acuática



Xanela de Marta Dacosta
acuatica07@gmail.com
 CONTIDOS
 OBRA
 ANTERIORES
 Arquivo
 BUSCADOR
 outras xanelas

Nasal velar sonora
Novamente no Sermos Galiza. Este foi o artigo de febreiro:

“Chaman ao timbre. Voces de nenos que venden rifas. Fágolle dúas preguntas e responden o mesmo ás dúas. Non me entenden.
Saio.
El.- Ola profe (non lle dou clase, pero é alumno do instituto).
Eu.- Ola. E logo ti non entendes o galego? (pon cara de non) Onde vives?
El.- En Gondomar.
Eu.- E entón?
El.- Pero es que yo soy de Bayona.
Eu.- Ah! E logo alí que falades? Inglés?
El.- No, pero somos más de castellano.

Ai! Canto traballiño por facer!”

Hai uns días compartía esta anécdota nas redes sociais. E desde ese día non paro de lle dar voltas. Foi como a pinga do vaso que reborda. E mira que vai facer falta ter paciencia, porque vai haber máis pingas e van seguir caendo neste vaso que xa non pode máis.
Eu querería estar errada nas miñas percepcións. Gustaríame tanto que me demostrásedes que non teño razón!
Mais vou acumulando sinais. Cada mes, cada semana, ás veces cada día.
Xa o ano pasado vin a luz de perigo a acenderse na miña cabeza cando lle pedín a unha alumna que lese en voz alta. Tiña os erros habituais, lía coa cabeza e non cos ollos e poñía no texto palabras que non estaban así escritas, demostrando a presión do español no seu espazo léxico. Non pronunciaba correctamente o fricativo palatal (o “X” de xente ou xa), mais iso, nesta microsubárea do Miñor, pode ser dialectalismo. Pero cando comprobei que tampouco era quen de pronunciar o nasal velar sonoro (o “NH” de unha) entón alarmeime.
Eu son da opinión de que ser español falante non impide ter unha fonética aceptábel cando se fala galego. Sempre lembro o primeiro día de clase na Facultade de Filoloxía de Compostela. O profesor fíxome saír á tarima e ler un texto para os meus compañeiros e compañeiras e sorprendeume comprobar que, malia ser eu unha neofalante inexperta, reproducira meticulosamente todos os trazos dialectais fonéticos que me eran propios, até a ultracorrección do “X” que daba idea da miña consciencia e pavor naquela situación.
Mais, trinta anos despois, ese instinto fonético esváese e, un día tras outro, corrixo a pronuncia do meu alumnado e, ás veces, teño que insistir para que consigan reproducir o nasal velar sonoro, ese fonema que define o noso xeito de falar e que serve de radar para recoñecer as persoas que non son galegas.
Que está sucedendo?
Pois que os prexuízos que pexaron a nosa lingua seguen vivos. Así o constatei coa rapazada nestas semanas en que tiveron que realizar un pequeno traballo de sociolingüística e fixeron de entrevistadores das súas propias familias. O resultado foi que os vellos prexuízos seguen entre nós:
O galego é a lingua da casa.
No médico falan español.
Cos fillos e coas fillas falan menos en galego do que o usan no ámbito doméstico.
A diglosia e a ruptura da transmisión interxeracional aínda tan presentes, aínda tan daniñas.
Cando lle preguntei ao alumnado de 2º da ESO por que non falaban en galego ou por que non o falaban en determinados contextos, case reconstruíron intuitivamente a clasificación dos prexuízos lingüísticos que Freixeiro Mato realizou nun artigo de 2008.
E máis.
Cando xa tiña todo o encerado ocupado coas seis caixas que sintetizaban os prexuízos engadiron:
Porque a maioría das materias son en castelán.
E eu escribín algunhas palabras desta conclusión en maiúscula.
E fiquei pampa coa súa capacidade de análise. Orgullosa.
Como orgullosa estou das palabras que me foron deixando nos seus traballos na valoración persoal dos resultados. Ou de como se implican, a maioría, neste debate, nas tarefas que artellamos para reflexionar sobre “este breve ronsel que deixaremos nós”.

Esta sensación agridoce e a esperanza e o desexo de seguir sementando futuro.


Sermos Galiza, 17 de febreiro de 2019.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 09-03-2019 09:50
# Ligazón permanente a este artigo
As pontes do rio Lethes de Florival Lança
A finais do ano pasado, Moncho Boán, quen durante tanto tempo foi responsábel de Internacional na CIG, propúxome presentar a última novela de Florival Lança en Vigo. Foi así como cheguei a esta obra, da que hoxe quero falar, porque, como dicía recentemente o poeta Miguel Anxo Mato Fondo nunha entrevista: a literatura é un espello. E engadía: "Escribir ante todo é coñecer. Non rematas de coñecer algo da túa vida ata que o escribes”. Eu, que non podo estar máis de acordo, parafraseo e digo, coñecer algo do contexto que te rodea, a túa sociedade, o teu tempo.

Cando tomamos este libro na man, comprobamos que o seu título nos remite directamente á lenda do Lima ou Limia, confundido co Leteo polos soldados romanos. E certamente o autor xoga co significado desta lenda, co esquecemento e a transmisión, coas pontes que nos permiten cruzar o río, un río en que non queremos mergullar para non esquecer, a pesar de que esa sexa a primeira intención, como así desexou nalgún momento a personaxe principal da novela.

Podes seguir lendo aquí...

Artigo publicado en Terra e Tempo
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 01-02-2019 18:56
# Ligazón permanente a este artigo
Comentarios (0) - Categoría: foto-poemas - Publicado o 01-01-2019 12:55
# Ligazón permanente a este artigo
Hai moitas “manadas”
Esta semana, as parlamentarias do Partido Popular compareceron á nosa mesa de xantar a través do telexornal para esixirlle á parlamentaria portavoz do BNG, Ana Pontón, que retirase as súas palabras. Por sorte para nós, Pontón mantivo o que dixera: “hai moitas “manadas”, hai “manadas” na xustiza, hai “manadas” na política e hai “manadas” nas institucións”. Porque o que di Pontón dicímolo nós e berrámolo na rúa: A “manada” é o sistema, pois cómpre evidenciar que somos vítimas da violencia institucional.

Señoras, e señores, do PP, acaso non len, escoitan, ven o que sucede? Ou non queren ler, escoitar, ver?. Son moitas as chamadas de atención que as mulleres vimos realizando para que haxa cambios substanciais que redunden na mellora da situación en que se atopan as vítimas. Vaian ás hemerotecas. Non teñen que ir moi atrás. Ou si. O tema fede, de vello (1).

E teñan en conta que, como goberno da Xunta son, daquela, responsábeis de adoptar medidas. Así que non se alporicen cando escoiten que a parlamentaria Ana Pontón di, coma moitas de nós, que “hai moitas “manadas”. A súa reacción só consegue pór de manifesto a súa mala conciencia, ou sexa, a conciencia de que non están a facer o que até os convenios internacionais recollen desde hai anos e, iso, convérteos en parte do problema.

E o problema é este: en 2017, 52.200 mulleres foron vítimas de violencia de xénero. Cada día foron asasinadas cento trinta e sete. 137 cada día. Cada hora producíronse seis feminicidios. 6 feminicidios cada hora. Son datos da ONU. En todo o mundo. Cal será a realidades cando estas son as estatísticas oficiais? Porque estas estatísticas non lembran a Javier nin a Pablo, nenos asasinados polos seus pais, vítimas mortais da violencia institucional que esqueceu que se é un maltratador non é un bo pai, como dicía este vinte e cinco a campaña do concello de Pontevedra.

No Estado español hai outra media arrepiante: mil mulleres violadas cada ano, tres cada día. 3 mulleres cada día. Son datos do Ministerio do interior. Datos oficiais. E as violacións e agresións que non chegan a ser denunciadas, cantas serán? E por que non denuncian? Saben a resposta, porque despois da violación vén a violencia, a violencia institucional.

Escribo e sinto a miña propia frustración. Sei que estou a repetirme. Levo desde 2013 tratando este tema nun e noutro artigo.

Continuar lendo en www.terraetempo.gal.
Comentarios (0) - Categoría: artigos - Publicado o 27-11-2018 21:15
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de "Labirinto ou memoria" en Gondomar

Comentarios (0) - Categoría: Labirinto ou memoria - Publicado o 21-10-2018 11:04
# Ligazón permanente a este artigo
Recensión de Labirinto ou memoria en Ferradura ou tránsito II

Xosé Manuel Eyré, no seu blog Ferradura en tránsito, le Labirinto ou memoria.

"Marta Dacosta entréganos un poemario de esmerado tratamento formal exquisita pertinecia e puntualidade das estratexias técnicas e fonda reflexión en canto aos diversos aspectos do tema que trata, tanto en poemas breves, que os hai, coma nos máis longos."

E subliña algúns versos.

Agradecida.
Comentarios (0) - Categoría: Labirinto ou memoria - Publicado o 21-10-2018 10:47
# Ligazón permanente a este artigo
Palabras varadas

Este sábado 20 de outubro, impartirei un obradoiro sobre poesía e mar en Baiona. Comezamos ás 10 da mañá.
Comentarios (0) - Categoría: Obradoiros - Publicado o 19-10-2018 18:46
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de Labirinto ou memoria en Moaña

Comentarios (0) - Categoría: Labirinto ou memoria - Publicado o 01-10-2018 21:50
# Ligazón permanente a este artigo
Presentación de Labirinto ou memoria na Coruña

O 26 de setembro, no local da A.C. Alexandre Bóveda presentamos Labirinto ou memoria.

Un pracer
Comentarios (0) - Categoría: Labirinto ou memoria - Publicado o 01-10-2018 21:46
# Ligazón permanente a este artigo
Recensión de Labirinto ou memoria no Faro da Cultura
O xoves 13 de setembro, Román Raña dedicaba o seu espazo no Faro da Cultura a Labirinto ou memoria:

"Se vivir é padecer, lembrar é unha tortura"
"Ao longo do volume confirmamos que o corpo é unha casa e que a súa arquitectura constrúe unha memoria, Memoria dunha nena habitada de medos e cansazo..."

Agradecida pola lectura!
Comentarios (0) - Categoría: Labirinto ou memoria - Publicado o 17-09-2018 08:36
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Acuática