acuática


O cadro

O cadro.

Vino desde o descanso das escaleiras. Debín parar unha décima de segundo para logo, como un resorte, subir os chanzos que quedaban ás alancadas, cruzando a sala nun suspiro.

Non o podía crer. Alí había un cadro no que me recoñecía. Ela, con mans de dedos longuísimos sostiña o neno, mentres a súa mente fuxía, talvez sobre o mesmo mar ao que lle daba as costas.

O refaixo encarnado, o pano e o mantón negros, os coios, a area, as casas, o mar, todo me era familiar. E mentres tiña esa sensación, unha pregunta me nacía ao mesmo tempo. Como?
Cando por fin estiven tan preto que puiden ler o nome do cadro lembrei a Cabanillas e a Ith.

“Nai e neno”, 1942. Unha nai e un neno que poderían ter sido dous habitantes dun punto calquera da costa galega.

"Mathair agus Naoidhneann" vistos por Maurice MacGonigal, nalgún lugar da costa irlandesa.

Algo tan inesperado que acabará por ser a memoria dunha viaxe a Cork, en Irlanda.



O cadro.

vino mentres subía de vagar
e entón lanceime a cruzar o espazo
que nos separaba

recoñecíame nela
na muller
con mans de dedos longuísimos
que sostiña o neno

na muller
que fuxía
talvez sobre o mesmo mar
ao que lle daba as costas

recoñecíame no refaixo
no pano, no mantón
nos coios
na area
nas casas
no mar
todo me era familiar

todo me era familiar
a pesar da pregunta
que me nacía
como?

aproximeime

descubrín o segredo, lembrei
a Cabanillas e a Ith

comprendín
que o mar é camiño que une
que aquela imaxe sería
para sempre
un lugar na memoria

Variacións sobre un cadro, catorce de novembro de 2014

O pasado 17 de outubro, cando regresaba do itinerario que planificara na miña casa para gardar memoria da visita a Cork, pasei casualmente pola Crawford Art Gallery e decidín entrar. Foi algo improvisado e por iso, finalmente, máis sorprendente.

Xa ao entrar atopei un cadro que me impresionou. Mais a sorpresa meirande agardaba no andar superior, tal e como recolle este microrrelato que acompaña a imaxe.

Di Antón Riveiro Coello que os escritores somos escravos das nosas teimas e obsesións, e di verdade, pois este cadro, desde aquel 17 de outubro, é a miña obsesión, por iso a compartín aquí e alá, na procura das reaccións doutros, por saber se os asaltaba a mesma sorpresa que me asaltou a min.

Foi así que acabei convertendo este cadro nun exercicio para o meu alumnado do II Obradoiro de creación literaria Victoriano Taibo, colocándoos primeiro ante el, sen máis información. Elas e eles falaron dunha composición inspirada nas maternidades que tantas veces atopamos nos cadros relixiosos, concordaron coa opinión de quen considerou que era unha posíbel imaxe para enviar a América, á familia emigrada, e sobre todo repararon na mirada ausente da protagonista do cadro, no seu traxe galego, na súa feitura máis burguesa que labrega, nas súas mans, grandes, desproporcionadas, estrañas. Repararon mesmo na distancia entre a nai e o neno, unha distancia que lles facía pensar que non existía amor.

Deixeinos falar e afirmar e despois lin o meu pequeno relato, para desvelar a realidade do cadro, querendo sorprendelas e sorprendelos.

E despois o poema, construído a partir do texto, inspirado no mesmo cadro. E con este exemplo, propúxenlles escribir o seu propio poema, sobre outro cadro.

Unha nova historia.

Comentarios (0) - Categoría: textos inéditos - Publicado o 15-11-2014 14:28
# Ligazón permanente a este artigo
Cea das letras en Malpica


Paco Souto convidounos a participar na Bitácora Lugrís e nós, complementariamente, deixamos constancia da nosa visión de Malpica.
Comentarios (0) - Categoría: textos inéditos - Publicado o 10-11-2014 08:17
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de Argola en Malpica
Este sábado 8 de novembro, en Malpica, no Centro Cívico presentarei Argola, unha vez máis.
Será unha presentación múltiple, pois tamén Xosé Iglesias presentará a súa Transfusión oceánica e Alfredo López, Tokio, Cabana de Balieiros.

E logo virá a Cea das letras, acto en que se presentarán os libros nacidos do Certame de poesía erótica Illas Sisargas de 2013: Dominio Público de Ramón Neto e Ode a Madison Ivy de Verónica Martínez Delgado.

Un será ben cargado de poesía.

Quedades convidadas e convidados se andades por aqueles lares, e se non tamén.
Comentarios (1) - Categoría: Argola - Publicado o 06-11-2014 22:09
# Ligazón permanente a este artigo
Metamorphoses



Este outono publicouse o volume 22 da revista Metamorphoses, The journal of the five college faculty seminar on literary translation. Trátase dun número especial de poesía galega contemporánea, da responsabilidade de Marta Dahlgren.

A revista publicase en Massachusetts.

Este número especial é unha escolma de 27 poetas galeg@s traducidos ao inglés por 6 tradutor@s e unha introdución de Marta Dhalgren. As e os autores seleccionados van de Álvaro Cunqueiro a Xiana Arias. A revista vén acompañada dun CD en que Francisco Alonso e María Lado recitan todos os poemas recollidos.

Nesas páxinas recóllese a versión ao inglés de dos meus poemas: "Houbo un medo de azul" ("A blue dread") de Pel de Ameixa e "Como Ofelia..." ("Like Ophelia2) de As amantes de Hamlet, dous textos seleccionados pola revista e traducidos por Carys Evans-Corrales, profesora de español na Universidade de Pittsburg-Bradford.
Comentarios (0) - Categoría: textos editados - Publicado o 05-11-2014 17:15
# Ligazón permanente a este artigo
Galego en Cork




http://galegoencork.com/evening-writers-marta-dacosta-harkaitz-cano/
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-11-2014 11:30
# Ligazón permanente a este artigo
Desde este lugar do mundo
Artigo sobre a participación da literatura galega no Festival Isla, publicado en Sermos Galiza:

A literatura galega estivo convidada este ano no Festival Isla de Literatura que organiza o Instituto Cervantes de Dublín desde 2012. Neste festival adoitan participar escritores en lingua española, inglesa e gaélica, e desde o pasado ano tamén en vasco. Este ano era o primeiro en que se convidaba a literatura galega, despois de que o Cervantes solicitase a colaboración da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, AELG, entidade que xa colaborou con outras actividades centradas na difusión da literatura galega e realizadas no Cervantes.

Alí acudín, pois, en representación da AELG, e puiden comprobar varios puntos de conexión coa literatura escrita en Irlanda. Así quedou patente na mesa en que participei, que baixo o título de A palabra imprecisa e moderada polo Director do Centro de Estudos Galegos de Cork, Martín Veiga, centrouse fundamentalmente no papel da lingua e na nosa relación con ela.

Na mesa interviñan Hugo Hamilton, escritor en inglés de varias novelas e dous libros de memorias, o máis coñecido The Speckled People en que nos fala da súa infancia en Dublín, no que el define como “guerra de linguas” (seu pai prohibíalle falar inglés). E Manchán Magan, escritor en inglés e gaélico e realizador de televisión responsábel da serie documental No Béarla en que só se emprega o gaélico. Tres posicións de partida ben diferentes mais desde as que puidemos atopar puntos de conexión entre as dúas nacións: o desprezo á lingua propia e a súa necesidade de normalización; a historia propia escrita por outros ou a importancia dos topónimos e a atención que a eles debemos prestar.

Así pois, guiados por Martín Veiga falamos de lingua, porque como na Mesa quedou dito a lingua é o noso lugar, o noso lar, o noso país. Esta foi a miña intervención inicial:

Neste lugar do mundo

Hai tres anos escribín o poema Neste lugar do mundo. Nel reflexionaba sobre a miña lingua: a primeira filla do latín na Península Ibérica que pasou de ser lingua de cultura na Idade Media a desaparecer da produción literaria escrita até o XIX. Unha lingua negada que loitamos por manter viva. Por iso o poema di:

aprendemos a lingua do colonizador
como se fose a nosa lingua propia
adestrándonos na súa áspera pronuncia
memorizando todas as palabras alleas
que couberon na cunca do leite con galletas


Forzosamente educadas nunha lingua que non era a nosa, acabamos por non recoñecernos,

xogabamos alleas ás nosas propias vidas
sen nos recoñecer nos lugares que nos rodeaban


Mais un día, talvez a través dun avó descoidado que falaba galego diante nosa ou descubrindo o mundo da aldea ou mesmo tras a lectura dun libro, espertamos

como foi?
se cadra foi no barolo dos libros que non estaban nos andeis
porque non tiñan a encadernación de pel que os igualaba
foi así?, desaprendendo asperezas e halando
do fondo da memoria cada palabra pronunciada para que non escoitaramos?
foi así como recuperamos o sanguiño e as ervilles
o tormentelo ou o poexo?


Aos poucos tomamos conciencia,

como maceiras novas enxertadas no estripeiro
recompuxemos as células leñosas e comezamos chuchar da terra


e grazas á loita das xeracións que nos precederon a lingua que falaran as nosas avoas entraba na escola, aprendiámola. Entón atopamos o noso tesouro

a artesa gardaba o formento e a fariña terceada
até que erguemos a súa tampa e descubrimos
que aquel era o pan que nos saciaba

Porque nos atopamos a nós mesmas, reconciliámonos coa nosa identidade, e soubémonos habitantes dun mundo construído coa forza de redeiras e mariñeiros, costureiras, labregos, xornaleiras, xente humilde que cantaba, cantaba cando sementaba, cantaba cando recollía. Mulleres e homes que pasaron noites de medo e frío ante a lareira e ao calor do lume contaban historias que ás veces eran a súa propia Historia e así, entre cinza, sachos, escamas e patelas a lingua chegou a nós e é o noso herdo máis prezado. Por iso, gardámola e mimámola para entregarlla de novo ás nosas fillas.
Como un día nos legaron a casa, a chalana ou a leira.

É a nosa responsabilidade, manter o lume da lingua aceso.

garda sempre unha presadiña de masa
e sementa centeo e trigo, millo
para que a fame amaine
para que xoguen a seren arquitectos
dun futuro que se recoñeza
neste lugar do mundo


Marta Dacosta, outubro de 2014.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 01-11-2014 18:09
# Ligazón permanente a este artigo
Bágoas de Morgana
Este luns 27, partía Begoña Caamaño. Pedíronme unhas palabras e só souben dicir isto:



“O espazo que habitamos sempre nos marca de forma importante.” Da voz de Morgana, Morgana en Esmelle


Aínda estes días amparábame nunhas palabras de Begoña Caamaño pola súa radical claridade á hora de definir a posición desde a que escribimos algunhas mulleres hoxe: “Escribo dende un xénero excluído e dende unha lingua minorizada e asumo a responsabilidade que esa escolla conleva. Sentiríame culpable se as miñas personaxes e as miñas historias traizoasen os meus ideais.” Subscribo unha por unha as súas palabras, palabras que se recollen nunha entrevista para o Observatorio da Mariña pola Igualdade no ano 2013. Por iso as enarborei cando estes días volvía reflexionar sobre a importancia das achegas das escritoras á historia da literatura en xeral, e á galega en particular.

E foi precisamente Begoña Caamaño unha autora consecuente coas súas palabras e que desde as súas novelas contribuíu a crear historias novas, para unha realidade nova e máis xusta. E así entrou en diálogo coa literatura para rescatar, reconstruír e defender dúas personaxes como Circe e Morgana. Un diálogo que, ademais, no caso de Morgana en Esmelle obtivo o recoñecemento de premios como o Ánxel Casal da Asociación Galega de Editores, o Premio da Crítica, o Antón Losada Diéguez de creación literaria e mesmo o Premio da AELG á mellor obra de narrativa do ano 2012, que é o mesmo que recoller o recoñecemento dos colegas das letras que así coincidiron en sinalar que a súa fora a mellor obra narrativa dese ano.

Deste xeito colocou no centro da historia a Morgana, para que fose ela a falar da súa propia historia, sen intermediarios nin manipuladores: “Eu son Morgana e esta é a miña historia. Contada por min mesma, coa miña voz. A única historia en que me vexo e en que me recoñezo. Por mais que haxa quen lembre doutro modo os feitos.” Nunha representación do necesario feito de que as mulleres tamén sexan o centro da escena e desta volta donas das palabras, sen intermediarios que disimulen ou oculten o que realmente viviron. Cun lapis lila que nos deseñe como realmente somos. Algo que debemos valorar como unha contribución fulcral á historia da literatura.

Hoxe apagouse a súa voz. Xa non volverá rescatar mulleres afeadas entre as páxinas dos libros, descritas cunha estilográfica patriarcal. E sentimos que nos foi roubada. Talvez por iso a miña memoria recupera estes versos que hoxe quero dedicarlle a Bea Caamaño:



así que te maldigo e declaro
que odio a túa sentenza inapelábel
imposta nun contrato desigual
que me xogo contigo o tempo que me queda

obrigarasme a cumprir este contrato
mais loitarei
aínda que deixe a vida


27 de outubro de 2014.

Artigo publicado no semanario Sermos Galiza.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 31-10-2014 18:11
# Ligazón permanente a este artigo
Participación na Universidade de Cork e no Festival Isla




Imaxes das actividades realizadas en Irlanda.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 25-10-2014 19:46
# Ligazón permanente a este artigo
Recital na Libraría central de Cork (Irlanda)
Imaxe do recital en Cork, en que Laura Linares leu en inglés "Houbo un medo de azul", un poema de Pel de ameixa. Neste recital compartín espazo con Harkaitz Cano e Isaac Xubín. Foi na Biblioteca Central de Cork, dentro do programa Lecturas desde a Periferia organizado polo Centro de Estudos Galegos de Irlanda e o Departamento de español, portugués e estudos americanos latinos, UCC, esta actividade contou coa participación da AELG, e o apoio da Secretaría Xeral de Política Lingüística.

A imaxe foi copiada de Spanish, Portuguese and Latin American Studies, UCC.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-10-2014 21:12
# Ligazón permanente a este artigo
Festival Isla de Dublín
E seguindo coa viaxe a Irlanda, primeiro Cork e despois, o día 18 Dublín, onde participarei no Festival Literario Isla.

Este Festival está organizado polo Instituto Cervantes e nel representarei a Galiza na mesa "A palabra imprecisa". A miña intervención, un texto en prosa e verso escrito sobre o poema "Neste lugar do mundo" falará de como chegamos á lingua algunhas escritoras da miña xeración. Compartirei mesa con dous escritores irlandeses, un dos cales escribe en inglés e gaélico e outro só en inglés. Isto será a mañá do 18.

Á tarde participarei nun recital.

No plano da anécdota non podo deixar de pensar que neste ano en que publiquei un libro titulado "Dun lago escuro" vou viaxar precisamente a un lugar que recibe ese nome, pois segundo din, Dublín é unha lagoa escura.

Mergullareime. Coma sempre.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-10-2014 08:46
# Ligazón permanente a este artigo

Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CATEGORÍAS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 outras xanelas

Acuática
© by Abertal