que pasou de ser lingua de cultura na Idade Media a desaparecer da produción literaria escrita até o XIX. Unha lingua negada que loitamos por manter viva. Por iso o poema di:

aprendemos a lingua do colonizador
como se fose a nosa lingua propia
adestrándonos na súa áspera pronuncia
memorizando todas as palabras alleas
que couberon na cunca do leite con galletas


Forzosamente educadas nunha lingua que non era a nosa, acabamos por non recoñecernos,

xogabamos alleas ás nosas propias vidas
sen nos recoñecer nos lugares que nos rodeaban


Mais un día, talvez a través dun avó descoidado que falaba galego diante nosa ou descubrindo o mundo da aldea ou mesmo tras a lectura dun libro, espertamos

como foi?
se cadra foi no barolo dos libros que non estaban nos andeis
porque non tiñan a encadernación de pel que os igualaba
foi así?, desaprendendo asperezas e halando
do fondo da memoria cada palabra pronunciada para que non escoitaramos?
foi así como recuperamos o sanguiño e as ervilles
o tormentelo ou o poexo?


Aos poucos tomamos conciencia,

como maceiras novas enxertadas no estripeiro
recompuxemos as células leñosas e comezamos chuchar da terra


e grazas á loita das xeracións que nos precederon a lingua que falaran as nosas avoas entraba na escola, aprendiámola. Entón atopamos o noso tesouro

a artesa gardaba o formento e a fariña terceada
até que erguemos a súa tampa e descubrimos
que aquel era o pan que nos saciaba

Porque nos atopamos a nós mesmas, reconciliámonos coa nosa identidade, e soubémonos habitantes dun mundo construído coa forza de redeiras e mariñeiros, costureiras, labregos, xornaleiras, xente humilde que cantaba, cantaba cando sementaba, cantaba cando recollía. Mulleres e homes que pasaron noites de medo e frío ante a lareira e ao calor do lume contaban historias que ás veces eran a súa propia Historia e así, entre cinza, sachos, escamas e patelas a lingua chegou a nós e é o noso herdo máis prezado. Por iso, gardámola e mimámola para entregarlla de novo ás nosas fillas.
Como un día nos legaron a casa, a chalana ou a leira.

É a nosa responsabilidade, manter o lume da lingua aceso.

garda sempre unha presadiña de masa
e sementa centeo e trigo, millo
para que a fame amaine
para que xoguen a seren arquitectos
dun futuro que se recoñeza
neste lugar do mundo


Marta Dacosta, outubro de 2014.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 01-11-2014 18:09
# Ligazón permanente a este artigo

Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CATEGORÍAS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 outras xanelas

Acuática
© by Abertal