acuática


Palabra que crea
Concordo con Gamoneda (Fonación, palabra e escritura, pensamento poético) en que é a palabra a que crea: “O Poeta parte do “non saber” … na construción dun discurso no cal se van reunir palabras cunha significación frecuentemente impensada … e vai crear con elas unha presenza mental ata o momento inexistente… a verdadeira poesía… non é palabra ornamentada, senón, … creación e revelación.

Ás veces a poeta quere escribir, sen que na súa imaxinación exista rastro ningún dunha imaxe en construción. Nese momento, cando se enfronta ao papel en branco, a palabra coa que inicia o poema é a que verdadeiramente o crea, por máis que, no resultado final, esa palabra desapareza para sempre. É ese fío do que xa teño falado, unha especie de adival co que ir tirando do pozo da inconsciencia pensamentos que se van enlazando até construír a imaxe, que, neste proceso, é a conclusión e non o pretexto.

É un proceso duro, porque é como andar entre a néboa, mais cando dá lugar á imaxe, produce a satisfacción de acadar o final do poema.

A palabra construíu. O poema existe e ten columna vertebral. Ten alma. Agora falta que madureza, gardado e esquecido, até a relectura que o esculpirá ou moldeará, para obter a idea que procuramos.

Comentarios (0) - Categoría: Escribir é - Publicado o 06-02-2016 12:56
# Ligazón permanente a este artigo
A ptopósito de textos descubertos
Imaxe publicada en Sermos GalizaO 26 de xaneiro saía á luz a escoberta de 2.000 documentos inéditos de Pessoa, algo que me fixo volver a unha reflexión que garde desde hai anos e que me impulsou a escribir este artigo:

A propósito de textos descubertos

Onte saltaba a nova da descuberta duns dous mil documentos de Fernando Pessoa, dous mil documentos! E volvín facerme as mesmas preguntas de sempre.

Cada vez que se descobre ou usa un texto que o autor ou a autora, falecidos xa, deixaron sen publicar, volvo ao mesmo, volvo lembrar a Rosalía de Castro mandando queimar os textos que quedaban. Por que? Por que eliminar o que queda e xa non estará na man da autora? por que non facelo?. Até que punto poden ou deben ser publicados eses textos se, en vida, a autora non os destinou a ser publicados, con que autoridade actúa a descendencia?. E preciso, os textos que o autor, a autora non destinou a ser publicados, que mantivo, voluntariamente, no ámbito privado.

Despois lembro a mercantilización das lembranzas, esas poxas millonarias en que os sentimentos do autor, da persoa por tanto, quedan expostos, como aquela carta de Joyce á súa muller, o erotismo cuantificado: 210.000 € en 2004. Esa anécdota fíxome reflexionar, escribir sobre os textos creados para non ser publicados (si, ás veces escribimos sen que o destino da escrita sexa a publicación), alguén tentará editalos un día?

Hai semanas lía a introdución que Marcela Nogueira (sobriña de Pessoa) fai ao libro Cartas de amor de Ofélia a Fernando Pessoa. Comeza lembrando a reacción da súa nai, Teca, a irmá de Pessoa que se carteou co seu biógrafo Hubert Jennings, ante a publicación das Cartas de Amor de Fernando Pessoa pola familia de Ofélia en 1978: “como é possível publicá-las sem que a familia de Fernando Pessoa seja ouvida?”. Unha reflexión que lle serve ao mesmo tempo para xustificar a publicación das cartas de Ofelia, pois parte da base de que tarde ou cedo se publicarán, e prefere estar implicada nesa publicación.

Mais a pregunta permanece. Querería o autor, a autora que eses textos visen a luz?
Non o saberemos máis.

Con todo, algún dos poemas de Pessoa que permanecían ocultos nesa caixa abandonada nun garaxe, prenden novas luces sobre o poeta.

En calquera caso, é outra forma de vivir, de ser inmortal na memoria das lectoras e dos lectores, ansiosos sempre de alimentar a nosa imaxinación.


Artigo publicado en Sermos Galiza, xaneiro 2016.

Poema: "Galería de arte" (2004), sobre a poxa dunha carta de Joyce:

Poxar cartas de amor.
Vender
a sensualidade aniñada nas liñas
das palabras ousadas
con que te convoquei
desde o silencio da carta deslizada
entre as páxinas dun libro.
Esas cartas de amor,
tímidas e procaces,
esa caligrafía inclinada
que debo repetir para que ti entendas,
expresión do meu ser torturado e atento.
As cartas que escribín,
as que vou escribirche
mentres ti non me miras,
mentres eu te contemplo,
espío o teu corpo e os teus ollos,
imaxino que rozo a túa pel escura,
a peluxe que envolve o teu peito.
As cartas que eu escriba,
as que de ti reciba,
estarán entre as páxinas dos libros que gardamos,
sen prezo, nin asedio,
seguras e perdidas.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 30-01-2016 10:19
# Ligazón permanente a este artigo
O ano das letras para o poeta do pobo.

Manuel María demostrou ... que se podía facer unha poesía exquisita sen perder o referente da realidade social e do país e a comunicación e a emoción que lle dá forza á palabra.” (López Foxo, “Regreso á poesía de Manuel María”, A Nosa Terra, 2005)

Cando no ano 2005 comecei escribir a comunicación para o Congreso Manuel María: literatura e nación, coloquei á fronte das miñas estas palabras, por considerar que eran definitorias do poeta.

Xa teño manifestado que non acredito na arte pola arte. Considero que a arte dialoga co contexto histórico e social en que nace e traduce a posición da creadora e do creador ante ese contexto. E iso até cando a obra escapa ao contexto real, negándoo ou modificándoo. Con todo, é certo que non consideramos toda arte arte comprometida, e adoitamos empregar esta etiqueta para aquelas obras que teñen a vontade de falar e dirixirse a un suxeito colectivo. Esa vontade está presente na obra literaria de Manuel María, quen, de maneira consciente, asumiu a tarefa de enaltecer a nosa lingua e construír, desde o texto literario, conciencia de nación e orgullo da identidade de noso.

Manuel María era, conscientemente, reflexivamente, un poeta galego, un poeta nacionalista galego, de aí que a súa obra teña un lugar propio dentro da corrente literaria predominante nos anos 60/70 que se denominou socialrealista. É o propio Manuel María quen sinala este matiz nun artigo en que nos fala da súa admiración por Celso Emilio e deixa claro cal foi a relación que mantiveron ao longo da súa vida ambos os dous poetas. Di neste artigo que Celso Emilio foi un poeta progresista, mais “O que non foi ... é o que se entende ... por poeta nacionalista galego como, por exemplo, Ramón Cabanillas. A temática da poesía de Celso Emilio Ferreiro vale pró povo galego. Esto é evidente. Pro hai unha temática específicamente galega – normalización da lingua e da cultura, autodeterminación, situación do asoballo nacional, dependencia, etc.- que non aparece na súa poesía, se exceptuamos o fermosísimo poema adicado ao idioma propio.” (Fernández Teixeiro, M. M., 1989, páx. 6).

Precisamente por iso, no relatorio de 2005 sinalo que Manuel María non só é un poeta socialrealista, é un poeta dun socialrealismo nacionalista que se caracteriza por reivindicar Galiza a través, fundamentalmente, da defensa do idioma e da denuncia da situación de asoballamento e colonización do noso pobo.

Mais ese compromiso do poeta non foi expreso só na escrita, foi unha forma de vida, porque se entregou sen descanso ao traballo cultural. Todos os medios que se puidesen empregar na defensa do idioma e o país eran axeitados, tanto máis axeitados, canta maior difusión tivesen: recitais, charlas, programas de festexos populares, programas de man de exposicións, tarxetas de Nadal … O Correlingua, os libros colectivos como Alma de Beiramar, editado pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, AELG, con motivo da catástrofe do Prestige, ou o recital de 29 de novembro de 2003 no Teatro Principal de Pontevedra en homenaxe a Alexandre Bóveda, que tres anos anos máis tarde se traduciría nun libro, Cartafol poético para Alexandre Bóveda, cando o noso poeta xa non estaba entre nós.

Grazas a esa necesidade súa de expresar coa súa presenza e participación o apoio aos actos e actividades en que a nosa lingua, a nosa poesía e a propia Galiza eran o motivo central, as máis novas e os máis novos puidemos gozar da súa presenza e da súa conversa. E ese xeito de ser escritor galego con todas as consecuencias é o legado que del recibimos a xeración que fecha o século XX. Recibimos, defendemos e asumimos: a súa maneira de ser poeta é para nós exemplo a seguir.

Hoxe, ao lermos a Manuel María, non podemos deixar de comprobar que algúns dos seus versos seguen tendo vixencia. En contra do seu temor a que os seus versos perdesen rapidamente actualidade (tal e como lemos no libro Remol), algunhas das críticas e reivindicacións que el realizou desde o poema, son aínda necesarias. Como o “Poema do alleado”, moi axeitado para ler despois das conclusión do Cuarto Informe do Comité de Expertos da Comisión Europea das Linguas minoritarias, que se facía público esta semana, e dedicarllo aos que están gobernando en San Caetano:

Son un bilingüista
moi apaixoado,
un colonialista
ben colonizado.

Con toda a retranca, por suposto!

Felicitámonos de que as letras de 2016 honren o poeta Manuel María. Leamos os seus versos. Mellor, fagamos dos seus versos bandeiras que nos guíen.


Defendendo o idioma como sexa

Atopando a Galiza en nós.



Xaneiro de 2016.

Artigo publicado en Terra e tempo e Valminor.info

Imaxe: páxina 14 do libro Cartafol poético para Alexandre Bóveda, nela Manuel María e Bernardino Graña, entre outros.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 27-01-2016 08:15
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de 6 poemas 6 na Libraría Cartabón de Vigo
Presentación de < poemas i, homnaxe aos seis poemas galegos de García Lorca e ao seu editor Anxel Casal, na Libraría Cartabón de Vigo, o 26 de decembro de 2015:

Comentarios (0) - Categoría: textos editados - Publicado o 19-01-2016 21:54
# Ligazón permanente a este artigo
Os elefantes de Riveiro Coello


A morte soluciónao todo para quen falece pero para os que fican xorden grandes interrogantes


Talvez esta afirmación da protagonista da última novela de Antón Riveiro Coello sexa, para min, a frase que mellor resume a obra. Porque Os elefantes de Sokúrov son unha viaxe ás fontes da memoria, unha especie de reconstrución dun crebacabezas en que, a medida que o lenzo final vai collendo forma, as pezas vanse singularizando e redefinindo, como se as vísemos por primeira vez.

Riveiro Coello prende a nosa atención desde o propio título, un título que non se fai completamente comprensíbel até a derradeira páxina, nun final insospeitado, poético e esperanzador.

Como insospeitada, poética e esperanzadora é esta novela, unha narración escrita desde o presente, con todas as dificultades que iso impón. Adoitamos dicir que precisamos perspectiva para analizar os feitos, que precisamos tomar distancia temporal, ás veces mesmo espacial. Non é a primeira vez que unha autora, ou autor, resultan xulgados severamente ao levar ás páxinas da novela feitos recentes, desde o meu punto de vista, sen valorar as dificultades que supón tratar sobre algo tan inmediato, aínda no asentado na memoria colectiva. Riveiro atrévese co actual contexto de crise e resólveo con solvencia e mesmo con esperanza, un sentimento que queda en nós pechar as páxinas do libro.

Con todo, non se limita a retratar a vida das vítimas do actual contexto socioeconómico: sen teito, desafiuzadas, titulados sen traballo ou vellas que precisan acompañarse entre si; senón que conecta esta xeración coa dos seus predecesores, vítimas tamén no seu momento: a xeración perdida dos 80, mozas e mozos vencidos pola droga que non sempre puideron refacer as súas vidas. E así concluímos que cada xeración ten os seus propios retos ou que os tempos de hoxe gardan triste semellanza con aqueles 80, cando menos no que á crise económica se refire ou ás retorcidas ferramentas do sistema para controlar a súa contestación.

Cómpre salientar a coidada prosa do autor, esa habelencia que nos prende á lectura máis alá da trama e do seu desenvolvemento. Ou as referencias á esa realidade que nos asfixia: “Xa non queda unha verdade nas noticias. O panorama é desolador. Todos somos culpables.” Ou a capacidade para encaixar un berro necesario, que precisamos ler mesturado na ficción, porque a literatura é ante todo mensaxe: “En moitos países xa prohibiron o circo con animais e non entendo como aquí aínda se permite. É algo triste, moi triste.”

Tamén o recurso á arte, especialmente á plástica, a través fundamentalmente do cine, mais dun cine que conecta directamente coa pintura. Talvez para crear esa metáfora visual que o autor considera necesaria na novela, ou como pegada desas teimas das que afirma Antón Riveiro que @s escritor@s somos escrav@s.

Esta é unha novela sobre a memoria. Sobre a memoria que gardamos do que sucedeu, sobre como construímos e conservamos a imaxe dos que xa non están. Unha novela sobre como nos afecta esa memoria, como nos doe o seu descoñecemento, a súa deformación ou como condiciona o noso futuro. Como nos moldea como persoas, construíndo o noso mapa de segredos, os que, como afirma Linda: “son … os que nos definen”.

En definitiva, unha novela que desde o logrado deseño dunhas personaxes moi reais, retrata o presente e o pasado inmediato, poñendo ante nós un espello que nos devolve a imaxe do que somos.

Na entrevista que Carme Vidal lle realizou para A Nosa terra ao obter o premio Álvaro Cunqueiro pola novela Homonim@ (2001), Riveiro Coello afirmaba: "(na novela) É preciso coidar a prosa, teño na metáfora a mellor maneira de criar sensación novas. Coma leitor agradezo a metáfora visual. Compre ademáis ter estructura e escritura. Para facer unha novela fai falta boa imaxinación e boa prosa. Hai estupendas histórias desaproveitadas e boas prosas que non teñen história. O segredo dunha boa novela está en contar con eses dous elementos".

E si, Os elefantes de Sokúrov teñen boa imaxinación e boa prosa.


Artigo publicado en Sermos Galiza o 10 de xaneiro de 2016.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 10-01-2016 18:35
# Ligazón permanente a este artigo
o soño permanece

Comentarios (1) - Categoría: foto-poemas - Publicado o 01-01-2016 13:23
# Ligazón permanente a este artigo
2016

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 31-12-2015 18:13
# Ligazón permanente a este artigo
2016

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 31-12-2015 18:08
# Ligazón permanente a este artigo
Arte poética

Este poema, que quere ser expresión dunha contradición, é a miña colaboración na revista Dorna, Nº 38, de recente aparición.

Ramón Nicolás realiza unha recensión da revista no seu Caderno da Crítica.

Comentarios (2) - Categoría: foto-poemas - Publicado o 30-12-2015 21:32
# Ligazón permanente a este artigo
6 poemas 6
No mes de xuño, recibín o convite de Suso Díaz e Helena Villar a participar no seu proxecto: 6 poemas 6, un libro de homenaxe aos Seis poemas galegos de García Lorca.

Inmediatamente aceptei o convite e comecei pensar en como levalo adiante. Corresponeume coordinar un grupo de poetas que quedou integrado por X.M. Álvarez Cáccamo, Ledicia Costas, Paco Souto, Eva Veiga, Rafa Vilar e eu mesma, grupo ao que finalmente se uniu o pintor Alfonso Costa responsábel da ilustración do noso poema colectivo. Foron case cinco meses de traballo poético que, se ao inicio parecía difícil de realizar, acabou por ser plenamente satisfactorio. Foi un reto e procuramos dar cabo del da mellor maneira que soubemos.

O día 17 , no Salón do libro e da Lectura ABECEDARI@, na Coruña, foi a primeira presentación. Este sábado 26 de decembro será na Libraría Cartabón en Vigo e o 28 de decembro na Libraría Couceiro de Compostela. Será un pracer compartir os seus poemas ou falar do seu proceso.


Velaquí un adianto editorial da man de Ramón Nicolás no Caderno da crítica.

O poema co que dialogamos foi a Cántiga do neno da tenda, do que vos deixo esta fermosísima interpretación de Luar na Lubre:
Comentarios (0) - Categoría: textos editados - Publicado o 26-12-2015 10:06
# Ligazón permanente a este artigo
 ANTERIORES

Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 OBRA
 CATEGORÍAS
 Arquivo
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 outras xanelas

Acuática
© by Abertal